Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient has a calcium of 11,8 mg/dL (2,95 mmol/L) from bone metastases. Which nursing measure is appropriate?

  1. AOffer extra milk and cheese at each meal
  2. BGive calcium carbonate antacids for nausea
  3. CEncourage bed rest and limit oral fluids
  4. DEncourage fluids and mobility as tolerated
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Diyabetik ketoasidozu olan bir hastaya IV insülin infüzyonu veriliyor. Hangi laboratuvar değeri özellikle yakından izlenmelidir?

  1. AAlbümin; çünkü insülin karaciğerin onu üretmeyi bırakmasına neden olur
  2. BSodyum; çünkü insülin böbreklerin çok büyük miktarda sodyum atmasına neden olur
  3. CHemoglobin; çünkü insülin eritrositleri parçalar
  4. DPotasyum; çünkü insülin onu hücrelere kaydırır ve hızla düşebilir
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 12 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 12 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 136, Cl⁻ 85 ve HCO₃⁻ 17 mmol/L. AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) kullanarak delta oranını, (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), hesaplayın. İki ondalık verin.

Na⁺ 136 mmol/LCl⁻ 85 mmol/LHCO₃⁻ 17 mmol/L
delta oranı =
5.Klinik farmakokinetikOrta
110100t (h)C (mg/L)C₀ = 12 mg/Lt½ = 3 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 160 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 12 mg/L ve yarı ömür 3 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 160 mgC₀ = 12 mg/Lt½ = 3 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
93 kg56 · kadınSCr 1,5 mg/dLCrCl → τ = ? h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 56 yaşındaki bir kadın, 93 kg ağırlığında ve serum kreatinini 1,5 mg/dL (133 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 100 mL/dk olduğunda olağan tobramycin rejimi 8 saatte bir 120 mg. Doz korunarak aralık, klerensteki düşüşle orantılı olarak uzatılır. Yeni doz aralığını τ bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

56 yıl93 kgkadınSCr = 1,5 mg/dL120 mg q8hCrCl normal 100 mL/min
τ = h
7.Klinik hemşirelikOrta

A patient has lost more than 10% of their body weight without trying over the last few months and has a low BMI. What is the most appropriate action?

  1. AEncourage a low-calorie diet
  2. BRestrict fluids to encourage appetite and give a low-protein diet instead
  3. CWeigh the patient again in six months and review at that point
  4. DRefer to the dietitian and start a nutrition care plan with food charts
8.Klinik hemşirelikZor

Several hours after thyroid surgery, a patient has increasing neck swelling, stridor and difficulty breathing. What is most likely?

  1. AA haematoma compressing the airway
  2. BA thyroid storm
  3. CHypocalcaemia from parathyroid damage
  4. DNormal postoperative swelling

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Encourage fluids and mobility as tolerated

Cevap neden bu

Hydration helps the kidneys excrete calcium and prevents stones, and weight-bearing mobility slows calcium loss from bone. Calcium-containing foods and antacids are not encouraged. The nurse also monitors for confusion, constipation and arrhythmias.Kontrol edilen kaynak: Hypercalcemia · MedlinePlus (NIH) (2026)

Cevap

D · Encourage fluids and mobility as tolerated
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Potasyum; çünkü insülin onu hücrelere kaydırır ve hızla düşebilir

Cevap neden bu

DKA'da vücut idrarla potasyum kaybetmiştir, ancak asidoz ve insülin eksikliği potasyumu hücrelerden dışarı kaydırdığı için serum düzeyi normal veya yüksek olabilir. İnsülin onu geri sürükler; bu yüzden düzey hızla düşebilir. Potasyum sık kontrol edilir ve reçete edildiği şekilde yerine konur.

Cevap

D · Potasyum; çünkü insülin onu hücrelere kaydırır ve hızla düşebilir
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 26 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Winter formülü

PaCO₂ = 1,5·12 + 8 = 26 mmHg
menzil: 24–28 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 26 mmHg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: delta oranı = 3,143

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 136 − (85 + 17) = 34

Delta oranı

(34 − 12)/(24 − 17) = 22/7 = 3,143

Cevap

delta oranı = 3,143

2’nin üstü: ek metabolik alkaloz.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 3,081 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 160/12 = 13,33 L

Hız sabiti

k = 0,693/3 = 0,231 h⁻¹

Klerens

CL = 0,231·13,33 = 3,081 L/h

Cevap

CL = 3,081 L/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: τ = 13 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 56)·93/(72·1,5)·0,85 = 61,48 mL/min

Yeni aralık

τ = 8·100/61,48 = 13,01 ≈ 13 h

Cevap

τ = 13 h

Uygulamada aralık 12, 24, 36 ya da 48 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Refer to the dietitian and start a nutrition care plan with food charts

Cevap neden bu

Large unplanned weight loss with a low BMI means high malnutrition risk. Management includes dietitian referral, food and fluid charts, support with eating and regular weighing.

Cevap

D · Refer to the dietitian and start a nutrition care plan with food charts
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · A haematoma compressing the airway

Cevap neden bu

A rapidly expanding neck haematoma after thyroid surgery is an airway emergency. Call for urgent help; local protocols often require equipment to release the wound clips or sutures to be kept at the bedside.

Cevap

A · A haematoma compressing the airway

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses