Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient is scheduled for a liver biopsy. Which laboratory results should the nurse check before the procedure?

  1. ATSH and free T4
  2. BHbA1c and lipid panel
  3. CSerum sodium and chloride
  4. DPlatelet count and PT/INR
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Digoksin kullanan bir hastanın düzeyi 1,2 ng/mL, potasyumu 2,8 mEq/L'dir ve yeni sık ventriküler ektopik atımlar vardır. En iyi yorum hangisidir?

  1. ADüzey olağan aralıkta olduğu için neden digoksin olamaz
  2. BToksisite olabilir; çünkü düşük potasyum digoksinin etkisini artırır
  3. CPotasyumun kalp ritmi üzerinde etkisi yoktur
  4. DHastanın ritmi kontrol etmek için daha yüksek digoksin dozuna ihtiyacı vardır
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 128 mmol/L, glukoz 19,9 mmol/L ve üre 16,3 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 128 mmol/Lglukoz 19,9 mmol/Lüre 16,3 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,32PaCO₂mmHg354570HCO₃⁻mmol/L222635akutkronikkronik üzerine akut

Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,32, PaCO₂ 70 mmHg (9,3 kPa), HCO₃⁻ 35 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.

pH 7,32PaCO₂ 70 mmHg (9,3 kPa)HCO₃⁻ 35 mmol/L
  1. 1akut
  2. 2kronik
  3. 3kronik üzerine akut
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 2 mg/LR = ? mg/minCL = 800 mL/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın lidokain klerensi 800 mL/dk. Kararlı durum düzeyini 2 mg/L’de tutan infüzyon hızı R mg/dk olarak nedir?

CL = 800 mL/minCss = 2 mg/L
R = mg/min
6.Klinik farmakokinetikZor
0,1110100t (h)C (mg/L)Cpeak​ = 10τ = ?Ctrough​ = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın tobramycin yarı ömrü 3 sa. Hedef tepe değer 10 mg/L ve çukur değer 1 mg/L. Hızlı IV dozlar ve birinci derece eliminasyon varsayıldığında düzeyin tepe değerden çukur değere inmesine izin veren doz aralığı τ nedir? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

t½ = 3 hCpeak = 10 mg/LCtrough = 1 mg/L
τ = h
7.Klinik hemşirelikOrta

A nurse suspects that an older patient is being financially abused by a relative. What should the nurse do?

  1. AKeep it secret because it is a family matter
  2. BRaise the concern through the local safeguarding (adult protection) procedure
  3. CWait until the patient has been discharged
  4. DConfront the relative directly at the bedside about it
8.Klinik hemşirelikZor

Three days after bowel surgery, a patient has a distended abdomen, vomiting and absent bowel sounds, without colicky pain. What is most likely?

  1. AParalytic ileus
  2. BAcute cholecystitis
  3. CNormal recovery after surgery
  4. DA urinary tract infection

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Platelet count and PT/INR

Cevap neden bu

Liver biopsy carries a risk of bleeding, and liver disease often lowers platelets and clotting factors. Platelets and PT/INR are checked beforehand, and abnormal results are reported so they can be corrected or the procedure postponed.Kontrol edilen kaynak: Liver biopsy · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

D · Platelet count and PT/INR
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Toksisite olabilir; çünkü düşük potasyum digoksinin etkisini artırır

Cevap neden bu

Hipokalemi digoksinin kalp hücrelerine bağlanmasını artırır; bu yüzden toksisite normal bir düzeyde bile olabilir. Hemşire dozu tutar, sonucu bildirir ve potasyum replasmanını bekler.Kontrol edilen kaynak: Low blood potassium · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

B · Toksisite olabilir; çünkü düşük potasyum digoksinin etkisini artırır
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 292 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·128 + 19,9 + 16,3 = 292,2 ≈ 292 mOsm/kg

Cevap

Osm = 292 mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kronik

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen HCO₃⁻

akut: 24 + 1·3 = 27 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·3 = 34,5 mmol/L

Karşılaştırın

ölçülen: 35 mmol/L → kronik

Cevap

kronik
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 1,6 mg/min

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

L/dk cinsinden klerens

800 mL/min = 0,8 L/min

İnfüzyon hızı

R = 0,8·2 = 1,6 mg/min

Cevap

R = 1,6 mg/min
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: τ = 10 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Hız sabiti

k = 0,693/3 = 0,231 h⁻¹

Doz aralığı

τ = ln(10/1)/0,231 = 2,303/0,231 = 9,966 ≈ 10 h

Cevap

τ = 10 h

Uygulamada aralık 8, 12, 24 ya da 36 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır ve düzeyler yeniden kontrol edilir.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Raise the concern through the local safeguarding (adult protection) procedure

Cevap neden bu

Financial abuse is a form of adult abuse. Nurses report concerns through safeguarding procedures, document facts accurately and involve the patient as appropriate.

Cevap

B · Raise the concern through the local safeguarding (adult protection) procedure
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Paralytic ileus

Cevap neden bu

Paralytic ileus is a temporary loss of gut movement, common after abdominal surgery. Bowel sounds are absent, unlike mechanical obstruction where they are often high-pitched. Management includes nil by mouth, NG decompression, fluids and correcting electrolytes.

Cevap

A · Paralytic ileus

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses