Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A woman who is 30 weeks pregnant has a new blood pressure of 152/98 mm Hg. Which urine finding would most support preeclampsia?

  1. ANitrites in the urine
  2. BProtein in the urine
  3. CGlucose in the urine
  4. DKetones in the urine
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Uzun süredir akciğer hastalığı olan bir hastanın serum bikarbonatı 32 mEq/L, arteriyel PaCO₂'si sürekli yüksek ve pH'ı 7,36'dır. Hangi durum en iyi uyar?

  1. AKronik CO₂ retansiyonu ve metabolik kompanzasyonu olan KOAH
  2. BBüyük bikarbonat kayıplarıyla birlikte akut ağır ishal
  3. CHızlı solunumla birlikte akut aspirin aşırı dozu
  4. DAğır dehidratasyon ve kusmayla birlikte akut diyabetik ketoasidoz
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,62PaCO₂mmHg354524HCO₃⁻mmol/L222624kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,62, PaCO₂ 24 mmHg (3,2 kPa) ve HCO₃⁻ 24 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,62PaCO₂ 24 mmHg (3,2 kPa)HCO₃⁻ 24 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,34PaCO₂mmHg354562HCO₃⁻mmol/L222632akutkronikkronik üzerine akut

Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,34, PaCO₂ 62 mmHg (8,3 kPa), HCO₃⁻ 32 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.

pH 7,34PaCO₂ 62 mmHg (8,3 kPa)HCO₃⁻ 32 mmol/L
  1. 1akut
  2. 2kronik
  3. 3kronik üzerine akut
5.Klinik farmakokinetikOrta
110t (h)C (mg/L)1 h7 mg/L4 h2,5 mg/L

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). gentamicin IV dozundan sonra düzey t = 1 sa iken 7 mg/L, t = 4 sa iken 2,5 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Eliminasyon hız sabitini k bulun.

C1 = 7 mg/L (1 h)C2 = 2,5 mg/L (4 h)
k = h⁻¹
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = ?200 mg · q8hCL = 0,04 L/kg/h53 kg · S = 1 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 53 kg ağırlığındaki bir hasta her 8 saatte bir oral teofilin alıyor (F = 1). Klerens 0,04 L/kg/h. Her doz theophylline ilacından 200 mg. Ortalama kararlı durum düzeyini Css,avg bulun.

CL = 0,04 L/kg/hτ = 8 hS = 1F = 153 kgD = 200 mg
Css,avg = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

Which tool is commonly used at the bedside to screen for delirium?

  1. AThe Confusion Assessment Method (CAM)
  2. BThe Glasgow-Blatchford score
  3. CThe Malnutrition Universal Screening Tool
  4. DThe Braden scale
8.Klinik hemşirelikZor

A patient on an unfractionated heparin infusion is also started on warfarin. Which tests are used to monitor each drug?

  1. AINR for heparin and APTT for warfarin
  2. BPlatelet count for both drugs
  3. CAPTT for heparin and INR for warfarin
  4. DD-dimer for both drugs

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Protein in the urine

Cevap neden bu

Preeclampsia is new hypertension after 20 weeks of pregnancy with proteinuria or other signs of organ involvement, such as low platelets, raised liver enzymes or rising creatinine. Proteinuria reflects damage to the glomerular filter.Kontrol edilen kaynak: Preeclampsia · MedlinePlus (NIH) (2026)

Cevap

B · Protein in the urine
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Kronik CO₂ retansiyonu ve metabolik kompanzasyonu olan KOAH

Cevap neden bu

Ağır KOAH'ta olduğu gibi kronik CO₂ retansiyonunda böbrekler günler içinde bikarbonatı tutar ve pH'ı normale doğru, çoğunlukla aralığın alt ucuna getirir. DKA ve ishal bikarbonatı düşürür; aspirin aşırı dozu ise PaCO₂'yi düşüren hızlı solunuma yol açar.Kontrol edilen kaynak: Respiratory Acidosis · StatPearls (NCBI Bookshelf)

Cevap

A · Kronik CO₂ retansiyonu ve metabolik kompanzasyonu olan KOAH
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kompanse olmamış

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,62: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 24 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 24 mmol/L: normal (22–26)

Kompansasyon

kompanse olmamış

Cevap

kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kronik

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen HCO₃⁻

akut: 24 + 1·2,2 = 26,2 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·2,2 = 31,7 mmol/L

Karşılaştırın

ölçülen: 32 mmol/L → kronik

Cevap

kronik
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: k = 0,3432 h⁻¹

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Eliminasyon hız sabiti

k = ln(7/2,5)/3 = 1,03/3 = 0,3432 h⁻¹

Cevap

k = 0,3432 h⁻¹
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: Css,avg = 11,79 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,04·53 = 2,12 L/h

Ortalama kararlı durum düzeyi

Css,avg = S·F·D/(CL·τ) = 1·1·200/(2,12·8) = 11,79 mg/L

Cevap

Css,avg = 11,79 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: A · The Confusion Assessment Method (CAM)

Cevap neden bu

The CAM, and similar tools such as the 4AT, check for an acute onset or fluctuating course, inattention and disorganised thinking or altered consciousness. Early detection allows causes to be treated.

Cevap

A · The Confusion Assessment Method (CAM)
8.Klinik hemşirelik

Cevap: C · APTT for heparin and INR for warfarin

Cevap neden bu

The APTT reflects the intrinsic pathway and is used to adjust heparin infusions. Warfarin is monitored by the INR, a standardised prothrombin time. Platelets are also checked on heparin to detect HIT.

Cevap

C · APTT for heparin and INR for warfarin

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses