pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
2Alıştırma soruları
1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta
A patient on peritoneal dialysis notices that the drained fluid is cloudy and has abdominal pain. What should the nurse do?
ARecord it as normal and continue the usual exchanges
BSend the fluid for cell count and culture and report it
CAdd more glucose to the next bag to clear the fluid
DStop dialysis for a week and recheck the fluid later
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor
A patient with acute pancreatitis has a rising BUN, a falling calcium and a glucose of 250 mg/dL (13,9 mmol/L) over the first 48 hours. What do these results suggest?
AAn unrelated new kidney stone
BIncreasingly severe pancreatitis
CA lab error from lipemic samples
DA resolving, mild pancreatitis
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,42, PaCO₂ 27 mmHg (3,6 kPa) ve HCO₃⁻ 17 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Vankomisin klerensi 3 L/h olan bir hastaya sürekli infüzyonla vankomisin veriliyor. Kararlı durum düzeyini 20 mg/L yapan infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?
CL = 3 L/hCss = 20 mg/L
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir theophylline infüzyonu yükleme dozu olmadan başlatılıyor. Bu hastada yarı ömür 8 sa. Kararlı durum düzeyinin %75’üne ulaşması ne kadar sürer t?
t½ = 8 h75% Css
t = h
7.Klinik hemşirelikOrta
A patient taking a statin reports unexplained muscle pain and weakness. What should the nurse do?
ATell them to double the dose
BReassure them that this is a sign the drug is working
CAdvise more vigorous exercise to work through it
DReport it, as statins can cause muscle damage
8.Klinik hemşirelikZor
An older man has sudden severe abdominal and back pain, is hypotensive and has a pulsating mass in the abdomen. What should be suspected?
AMusculoskeletal back pain
BA ruptured abdominal aortic aneurysm
CAcute gastritis from anti-inflammatory drugs
DRenal colic from a kidney stone
3Çözeltiler
1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: B · Send the fluid for cell count and culture and report it
Cevap neden bu
Cloudy effluent with abdominal pain suggests peritonitis, the main serious complication of peritoneal dialysis. A sample is sent for white cell count, Gram stain and culture, and antibiotics (often given in the dialysis fluid) are started as prescribed.
Cevap
B · Send the fluid for cell count and culture and report it
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: B · Increasingly severe pancreatitis
Cevap neden bu
Rising BUN (fluid loss and kidney injury), low calcium and hyperglycemia are markers of more severe pancreatitis in scoring systems. The nurse monitors fluid balance, vital signs and organ function closely and reports deterioration.
Cevap
B · Increasingly severe pancreatitis
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: tam kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,42: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 27 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 17 mmol/L: düşük (22–26)
Kompansasyon
tam kompanse
Cevap
tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: ek solunumsal asidoz
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
1,5·14 + 8 = 29 → 27–31 mmHg
Karşılaştırın
ölçülen: 38 mmHg → ek solunumsal asidoz
Cevap
ek solunumsal asidoz
5.Klinik farmakokinetik
Cevap: R = 60 mg/h
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
İnfüzyon hızı
R = 3·20 = 60 mg/h
Cevap
R = 60 mg/h
6.Klinik farmakokinetik
Cevap: t = 16 h
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Hız sabiti
k = 0,693/8 = 0,08664 h⁻¹
Kararlı durumun verilen kesrine kadar geçen süre
t = −ln(1 − 0,75)/0,08664 = 1,386/0,08664 = 16 h
Cevap
t = 16 h
Bu 2 yarı ömür eder.
7.Klinik hemşirelik
Cevap: D · Report it, as statins can cause muscle damage
Cevap neden bu
Statins can cause myopathy and, rarely, rhabdomyolysis. Unexplained muscle symptoms should be reported so creatine kinase can be checked and the drug reviewed.
Cevap
D · Report it, as statins can cause muscle damage
8.Klinik hemşirelik
Cevap: B · A ruptured abdominal aortic aneurysm
Cevap neden bu
A ruptured AAA classically presents with pain, shock and a pulsatile mass. It is a surgical emergency needing immediate senior help and transfer to theatre.