Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient with an upper gastrointestinal bleed has a BUN of 48 mg/dL (urea 17 mmol/L) and a normal creatinine. What is the most likely explanation?

  1. AThe liver has stopped making urea because of the bleeding
  2. BSkeletal muscle is breaking down because of the blood loss
  3. CDigested blood adds protein, which the liver turns into urea
  4. DThe kidneys have suddenly lost most of their function
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient has a continuous heparin infusion for a pulmonary embolism. A new nurse plans to adjust the infusion using today's INR of 1,1. What should the experienced nurse explain?

  1. AHeparin is adjusted using the aPTT or anti-Xa level, not the INR
  2. BThe INR of 1,1 means the heparin rate must be doubled at once
  3. CThe INR is the correct test, and 1,1 means heparin is therapeutic
  4. DHeparin needs no laboratory monitoring once the infusion is started
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,59PaCO₂mmHg354541HCO₃⁻mmol/L222638kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,59, PaCO₂ 41 mmHg (5,5 kPa) ve HCO₃⁻ 38 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,59PaCO₂ 41 mmHg (5,5 kPa)HCO₃⁻ 38 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 139, Cl⁻ 105 ve HCO₃⁻ 17 mmol/L. AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) kullanarak delta oranını, (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), hesaplayın. İki ondalık verin.

Na⁺ 139 mmol/LCl⁻ 105 mmol/LHCO₃⁻ 17 mmol/L
delta oranı =
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 2 mg/LR = ? mg/minCL = 850 mL/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın lidokain klerensi 850 mL/dk. Kararlı durum düzeyini 2 mg/L’de tutan infüzyon hızı R mg/dk olarak nedir?

CL = 850 mL/minCss = 2 mg/L
R = mg/min
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = ?500 mg · q12hCL = 0,03 L/kg/h86 kg · S = 0,8 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 86 kg ağırlığındaki bir hasta her 12 saatte bir oral aminofilin alıyor (S = 0,8, F = 1). Teofilin klerensi 0,03 L/kg/h. Her doz aminophylline ilacından 500 mg. Ortalama kararlı durum düzeyini Css,avg bulun.

CL = 0,03 L/kg/hτ = 12 hS = 0,8F = 186 kgD = 500 mg
Css,avg = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

Which type of painkiller should a patient with liver cirrhosis usually avoid?

  1. AParacetamol (acetaminophen), given in a carefully reduced and monitored dose
  2. BLocal anaesthetic creams
  3. CNon-steroidal anti-inflammatory drugs such as ibuprofen
  4. DHot packs applied to a painful joint
8.Klinik hemşirelikZor

Trakeostomili bir hasta aniden nefes alamıyor ve kanül tıkanmış görünüyor. İlk yapılacak nedir?

  1. Aİç kanülü çıkarıp tıkalı olup olmadığını kontrol etmek
  2. BKafı söndürüp hastayı bırakmak
  3. CYalnızca ağızdan oksijen vermek
  4. DBir şey yapmadan önce hekimi beklemek

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Digested blood adds protein, which the liver turns into urea

Cevap neden bu

Blood in the upper gut is digested, and the absorbed protein is converted to urea, so the BUN rises out of proportion to the creatinine. Reduced kidney blood flow from volume loss can add to the rise.Kontrol edilen kaynak: BUN - blood test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

C · Digested blood adds protein, which the liver turns into urea
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Heparin is adjusted using the aPTT or anti-Xa level, not the INR

Cevap neden bu

Unfractionated heparin infusions are adjusted using the aPTT or anti-factor Xa level according to protocol. The INR monitors warfarin and is little affected by heparin at usual doses. Using the wrong test can cause under- or over-anticoagulation.Kontrol edilen kaynak: Partial Thromboplastin Time (PTT) Test · MedlinePlus (NIH) (2026); Prothrombin Time Test and INR (PT/INR) · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

A · Heparin is adjusted using the aPTT or anti-Xa level, not the INR
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kompanse olmamış

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,59: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 41 mmHg: normal (35–45)
HCO₃⁻ 38 mmol/L: yüksek (22–26)

Kompansasyon

Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: metabolik alkalozda PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 45,6–49,6 mmHg; dolayısıyla ölçülen 41 mmHg ek bir solunumsal alkaloz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.

kompanse olmamış

Cevap

kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: delta oranı = 0,7143

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 139 − (105 + 17) = 17

Delta oranı

(17 − 12)/(24 − 17) = 5/7 = 0,7143

Cevap

delta oranı = 0,7143

1’in altı: ek normal anyon açıklı asidoz.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 1,7 mg/min

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

L/dk cinsinden klerens

850 mL/min = 0,85 L/min

İnfüzyon hızı

R = 0,85·2 = 1,7 mg/min

Cevap

R = 1,7 mg/min
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: Css,avg = 12,92 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,03·86 = 2,58 L/h

Ortalama kararlı durum düzeyi

Css,avg = S·F·D/(CL·τ) = 0,8·1·500/(2,58·12) = 12,92 mg/L

Cevap

Css,avg = 12,92 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Non-steroidal anti-inflammatory drugs such as ibuprofen

Cevap neden bu

NSAIDs increase the risk of GI bleeding and can trigger kidney failure and fluid retention in cirrhosis. Paracetamol is usually preferred at a lower, carefully chosen dose.

Cevap

C · Non-steroidal anti-inflammatory drugs such as ibuprofen
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · İç kanülü çıkarıp tıkalı olup olmadığını kontrol etmek

Cevap neden bu

Acil algoritmalara göre önce iç kanül çıkarılır, aspirasyon denenir ve yardım çağrılır. İşe yaramazsa sonraki adımlar kafın söndürülmesi ve kanülün değiştirilmesidir.

Cevap

A · İç kanülü çıkarıp tıkalı olup olmadığını kontrol etmek

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses