pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
2Alıştırma soruları
1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta
A patient who is breathless during a transfusion has hypotension, fever and bilateral lung infiltrates, with no signs of fluid overload. Which complication is most likely?
ATransfusion-related acute lung injury (TRALI)
BA simple allergic reaction with hives
CTransfusion-associated circulatory overload
DA mild febrile nonhemolytic reaction
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor
A patient has fever, chills, flank pain and costovertebral angle tenderness. Urinalysis shows many white cells and white cell casts. Which condition is most likely?
AAcute pyelonephritis
BGlomerulonephritis
CNephrotic syndrome
DSimple cystitis
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 28 mmHg (3,7 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal alkalozda PaCO₂, 40’ın altındaki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 5 mmol/L düşer. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 44 mmol/L ile metabolik alkaloz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini bulmak için beklenen PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21 formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 44 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
5.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). tobramycin IV dozundan sonra düzey t = 1 sa iken 6 mg/L, t = 5 sa iken 1,5 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Yarı ömrü t½ bulun.
C1 = 6 mg/L (1 h)C2 = 1,5 mg/L (5 h)
t½ = h
6.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın tobramycin yarı ömrü 2,5 sa. Hedef tepe değer 6 mg/L ve çukur değer 0,5 mg/L. Hızlı IV dozlar ve birinci derece eliminasyon varsayıldığında düzeyin tepe değerden çukur değere inmesine izin veren doz aralığı τ nedir? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
t½ = 2,5 hCpeak = 6 mg/LCtrough = 0,5 mg/L
τ = h
7.Klinik hemşirelikOrta
A patient with dysphagia after a stroke has been cleared for a modified diet. How should they be positioned for meals?
ASitting fully upright, and staying upright for a time after eating
BLying flat on their back with the head turned to one side
CSemi-reclined at about 20 degrees, with the head supported on pillows
DLying on their side with the knees bent
8.Klinik hemşirelikZor
A patient rescued from a house fire has soot around the mouth, singed nasal hairs and a hoarse voice. What is the main concern?
AAirway swelling from inhalation injury
BA minor throat infection
CHypothermia from the fire service water
DDehydration from sweating
3Çözeltiler
1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: A · Transfusion-related acute lung injury (TRALI)
Cevap neden bu
TRALI is acute lung injury within 6 hours of transfusion, caused by donor antibodies activating neutrophils in the lungs. It causes hypoxia, bilateral infiltrates and often hypotension and fever. TACO, in contrast, causes hypertension and signs of fluid overload.
Cevap
A · Transfusion-related acute lung injury (TRALI)
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: A · Acute pyelonephritis
Cevap neden bu
White cell casts show that the inflammation is in the kidney itself, not just the bladder. With fever and flank pain this indicates pyelonephritis. Glomerulonephritis typically causes red cell casts, and nephrotic syndrome causes heavy protein loss.Kontrol edilen kaynak:Urinary casts · MedlinePlus (NIH) (2025); Glomerulonephritis · MedlinePlus (NIH) (2025)
Cevap
A · Acute pyelonephritis
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 18 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|28 − 40| = 12 mmHg → 1,2 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 − 5·1,2 = 18 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 18 mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 51,8 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
0,7·44 + 21 = 51,8 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 51,8 mmHg
Yükselişin bir sınırı vardır: PaCO₂ yalnızca kompansasyonla nadiren yaklaşık 55 mmHg’nin üstüne çıkar.
5.Klinik farmakokinetik
Cevap: t½ = 2 h
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Eliminasyon hız sabiti
k = ln(6/1,5)/4 = 1,386/4 = 0,3466 h⁻¹
Yarı ömür
t½ = 0,693/0,3466 = 2 h
Cevap
t½ = 2 h
6.Klinik farmakokinetik
Cevap: τ = 9 h
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Hız sabiti
k = 0,693/2,5 = 0,2773 h⁻¹
Doz aralığı
τ = ln(6/0,5)/0,2773 = 2,485/0,2773 = 8,962 ≈ 9 h
Cevap
τ = 9 h
Uygulamada aralık 8, 12, 24 ya da 36 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır ve düzeyler yeniden kontrol edilir.
7.Klinik hemşirelik
Cevap: A · Sitting fully upright, and staying upright for a time after eating
Cevap neden bu
Sitting upright during and after meals reduces the risk of aspiration. The patient should also be supervised and given the consistency recommended by the speech and language therapist.
Cevap
A · Sitting fully upright, and staying upright for a time after eating
8.Klinik hemşirelik
Cevap: A · Airway swelling from inhalation injury
Cevap neden bu
These signs suggest inhalation injury, which can cause rapid airway swelling and obstruction. Early senior anaesthetic review is needed, as early intubation may be required. Carbon monoxide poisoning must also be considered.