Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient takes valproate (valproic acid) for epilepsy. Which tests are monitored regularly?

  1. ASerum lithium and urine specific gravity
  2. BTroponin and B-type natriuretic peptide
  3. CThyroid function and serum calcium
  4. DLiver function tests and platelet count
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient's results: sodium 140 mEq/L, chloride 100 mEq/L, bicarbonate 12 mEq/L. What is the anion gap, and what does it suggest?

  1. A12 mEq/L, a normal anion gap
  2. B28 mEq/L, a high anion gap
  3. C40 mEq/L, a high anion gap
  4. D52 mEq/L, a very high anion gap
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,58PaCO₂mmHg354541HCO₃⁻mmol/L222637kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,58, PaCO₂ 41 mmHg (5,5 kPa) ve HCO₃⁻ 37 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,58PaCO₂ 41 mmHg (5,5 kPa)HCO₃⁻ 37 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %35 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 50 mmHg (6,7 kPa) ve PaCO₂ 60 mmHg (8,0 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 35%PaO₂ 50 mmHg (6,7 kPa)PaCO₂ 60 mmHg (8,0 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
5.Klinik farmakokinetikOrta
110100t (h)C (mg/L)C₀ = 9 mg/Lt½ = 3 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta tobramycin ilacının 160 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 9 mg/L ve yarı ömür 3 sa. Dağılım hacmini Vd bulun.

D = 160 mgC₀ = 9 mg/Lt½ = 3 h
Vd = L
6.Klinik farmakokinetikZor
t (h)C (mg/L)Css​16 hC = ?

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir theophylline infüzyonu yükleme dozu olmadan 42 mg/sa hızla çalışıyor. Hastanın klerensi 3,5 L/sa ve yarı ömür 9 sa. 16 sa sonra düzey C nedir?

R = 42 mg/hCL = 3,5 L/ht½ = 9 ht = 16 h
C = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

Kalp yetmezliği olan bir hastada pembe, köpüklü balgam ve her iki akciğerde yaygın raller var. Ne oluyor?

  1. AÜst gastrointestinal kanama
  2. BAstım atağı
  3. CAkut akciğer ödemi
  4. DPnömotoraks
8.Klinik hemşirelikZor

Which sign is often a late finding in hypovolaemic shock in a young, previously fit adult?

  1. ACool peripheries
  2. BA rise in heart rate
  3. CA slightly raised respiratory rate
  4. DA fall in blood pressure

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Liver function tests and platelet count

Cevap neden bu

Valproate can cause liver toxicity and thrombocytopenia, so liver tests and the platelet count are monitored. It can also raise ammonia; confusion or vomiting should prompt an ammonia level.Kontrol edilen kaynak: Valproic Acid · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2024)

Cevap

D · Liver function tests and platelet count
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · 28 mEq/L, a high anion gap

Cevap neden bu

The anion gap is 140 − (100 + 12) = 28 mEq/L; a typical normal value is about 8–12 mEq/L when potassium is not included. A high anion gap metabolic acidosis suggests unmeasured acids, for example ketones in DKA or lactate in shock.Kontrol edilen kaynak: Anion Gap Blood Test · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

B · 28 mEq/L, a high anion gap
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kompanse olmamış

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,58: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 41 mmHg: normal (35–45)
HCO₃⁻ 37 mmol/L: yüksek (22–26)

Kompansasyon

Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: metabolik alkalozda PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 44,9–48,9 mmHg; dolayısıyla ölçülen 41 mmHg ek bir solunumsal alkaloz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.

kompanse olmamış

Cevap

kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 124,5 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,35·713 − 60/0,8 = 249,5 − 75 = 174,5 mmHg

Gradyan

A–a = 174,5 − 50 = 124,5 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 124,5 mmHg
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: Vd = 17,78 L

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 160/9 = 17,78 L

Cevap

Vd = 17,78 L
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: C = 8,5 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kararlı durum düzeyi

Css = 42/3,5 = 12 mg/L

Hız sabiti

k = 0,693/9 = 0,07702 h⁻¹

Verilen süre sonundaki düzey

C = 12·(1 − e−0,07702·16) = 8,5 mg/L

Cevap

C = 8,5 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Akut akciğer ödemi

Cevap neden bu

Akut akciğer ödemi ağır nefes darlığına, rallere ve köpüklü balgama neden olur. Hastayı oturtun, oksijen verin ve acilen tıbbi yardım çağırın; genellikle diüretik verilir.

Cevap

C · Akut akciğer ödemi
8.Klinik hemşirelik

Cevap: D · A fall in blood pressure

Cevap neden bu

Young adults compensate for blood loss with tachycardia and vasoconstriction, so blood pressure may stay normal until a large volume is lost. Hypotension is therefore a late and serious sign.

Cevap

D · A fall in blood pressure

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses