Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A tired patient with heavy menstrual periods has a normal hemoglobin and MCV but a ferritin of 8 ng/mL. What does this show?

  1. AIron deficiency without anemia yet
  2. BA completely normal iron status
  3. CVitamin B12 deficiency anemia
  4. DIron overload from too much iron
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A middle-aged man has fatigue, joint pain, a raised ALT and new diabetes. His ferritin is very high and his transferrin saturation is above 60%. Which condition is most likely?

  1. AHereditary hemochromatosis
  2. BAcute viral hepatitis A
  3. CIron-deficiency anemia
  4. DAnemia of chronic disease
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 14 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 14 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 35 mmol/L ile metabolik alkaloz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini bulmak için beklenen PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21 formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 35 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
5.Klinik farmakokinetikOrta
Vd = 0,7 L/kgC = 20 mg/LLD = ? mg88 kg · S = 0,92 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 88 kg ağırlığındaki bir hastaya phenytoin sodium ile intravenöz yükleme yapılacak ve phenytoin düzeyi mg/L cinsinden 20 olacak. Dağılım hacmi 0,7 L/kg ve tuz faktörü S = 0,92. phenytoin sodium yükleme dozunu LD mg cinsinden bulun.

88 kgVd = 0,7 L/kgC = 20 mg/LS = 0,92
LD = mg
6.Klinik farmakokinetikZor
t (h)C (mg/L)Css​13 hC = ?

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir theophylline infüzyonu yükleme dozu olmadan 36 mg/sa hızla çalışıyor. Hastanın klerensi 3 L/sa ve yarı ömür 6 sa. 13 sa sonra düzey C nedir?

R = 36 mg/hCL = 3 L/ht½ = 6 ht = 13 h
C = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

A patient is admitted with cellulitis of the leg. Why might the nurse mark the edge of the redness on the skin?

  1. ATo mark the site for an injection
  2. BTo monitor whether the infection is spreading or improving
  3. CTo show the surgeon exactly where to make the incision
  4. DTo help the patient find the sore area
8.Klinik hemşirelikZor

Kalça kırığı olan yaşlı bir hasta yaralanmadan iki gün sonra nefes darlığı, konfüzyon ve göğüste peteşiyal döküntü geliştiriyor. Hangi komplikasyondan şüphelenilmelidir?

  1. Aİdrar yolu enfeksiyonu
  2. BKompartman sendromu
  3. CBası yarası
  4. DYağ embolisi sendromu

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Iron deficiency without anemia yet

Cevap neden bu

Iron stores (ferritin) are depleted before the hemoglobin falls. A low ferritin with a normal hemoglobin indicates iron deficiency without anemia, and it is usually treated, along with the cause of blood loss.Kontrol edilen kaynak: Ferritin Blood Test · MedlinePlus (NIH) (2025); Iron deficiency anemia - Medical Encyclopedia · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

A · Iron deficiency without anemia yet
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Hereditary hemochromatosis

Cevap neden bu

Hemochromatosis is an inherited disorder of increased iron absorption. Iron is deposited in the liver, pancreas, joints, heart and skin. A high transferrin saturation with a high ferritin suggests the diagnosis, and treatment is regular venesection (phlebotomy).Kontrol edilen kaynak: Hemochromatosis · MedlinePlus (NIH) (2026); Ferritin Blood Test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

A · Hereditary hemochromatosis
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 29 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Winter formülü

PaCO₂ = 1,5·14 + 8 = 29 mmHg
menzil: 27–31 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 29 mmHg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 45,5 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

0,7·35 + 21 = 45,5 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 45,5 mmHg

Yükselişin bir sınırı vardır: PaCO₂ yalnızca kompansasyonla nadiren yaklaşık 55 mmHg’nin üstüne çıkar.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 1339 mg

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,7·88 = 61,6 L

Gereken etkin ilaç miktarı

Vd·C = 61,6·20 = 1232 mg

Yükleme dozu

LD = 1232/(0,92·1) = 1339 mg

Cevap

LD = 1339 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: C = 9,327 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kararlı durum düzeyi

Css = 36/3 = 12 mg/L

Hız sabiti

k = 0,693/6 = 0,1155 h⁻¹

Verilen süre sonundaki düzey

C = 12·(1 − e−0,1155·13) = 9,327 mg/L

Cevap

C = 9,327 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · To monitor whether the infection is spreading or improving

Cevap neden bu

Marking the margin helps staff see whether the redness is spreading despite treatment, which may mean antibiotics need review. The limb is also elevated and observations monitored.

Cevap

B · To monitor whether the infection is spreading or improving
8.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Yağ embolisi sendromu

Cevap neden bu

Yağ embolisi tipik olarak uzun kemik veya pelvis kırığından 24–72 saat sonra solunum sıkıntısı, nörolojik değişiklikler ve peteşiyal döküntü üçlüsüyle ortaya çıkar.

Cevap

D · Yağ embolisi sendromu

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses