Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient with diabetes is found unconscious with a blood glucose of 38 mg/dL (2,1 mmol/L). Which treatment is appropriate?

  1. AGlucagon by injection, or IV dextrose as prescribed
  2. BGlucose tablets placed between the patient's teeth
  3. COrange juice poured slowly into the patient's mouth
  4. DA dose of rapid-acting insulin to stabilize the glucose
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Hızlı büyüyen bir lenfoma için kemoterapiden sonra hangi sonuç paterni tümör lizis sendromunu düşündürür?

  1. ADüşük potasyum, düşük fosfat, düşük ürik asit ve yüksek kalsiyum
  2. BYüksek potasyum, yüksek fosfat, yüksek ürik asit ve düşük kalsiyum
  3. CYüksek hemoglobinle birlikte normal elektrolitler
  4. DYalnızca yüksek sodyum ve düşük glikoz
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 152 mmol/L, glukoz 32,5 mmol/L ve üre 23 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 152 mmol/Lglukoz 32,5 mmol/Lüre 23 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 144, Cl⁻ 93 ve HCO₃⁻ 13 mmol/L. AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) kullanarak delta oranını, (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), hesaplayın. İki ondalık verin.

Na⁺ 144 mmol/LCl⁻ 93 mmol/LHCO₃⁻ 13 mmol/L
delta oranı =
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 2 mg/LR = ? mg/minCL = 700 mL/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın lidokain klerensi 700 mL/dk. Kararlı durum düzeyini 2 mg/L’de tutan infüzyon hızı R mg/dk olarak nedir?

CL = 700 mL/minCss = 2 mg/L
R = mg/min
6.Klinik farmakokinetikZor
0,1110100t (h)C (mg/L)Cpeak​ = 10τ = ?Ctrough​ = 0,5

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın tobramycin yarı ömrü 4 sa. Hedef tepe değer 10 mg/L ve çukur değer 0,5 mg/L. Hızlı IV dozlar ve birinci derece eliminasyon varsayıldığında düzeyin tepe değerden çukur değere inmesine izin veren doz aralığı τ nedir? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

t½ = 4 hCpeak = 10 mg/LCtrough = 0,5 mg/L
τ = h
7.Klinik hemşirelikOrta

A patient with Guillain–Barré syndrome has weakness spreading upwards from the legs. Which monitoring is most important?

  1. AVisual acuity
  2. BWeekly weight
  3. CBlood glucose, measured once a day before breakfast
  4. DBreathing function, such as forced vital capacity
8.Klinik hemşirelikZor

Which finding suggests hypocalcaemia?

  1. AA slow, irregular pulse with nausea and yellow-tinged vision
  2. BSevere thirst with a large urine output and constipation
  3. CA flapping tremor of the outstretched hands
  4. DSpasm of the hand when a blood pressure cuff is inflated on the arm

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Glucagon by injection, or IV dextrose as prescribed

Cevap neden bu

A patient who cannot swallow safely must not receive anything by mouth because of the risk of aspiration. Glucagon (injected or intranasal) or IV dextrose raises the glucose; once awake and able to swallow, the patient is given oral carbohydrate and a snack.Kontrol edilen kaynak: Hypoglycemia · MedlinePlus (NIH); Low blood sugar · MedlinePlus (NIH) (2026)

Cevap

A · Glucagon by injection, or IV dextrose as prescribed
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Yüksek potasyum, yüksek fosfat, yüksek ürik asit ve düşük kalsiyum

Cevap neden bu

Çok sayıda tümör hücresi parçalandığında potasyum, fosfat ve nükleik asitler (ürik aside dönüşür) kana boşalır. Fosfat kalsiyumu bağlar; bu yüzden kalsiyum düşer. Riskler arasında aritmiler ve akut böbrek hasarı bulunur.Kontrol edilen kaynak: Tumor Lysis Syndrome (StatPearls) · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2024)

Cevap

B · Yüksek potasyum, yüksek fosfat, yüksek ürik asit ve düşük kalsiyum
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 360 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·152 + 32,5 + 23 = 359,5 ≈ 360 mOsm/kg

Cevap

Osm = 360 mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: delta oranı = 2,364

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 144 − (93 + 13) = 38

Delta oranı

(38 − 12)/(24 − 13) = 26/11 = 2,364

Cevap

delta oranı = 2,364

2’nin üstü: ek metabolik alkaloz.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 1,4 mg/min

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

L/dk cinsinden klerens

700 mL/min = 0,7 L/min

İnfüzyon hızı

R = 0,7·2 = 1,4 mg/min

Cevap

R = 1,4 mg/min
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: τ = 17,3 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Hız sabiti

k = 0,693/4 = 0,1733 h⁻¹

Doz aralığı

τ = ln(10/0,5)/0,1733 = 2,996/0,1733 = 17,29 ≈ 17,3 h

Cevap

τ = 17,3 h

Uygulamada aralık 8, 12, 24 ya da 36 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır ve düzeyler yeniden kontrol edilir.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Breathing function, such as forced vital capacity

Cevap neden bu

Guillain–Barré syndrome can paralyse the respiratory muscles. Serial vital capacity measurements help identify patients who need ventilation before they deteriorate.

Cevap

D · Breathing function, such as forced vital capacity
8.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Spasm of the hand when a blood pressure cuff is inflated on the arm

Cevap neden bu

Trousseau's sign, carpal spasm during cuff inflation, and Chvostek's sign, facial twitching on tapping the facial nerve, indicate neuromuscular irritability from low calcium.

Cevap

D · Spasm of the hand when a blood pressure cuff is inflated on the arm

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses