Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Sirozlu bir hastanın albümini 2,2 g/dL'dir (22 g/L). Hangi bulgu büyük olasılıkla bununla ilişkilidir?

  1. AYüksek kan basıncı
  2. BÖdem ve asit
  3. CHiperkalemi
  4. DArtmış idrar çıkışı
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Digoksin kullanan bir hastanın düzeyi 1,2 ng/mL, potasyumu 2,8 mEq/L'dir ve yeni sık ventriküler ektopik atımlar vardır. En iyi yorum hangisidir?

  1. APotasyumun kalp ritmi üzerinde etkisi yoktur
  2. BHastanın ritmi kontrol etmek için daha yüksek digoksin dozuna ihtiyacı vardır
  3. CDüzey olağan aralıkta olduğu için neden digoksin olamaz
  4. DToksisite olabilir; çünkü düşük potasyum digoksinin etkisini artırır
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,23PaCO₂mmHg354559HCO₃⁻mmol/L222624kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,23, PaCO₂ 59 mmHg (7,9 kPa) ve HCO₃⁻ 24 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,23PaCO₂ 59 mmHg (7,9 kPa)HCO₃⁻ 24 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 140, Cl⁻ 112, HCO₃⁻ 18 mmol/L ve albümin 35 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 140 mmol/LCl⁻ 112 mmol/LHCO₃⁻ 18 mmol/Lalbümin 35 g/L
AGc = mmol/L
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 3 mg/LR = ? mg/minCL = 850 mL/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın lidokain klerensi 850 mL/dk. Kararlı durum düzeyini 3 mg/L’de tutan infüzyon hızı R mg/dk olarak nedir?

CL = 850 mL/minCss = 3 mg/L
R = mg/min
6.Klinik farmakokinetikZor
0,1110t (h)C (mg/L)Cpeak​ = 8τ = ?Ctrough​ = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın gentamicin yarı ömrü 2,5 sa. Hedef tepe değer 8 mg/L ve çukur değer 1 mg/L. Hızlı IV dozlar ve birinci derece eliminasyon varsayıldığında düzeyin tepe değerden çukur değere inmesine izin veren doz aralığı τ nedir? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

t½ = 2,5 hCpeak = 8 mg/LCtrough = 1 mg/L
τ = h
7.Klinik hemşirelikOrta

A patient on insulin reports nightmares, night sweats and morning headaches. What should be suspected?

  1. AA urinary tract infection
  2. BNight-time hypoglycaemia
  3. CRaised intracranial pressure
  4. DHyperthyroidism
8.Klinik hemşirelikZor

A patient's hypoglycaemia was caused by a sulfonylurea such as gliclazide or glipizide. Why might they need monitoring for longer than usual?

  1. AThe drug makes glucose tablets and drinks ineffective
  2. BSulfonylureas act for a long time, so hypoglycaemia can recur
  3. CThe drug causes rebound hyperglycaemia later the same day
  4. DSulfonylureas only work at night

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Ödem ve asit

Cevap neden bu

Albümin, sıvıyı damarlarda tutan onkotik basıncın büyük kısmını sağlar. Düşük olduğunda sıvı dokulara ve karna sızar; sirozda portal hipertansiyonla birlikte ödeme ve asite yol açar.Kontrol edilen kaynak: Albumin Blood Test · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

B · Ödem ve asit
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Toksisite olabilir; çünkü düşük potasyum digoksinin etkisini artırır

Cevap neden bu

Hipokalemi digoksinin kalp hücrelerine bağlanmasını artırır; bu yüzden toksisite normal bir düzeyde bile olabilir. Hemşire dozu tutar, sonucu bildirir ve potasyum replasmanını bekler.Kontrol edilen kaynak: Low blood potassium · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

D · Toksisite olabilir; çünkü düşük potasyum digoksinin etkisini artırır
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kompanse olmamış

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,23: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 59 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 24 mmol/L: normal (22–26)

Kompansasyon

kompanse olmamış

Cevap

kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AGc = 11,25 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 140 − (112 + 18) = 10

Albümin düzeltmesi

10 + 0,25·(40 − 35) = 11,25 mmol/L

Cevap

AGc = 11,25 mmol/L

Düzeltmeden sonra hâlâ yaklaşık 8–12 içinde.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 2,55 mg/min

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

L/dk cinsinden klerens

850 mL/min = 0,85 L/min

İnfüzyon hızı

R = 0,85·3 = 2,55 mg/min

Cevap

R = 2,55 mg/min
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: τ = 7,5 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Hız sabiti

k = 0,693/2,5 = 0,2773 h⁻¹

Doz aralığı

τ = ln(8/1)/0,2773 = 2,079/0,2773 = 7,5 h

Cevap

τ = 7,5 h

Uygulamada aralık 8, 12, 24 ya da 36 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır ve düzeyler yeniden kontrol edilir.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Night-time hypoglycaemia

Cevap neden bu

Nocturnal hypoglycaemia can cause sweating, restless sleep, nightmares and morning headache. Checking glucose overnight and reviewing insulin doses can confirm and correct it.

Cevap

B · Night-time hypoglycaemia
8.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Sulfonylureas act for a long time, so hypoglycaemia can recur

Cevap neden bu

Sulfonylureas stimulate insulin release and have a long duration of action. Hypoglycaemia can be prolonged or recur, so glucose is monitored closely after treatment.

Cevap

B · Sulfonylureas act for a long time, so hypoglycaemia can recur

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses