Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Bir saat önce başlayan göğüs ağrısı olan bir hastanın ilk troponini normaldir. Doğru yorum nedir?

  1. AHasta hemen eve gönderilebilir
  2. BTroponin göğüs ağrılı hastalarda yararlı değildir
  3. CEnfarktüs dışlanmamıştır; troponin protokole göre tekrarlanır
  4. DEnfarktüs dışlanmıştır; bu yüzden başka troponin testine gerek yoktur
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A stable patient's hemoglobin has been 13–14 g/dL for days. Today's result is 8,2 g/dL, but the patient feels well, the vital signs are normal and there is no bleeding. What should the nurse suspect first?

  1. ASudden massive internal bleeding
  2. BAcute bone marrow failure overnight
  3. CA sample taken from the wrong patient
  4. DA normal day-to-day variation in Hb
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı PaCO₂ 30 mmHg (4,0 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: akut solunumsal alkalozda PaCO₂, 40’ın altındaki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 2 mmol/L düşer. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.

PaCO₂ 30 mmHg (4,0 kPa)başlangıç değeri: 40 mmHg, 24 mmol/L
HCO₃⁻ = mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 141, Cl⁻ 111 ve HCO₃⁻ 14 mmol/L. AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) kullanarak delta oranını, (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), hesaplayın. İki ondalık verin.

Na⁺ 141 mmol/LCl⁻ 111 mmol/LHCO₃⁻ 14 mmol/L
delta oranı =
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 15 mg/LR = ? mg/h · S = 0,8CL = 0,04 L/kg/h69 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 69 kg ağırlığındaki bir hastaya aminofilin infüzyonu verilecek (tuz faktörü S = 0,8: aminofilinin %80’i teofilindir). Teofilin klerensi 0,04 L/kg/sa. Kararlı durum teofilin düzeyini 15 mg/L yapan aminofilin infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

69 kgCL = 0,04 L/kg/hCss = 15 mg/LS = 0,8
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
60 kg50 · erkekSCr 2,5 mg/dLfe​ = 0,66D = ? mg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 50 yaşındaki bir erkek, 60 kg ağırlığında ve serum kreatinini 2,5 mg/dL (221 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 120 mL/dk olduğunda olağan levetiracetam dozu 1000 mg ve ilacın fe = 0,66 kesri böbreklerle değişmeden atılıyor. Dettli doz kesri Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal KrKl) formülünü kullanarak ayarlanmış dozu D bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

50 yıl60 kgerkekSCr = 2,5 mg/dL1000 mgfe = 0,66CrCl normal 120 mL/min
D = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

What is one advantage of a direct oral anticoagulant (DOAC) such as apixaban compared with warfarin?

  1. AIt has no risk of bleeding
  2. BIt does not need routine INR monitoring
  3. CIt is safe in all patients with severe kidney failure
  4. DIt never interacts with other drugs
8.Klinik hemşirelikZor

Why are patients with nephrotic syndrome at increased risk of blood clots?

  1. AAnticoagulant proteins are lost in the urine and clotting factors rise
  2. BThey lose all their red cells in the urine, which thickens the remaining blood
  3. CThey lose most of their platelets in the urine every day
  4. DTheir blood pressure is always very low

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Enfarktüs dışlanmamıştır; troponin protokole göre tekrarlanır

Cevap neden bu

Troponin, belirtilerin başlangıcından sonra erken dönemde hâlâ normal olabilir. Enfarktüsü doğrulamak veya dışlamak için EKG ve belirtilerle birlikte seri ölçümler gerekir. Birçok protokol yüksek duyarlıklı troponini 1–3 saat sonra tekrarlar.Kontrol edilen kaynak: Troponin Test · MedlinePlus (NIH) (2023)

Cevap

C · Enfarktüs dışlanmamıştır; troponin protokole göre tekrarlanır
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · A sample taken from the wrong patient

Cevap neden bu

A sudden large change with no clinical change suggests a specimen error, such as wrong blood in the tube or dilution with IV fluid. The nurse assesses the patient, informs the provider and arranges a repeat sample with careful identification, while staying alert for true bleeding.

Cevap

C · A sample taken from the wrong patient
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: HCO₃⁻ = 22 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

PaCO₂ değişimi

|30 − 40| = 10 mmHg → 1 × 10 mmHg

Beklenen HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 − 2·1 = 22 mmol/L

Cevap

HCO₃⁻ = 22 mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: delta oranı = 0,4

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 141 − (111 + 14) = 16

Delta oranı

(16 − 12)/(24 − 14) = 4/10 = 0,4

Cevap

delta oranı = 0,4

1’in altı: ek normal anyon açıklı asidoz.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 51,75 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,04·69 = 2,76 L/h

İnfüzyon hızı

R = CL·Css/S = 2,76·15/0,8 = 51,75 mg/h

Cevap

R = 51,75 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 505 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 50)·60/(72·2,5) = 30 mL/min

Doz kesri (Dettli)

Q = 1 − 0,66·(1 − 30/120) = 0,505

Ayarlanmış doz

D = 0,505·1000 = 505 mg

Cevap

D = 505 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır ve ürün bilgisiyle karşılaştırılır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · It does not need routine INR monitoring

Cevap neden bu

DOACs have predictable effects so INR monitoring is not needed. They still cause bleeding, have some interactions and need kidney function checked.

Cevap

B · It does not need routine INR monitoring
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Anticoagulant proteins are lost in the urine and clotting factors rise

Cevap neden bu

Loss of proteins such as antithrombin in the urine, together with increased hepatic production of clotting factors, creates a hypercoagulable state. Some patients need anticoagulation.

Cevap

A · Anticoagulant proteins are lost in the urine and clotting factors rise

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses