Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient with an upper gastrointestinal bleed has a BUN of 48 mg/dL (urea 17 mmol/L) and a normal creatinine. What is the most likely explanation?

  1. ASkeletal muscle is breaking down because of the blood loss
  2. BThe liver has stopped making urea because of the bleeding
  3. CThe kidneys have suddenly lost most of their function
  4. DDigested blood adds protein, which the liver turns into urea
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient without diabetes in the ICU with sepsis has a glucose of 260 mg/dL (14,4 mmol/L) and an HbA1c of 5,2%. What is the best interpretation?

  1. ALong-standing undiagnosed type 2 diabetes
  2. BType 1 diabetes from autoimmune damage
  3. CStress hyperglycemia from acute illness
  4. DA meter error, because HbA1c is normal
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,51PaCO₂mmHg354548HCO₃⁻mmol/L222637kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,51, PaCO₂ 48 mmHg (6,4 kPa) ve HCO₃⁻ 37 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,51PaCO₂ 48 mmHg (6,4 kPa)HCO₃⁻ 37 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 39 mmol/L ile metabolik alkaloz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini bulmak için beklenen PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21 formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 39 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 12 mg/LR = ? mg/hCL = 0,05 L/kg/h51 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 51 kg ağırlığındaki bir hastaya teofilin infüzyonu veriliyor. Klerens 0,05 L/kg/sa. Kararlı durum düzeyini 12 mg/L yapan infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

51 kgCL = 0,05 L/kg/hCss = 12 mg/L
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
85 kg56 · kadınSCr 2,6 mg/dLfe​ = 0,66D = ? mg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 56 yaşındaki bir kadın, 85 kg ağırlığında ve serum kreatinini 2,6 mg/dL (230 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 120 mL/dk olduğunda olağan levetiracetam dozu 1000 mg ve ilacın fe = 0,66 kesri böbreklerle değişmeden atılıyor. Dettli doz kesri Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal KrKl) formülünü kullanarak ayarlanmış dozu D bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

56 yıl85 kgkadınSCr = 2,6 mg/dL1000 mgfe = 0,66CrCl normal 120 mL/min
D = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

Why are people with diabetes advised to have regular eye screening?

  1. ATo check whether they need reading glasses for close work
  2. BTo prevent conjunctivitis
  3. CTo detect diabetic retinopathy early, before sight is lost
  4. DTo measure their blood glucose through the eye
8.Klinik hemşirelikZor

A patient took a large paracetamol (acetaminophen) overdose six hours ago and says they feel well. Why is treatment still urgent?

  1. AParacetamol overdose causes immediate breathing problems
  2. BPatients who feel well after six hours never need any treatment at all
  3. CLiver damage develops later, and the antidote works best when given early
  4. DParacetamol damage only shows up in the kidneys, many weeks later

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Digested blood adds protein, which the liver turns into urea

Cevap neden bu

Blood in the upper gut is digested, and the absorbed protein is converted to urea, so the BUN rises out of proportion to the creatinine. Reduced kidney blood flow from volume loss can add to the rise.Kontrol edilen kaynak: BUN - blood test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

D · Digested blood adds protein, which the liver turns into urea
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Stress hyperglycemia from acute illness

Cevap neden bu

Stress hormones and inflammation raise glucose in acute illness, even without diabetes. A normal HbA1c shows that glucose was normal over the previous months. Stress hyperglycemia is still treated, usually with insulin, because it worsens outcomes.Kontrol edilen kaynak: Hemoglobin A1C (HbA1c) Test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

C · Stress hyperglycemia from acute illness
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kısmen kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,51: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 48 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 37 mmol/L: yüksek (22–26)

Kompansasyon

kısmen kompanse

Cevap

kısmen kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 48,3 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

0,7·39 + 21 = 48,3 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 48,3 mmHg

Yükselişin bir sınırı vardır: PaCO₂ yalnızca kompansasyonla nadiren yaklaşık 55 mmHg’nin üstüne çıkar.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 30,6 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,05·51 = 2,55 L/h

İnfüzyon hızı

R = 2,55·12 = 30,6 mg/h

Cevap

R = 30,6 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 518 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 56)·85/(72·2,6)·0,85 = 32,42 mL/min

Doz kesri (Dettli)

Q = 1 − 0,66·(1 − 32,42/120) = 0,5183

Ayarlanmış doz

D = 0,5183·1000 = 518,3 ≈ 518 mg

Cevap

D = 518 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır ve ürün bilgisiyle karşılaştırılır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: C · To detect diabetic retinopathy early, before sight is lost

Cevap neden bu

Diabetic retinopathy often has no symptoms until it is advanced. Screening allows early treatment that can prevent blindness.

Cevap

C · To detect diabetic retinopathy early, before sight is lost
8.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Liver damage develops later, and the antidote works best when given early

Cevap neden bu

Paracetamol overdose may cause few early symptoms, but liver failure can develop over days. Acetylcysteine is most effective when started early, guided by timed paracetamol levels.

Cevap

C · Liver damage develops later, and the antidote works best when given early

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses