Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient has started parenteral nutrition (PN) through a central line. Which test is monitored most frequently in the first days?

  1. AThyroid hormones
  2. BHemoglobin A1c
  3. CBlood glucose
  4. DSerum lipase
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient on digoxin has a calcium of 12,1 mg/dL (3,0 mmol/L) and new nausea and a slow pulse. Why is the calcium result important?

  1. AHigh calcium blocks digoxin, so the drug stops working
  2. BHigh calcium increases the risk of digoxin toxicity
  3. CHigh calcium makes the kidneys clear digoxin faster
  4. DHigh calcium only matters if the potassium is also high
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,15PaCO₂mmHg354572HCO₃⁻mmol/L222624kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,15, PaCO₂ 72 mmHg (9,6 kPa) ve HCO₃⁻ 24 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,15PaCO₂ 72 mmHg (9,6 kPa)HCO₃⁻ 24 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,31PaCO₂mmHg354531HCO₃⁻mmol/L222615uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,31, PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa), HCO₃⁻ 15 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,31PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa)HCO₃⁻ 15 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
110t (h)C (mg/L)C₀ = 7 mg/Lt½ = 3 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta tobramycin ilacının 140 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 7 mg/L ve yarı ömür 3 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 140 mgC₀ = 7 mg/Lt½ = 3 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
71 kg82 · erkekSCr 1,6 mg/dLCrCl → D = ? mg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 82 yaşındaki bir erkek, 71 kg ağırlığında ve serum kreatinini 1,6 mg/dL (141 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 120 mL/dk olduğunda olağan vancomycin dozu 12 saatte bir 1000 mg. Aralık korunarak doz, kreatinin klerensiyle orantılı olarak azaltılır. Ayarlanmış dozu D bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

82 yıl71 kgerkekSCr = 1,6 mg/dL1000 mg q12hCrCl normal 120 mL/min
D = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

Which type of painkiller should a patient with liver cirrhosis usually avoid?

  1. AHot packs applied to a painful joint
  2. BParacetamol (acetaminophen), given in a carefully reduced and monitored dose
  3. CLocal anaesthetic creams
  4. DNon-steroidal anti-inflammatory drugs such as ibuprofen
8.Klinik hemşirelikZor

Büyük ameliyat sonrası bir hastada erken kötüleşmeyi saptamaya en iyi hangi hemşirelik değerlendirmesi yardımcı olur?

  1. AYarayı yalnızca taburculukta kontrol etmek
  2. BErken uyarı skoru ve eğilim değerlendirmesiyle düzenli tam gözlem setleri
  3. CHastaya yalnızca kendini iyi hissedip hissetmediğini sormak
  4. DGünde bir kez ateş ölçmek

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Blood glucose

Cevap neden bu

PN contains concentrated dextrose, so hyperglycemia is common, especially at the start; glucose is checked frequently and insulin may be needed. Electrolytes, including phosphate, magnesium and potassium, are also monitored for refeeding syndrome.

Cevap

C · Blood glucose
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · High calcium increases the risk of digoxin toxicity

Cevap neden bu

Hypercalcemia, like hypokalemia and hypomagnesemia, makes the heart more sensitive to digoxin and raises the risk of toxic arrhythmias. Nausea and bradycardia suggest toxicity, so the nurse holds the dose and reports the findings.

Cevap

B · High calcium increases the risk of digoxin toxicity
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kompanse olmamış

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,15: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 72 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 24 mmol/L: normal (22–26)

Kompansasyon

kompanse olmamış

Cevap

kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: uygun kompansasyon

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·15 + 8 = 30,5 → 28,5–32,5 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 31 mmHg → uygun kompansasyon

Cevap

uygun kompansasyon
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 4,621 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 140/7 = 20 L

Hız sabiti

k = 0,693/3 = 0,231 h⁻¹

Klerens

CL = 0,231·20 = 4,621 L/h

Cevap

CL = 4,621 L/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 298 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 82)·71/(72·1,6) = 35,75 mL/min

Ayarlanmış doz

D = 1000·35,75/120 = 297,9 ≈ 298 mg

Cevap

D = 298 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır ve ürün bilgisiyle karşılaştırılır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Non-steroidal anti-inflammatory drugs such as ibuprofen

Cevap neden bu

NSAIDs increase the risk of GI bleeding and can trigger kidney failure and fluid retention in cirrhosis. Paracetamol is usually preferred at a lower, carefully chosen dose.

Cevap

D · Non-steroidal anti-inflammatory drugs such as ibuprofen
8.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Erken uyarı skoru ve eğilim değerlendirmesiyle düzenli tam gözlem setleri

Cevap neden bu

NEWS2 gibi izle-ve-tetikle sistemleri, kötüleşmeyi erken saptamak için solunum sayısını, SpO2'yi, kan basıncını, nabzı, bilinci ve vücut sıcaklığını birleştirir.

Cevap

B · Erken uyarı skoru ve eğilim değerlendirmesiyle düzenli tam gözlem setleri

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses