Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar: pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü: PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz: PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık: AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı: PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
İki düzey: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu: LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı: R = CL·C_ss/(S·F)
Ortalama kararlı durum: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl: n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama: doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e^−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient with a low clinical probability of deep vein thrombosis has a normal (negative) D-dimer. What is the best interpretation?

AA pulmonary embolism is now certain to be present
BA DVT is confirmed and anticoagulation is needed
CThe test is useless and should always be ignored
DA DVT is unlikely and can usually be ruled out

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Hızlı büyüyen bir lenfoma için kemoterapiden sonra hangi sonuç paterni tümör lizis sendromunu düşündürür?

AYüksek potasyum, yüksek fosfat, yüksek ürik asit ve düşük kalsiyum
BYalnızca yüksek sodyum ve düşük glikoz
CDüşük potasyum, düşük fosfat, düşük ürik asit ve yüksek kalsiyum
DYüksek hemoglobinle birlikte normal elektrolitler

3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 8 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 8 mmol/L

PaCO₂ = mmHg

4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 144, Cl⁻ 107, HCO₃⁻ 17 mmol/L ve albümin 32 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AG_c = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 144 mmol/LCl⁻ 107 mmol/LHCO₃⁻ 17 mmol/Lalbümin 32 g/L

AG_c = mmol/L

5.Klinik farmakokinetikOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 150 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 8 mg/L ve yarı ömür 2 sa. Dağılım hacmini Vd bulun.

D = 150 mgC₀ = 8 mg/Lt½ = 2 h

Vd = L

6.Klinik farmakokinetikZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir theophylline infüzyonu yükleme dozu olmadan 52,5 mg/sa hızla çalışıyor. Hastanın klerensi 3,5 L/sa ve yarı ömür 8 sa. 22 sa sonra düzey C nedir?

R = 52,5 mg/hCL = 3,5 L/ht½ = 8 ht = 22 h

C = mg/L

7.Klinik hemşirelikOrta

What is the main benefit of pulmonary rehabilitation for patients with COPD?

AReversal of the lung damage caused by smoking
BNo further need for inhalers
CBetter exercise capacity and quality of life
DA cure for the disease within months

8.Klinik hemşirelikZor

The fluid in an underwater seal chest drain has stopped swinging with breathing. What could this mean?

AThe tube may be kinked or blocked, or the lung may have fully re-expanded
BThe drain is working perfectly and needs no checks
CThe patient's breathing has become normal and the drain can be pulled out by the nurse
DThe water seal has been set up correctly for the first time

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · A DVT is unlikely and can usually be ruled out

Cevap neden bu

D-dimer is very sensitive, so a negative result in a patient with low clinical probability makes DVT or PE unlikely. A positive result is not specific, because surgery, infection, pregnancy and cancer also raise D-dimer; imaging is then needed.Kontrol edilen kaynak: D-Dimer Test · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

D · A DVT is unlikely and can usually be ruled out

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Yüksek potasyum, yüksek fosfat, yüksek ürik asit ve düşük kalsiyum

Cevap neden bu

Çok sayıda tümör hücresi parçalandığında potasyum, fosfat ve nükleik asitler (ürik aside dönüşür) kana boşalır. Fosfat kalsiyumu bağlar; bu yüzden kalsiyum düşer. Riskler arasında aritmiler ve akut böbrek hasarı bulunur.Kontrol edilen kaynak: Tumor Lysis Syndrome (StatPearls) · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2024)

Cevap

A · Yüksek potasyum, yüksek fosfat, yüksek ürik asit ve düşük kalsiyum

3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 20 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Winter formülü

PaCO₂ = 1,5·8 + 8 = 20 mmHg

menzil: 18–22 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 20 mmHg

4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AG_c = 22 mmol/L

Anyon açığı

AG = 144 − (107 + 17) = 20

Albümin düzeltmesi

20 + 0,25·(40 − 32) = 22 mmol/L

Cevap

AG_c = 22 mmol/L

Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: Vd = 18,75 L

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × C_ss. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 150/8 = 18,75 L

Cevap

Vd = 18,75 L

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: C = 12,77 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (C_tepe − C_çukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi C_ss,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e^−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kararlı durum düzeyi

C_ss = 52,5/3,5 = 15 mg/L

Hız sabiti

k = 0,693/8 = 0,08664 h⁻¹

Verilen süre sonundaki düzey

C = 15·(1 − e^{−0,08664·22}) = 12,77 mg/L

Cevap

C = 12,77 mg/L

7.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Better exercise capacity and quality of life

Cevap neden bu

Pulmonary rehabilitation improves breathlessness, exercise tolerance and well-being, and reduces hospital admissions. It does not reverse the underlying lung damage.

Cevap

C · Better exercise capacity and quality of life

8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · The tube may be kinked or blocked, or the lung may have fully re-expanded

Cevap neden bu

Loss of swing can mean a kinked, clamped or blocked tube, or re-expansion of the lung. The nurse checks the tubing and the patient and reports the finding.

Cevap

A · The tube may be kinked or blocked, or the lung may have fully re-expanded

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses