Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Hangi tedavi serum potasyumunu hücrelerin içine kaydırarak düşürür?

  1. AIV %0,45 sodyum klorür infüzyonu
  2. BGlikozla birlikte verilen IV regüler insülin
  3. COral potasyum klorür takviyeleri
  4. D10 dakikada verilen IV kalsiyum glukonat
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient has painless jaundice, itching, dark urine and pale stools. ALP is markedly raised, conjugated (direct) bilirubin is high and ALT is only mildly raised. What is the most likely cause?

  1. AIncreased breakdown of red blood cells (hemolytic anemia)
  2. BGilbert syndrome, a harmless inherited bilirubin disorder
  3. CBlockage of bile flow, for example by a tumor in the bile duct
  4. DAcute viral hepatitis with widespread liver cell damage
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 132 mmol/L, glukoz 20,1 mmol/L ve üre 10,6 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 132 mmol/Lglukoz 20,1 mmol/Lüre 10,6 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 134, Cl⁻ 107, HCO₃⁻ 11 mmol/L ve albümin 18 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 134 mmol/LCl⁻ 107 mmol/LHCO₃⁻ 11 mmol/Lalbümin 18 g/L
AGc = mmol/L
5.Klinik farmakokinetikOrta
110100t (h)C (mg/L)1 h9 mg/L4 h3,9 mg/L

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). gentamicin IV dozundan sonra düzey t = 1 sa iken 9 mg/L, t = 4 sa iken 3,9 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Yarı ömrü t½ bulun.

C1 = 9 mg/L (1 h)C2 = 3,9 mg/L (4 h)
t½ = h
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = ?1500 mg · q12hCL = 6 L/hS = 1 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta her 12 saatte bir IV vankomisin alıyor; vankomisin klerensi 6 L/h. Her doz vancomycin ilacından 1500 mg. Ortalama kararlı durum düzeyini Css,avg bulun.

CL = 6 L/hτ = 12 hS = 1F = 1D = 1500 mg
Css,avg = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

Which advice is important for a patient on long-term oral corticosteroids?

  1. ADo not stop them suddenly
  2. BDouble the dose if a dose is missed
  3. CTake them on an empty stomach at night
  4. DTake them only when symptoms flare
8.Klinik hemşirelikZor

Several hours after thyroid surgery, a patient has increasing neck swelling, stridor and difficulty breathing. What is most likely?

  1. ANormal postoperative swelling
  2. BA haematoma compressing the airway
  3. CHypocalcaemia from parathyroid damage
  4. DA thyroid storm

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Glikozla birlikte verilen IV regüler insülin

Cevap neden bu

İnsülin sodyum–potasyum pompasını etkinleştirir ve potasyumu hücrelerin içine kaydırır; hipoglisemiyi önlemek için birlikte glikoz verilir. Kalsiyum glukonat kalbi korur, ancak potasyum düzeyini düşürmez.Kontrol edilen kaynak: High potassium level · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

B · Glikozla birlikte verilen IV regüler insülin
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Blockage of bile flow, for example by a tumor in the bile duct

Cevap neden bu

In obstruction, conjugated bilirubin backs up into the blood and is passed in the urine, making it dark, while stools are pale and ALP rises. Hemolysis and Gilbert syndrome raise unconjugated bilirubin; hepatitis raises ALT much more.Kontrol edilen kaynak: Bilirubin in Urine · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

C · Blockage of bile flow, for example by a tumor in the bile duct
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 295 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·132 + 20,1 + 10,6 = 294,7 ≈ 295 mOsm/kg

Cevap

Osm = 295 mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AGc = 21,5 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 134 − (107 + 11) = 16

Albümin düzeltmesi

16 + 0,25·(40 − 18) = 21,5 mmol/L

Cevap

AGc = 21,5 mmol/L

Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: t½ = 2,487 h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Eliminasyon hız sabiti

k = ln(9/3,9)/3 = 0,8362/3 = 0,2787 h⁻¹

Yarı ömür

t½ = 0,693/0,2787 = 2,487 h

Cevap

t½ = 2,487 h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: Css,avg = 20,83 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Ortalama kararlı durum düzeyi

Css,avg = S·F·D/(CL·τ) = 1·1·1500/(6·12) = 20,83 mg/L

Cevap

Css,avg = 20,83 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Do not stop them suddenly

Cevap neden bu

Long-term steroids suppress the adrenal glands, so stopping suddenly can cause adrenal crisis. Patients should carry a steroid alert card or medical ID and follow sick-day guidance.

Cevap

A · Do not stop them suddenly
8.Klinik hemşirelik

Cevap: B · A haematoma compressing the airway

Cevap neden bu

A rapidly expanding neck haematoma after thyroid surgery is an airway emergency. Call for urgent help; local protocols often require equipment to release the wound clips or sutures to be kept at the bedside.

Cevap

B · A haematoma compressing the airway

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses