Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar: pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü: PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz: PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık: AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı: PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
İki düzey: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu: LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı: R = CL·C_ss/(S·F)
Ortalama kararlı durum: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl: n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama: doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e^−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

How should a patient collect a clean-catch midstream urine sample?

AFill the cup completely, then add tap water if there is not enough
BCollect urine from the toilet bowl after voiding into the toilet
CCollect the very first urine of the stream directly in the sterile cup
DClean the area, start voiding into the toilet, then catch the middle part

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

In the first 24 hours after a major burn, which laboratory pattern is most expected?

ALow potassium and low hematocrit
BHigh potassium and high hematocrit
CHigh calcium and high albumin
DLow sodium and low hematocrit

3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 10 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 10 mmol/L

PaCO₂ = mmHg

4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,18, PaCO₂ 78 mmHg (10,4 kPa), HCO₃⁻ 28 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.

pH 7,18PaCO₂ 78 mmHg (10,4 kPa)HCO₃⁻ 28 mmol/L

1akut
2kronik
3kronik üzerine akut

5.Klinik farmakokinetikOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 140 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 6 mg/L ve yarı ömür 2 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 140 mgC₀ = 6 mg/Lt½ = 2 h

CL = L/h

6.Klinik farmakokinetikZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Düzenli tobramycin dozları alan 78 kg ağırlığındaki bir hasta kararlı durumda. Hedef tepe değer 10 mg/L ve çukur değer 0,5 mg/L, dağılım hacmi 0,3 L/kg. Hızlı IV dozlar varsayıldığında düzeyi çukur değerden tepe değere çıkaran doz D nedir?

78 kgVd = 0,3 L/kgC_peak = 10 mg/LC_trough = 0,5 mg/L

D = mg

7.Klinik hemşirelikOrta

Which is a major risk factor for Clostridioides difficile infection?

ATaking regular paracetamol
BRecent broad-spectrum antibiotic use
CA diet high in fibre and fresh fruit
DRegular exercise

8.Klinik hemşirelikZor

Postoperatif bir hastanın sıvı bolusuna rağmen kalp hızı 115/dk, ateşi 38,6 °C, solunum sayısı 26/dk ve kan basıncı 85/50 mmHg. Bu büyük olasılıkla neyi gösterir?

AYalnızca hafif dehidratasyon
BTaburculuk kaygısı
CAmeliyattan sonraki ilk günlerde görülen normal bir inflamatuvar yanıt
DAcil yoğun bakım değerlendirmesi gerektiren septik şok

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Clean the area, start voiding into the toilet, then catch the middle part

Cevap neden bu

Cleaning the urethral area and discarding the first part of the stream reduce contamination from skin and urethral bacteria. The inside of the sterile container must not be touched, and the sample should reach the laboratory promptly.Kontrol edilen kaynak: Clean catch urine sample · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

D · Clean the area, start voiding into the toilet, then catch the middle part

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · High potassium and high hematocrit

Cevap neden bu

Early after a burn, damaged cells release potassium, and plasma shifts into the tissues, which concentrates the blood and raises the hematocrit. Later, as fluid returns and the kidneys excrete potassium, hypokalemia can develop.Kontrol edilen kaynak: High potassium level · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

B · High potassium and high hematocrit

3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 23 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Winter formülü

PaCO₂ = 1,5·10 + 8 = 23 mmHg

menzil: 21–25 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 23 mmHg

4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: akut

Beklenen HCO₃⁻

akut: 24 + 1·3,8 = 27,8 mmol/L

kronik: 24 + 3,5·3,8 = 37,3 mmol/L

Karşılaştırın

ölçülen: 28 mmol/L → akut

Cevap

akut

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 8,087 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × C_ss. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 140/6 = 23,33 L

Hız sabiti

k = 0,693/2 = 0,3466 h⁻¹

Klerens

CL = 0,3466·23,33 = 8,087 L/h

Cevap

CL = 8,087 L/h

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 222,3 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (C_tepe − C_çukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi C_ss,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e^−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,3·78 = 23,4 L

Doz

D = 23,4·(10 − 0,5) = 222,3 mg

Cevap

D = 222,3 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Recent broad-spectrum antibiotic use

Cevap neden bu

Broad-spectrum antibiotics disrupt normal gut flora, letting C. difficile overgrow. Older age, hospital stay and proton pump inhibitors also increase the risk.

Cevap

B · Recent broad-spectrum antibiotic use

8.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Acil yoğun bakım değerlendirmesi gerektiren septik şok

Cevap neden bu

Sıvıya yanıt vermeyen hipotansiyonla birlikte enfeksiyon belirtileri septik şoku düşündürür. Antibiyotikler ve kaynak kontrolünün yanı sıra büyük olasılıkla vazopresörler ve yoğun bakım desteği gerekir.

Cevap

D · Acil yoğun bakım değerlendirmesi gerektiren septik şok

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses