Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient has started parenteral nutrition (PN) through a central line. Which test is monitored most frequently in the first days?

  1. ASerum lipase
  2. BThyroid hormones
  3. CBlood glucose
  4. DHemoglobin A1c
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient has a hemoglobin of 11,2 g/dL (112 g/L), an MCV of 64 fL, a normal ferritin and a normal-to-high red cell count. What is the most likely cause?

  1. AAcute blood loss
  2. BIron deficiency
  3. CVitamin B12 deficiency
  4. DThalassemia trait
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 134 mmol/L, glukoz 14,5 mmol/L ve üre 24,5 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 134 mmol/Lglukoz 14,5 mmol/Lüre 24,5 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,25PaCO₂mmHg354576HCO₃⁻mmol/L222632akutkronikkronik üzerine akut

Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,25, PaCO₂ 76 mmHg (10,1 kPa), HCO₃⁻ 32 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.

pH 7,25PaCO₂ 76 mmHg (10,1 kPa)HCO₃⁻ 32 mmol/L
  1. 1akut
  2. 2kronik
  3. 3kronik üzerine akut
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 10 mg/LR = ? mg/h · S = 0,8CL = 0,03 L/kg/h71 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 71 kg ağırlığındaki bir hastaya aminofilin infüzyonu verilecek (tuz faktörü S = 0,8: aminofilinin %80’i teofilindir). Teofilin klerensi 0,03 L/kg/sa. Kararlı durum teofilin düzeyini 10 mg/L yapan aminofilin infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

71 kgCL = 0,03 L/kg/hCss = 10 mg/LS = 0,8
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
t (h)C (mg/L)Css​8 hC = ?

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir vancomycin infüzyonu yükleme dozu olmadan 125 mg/sa hızla çalışıyor. Hastanın klerensi 5 L/sa ve yarı ömür 6 sa. 8 sa sonra düzey C nedir?

R = 125 mg/hCL = 5 L/ht½ = 6 ht = 8 h
C = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

Which side effect is associated with SGLT2 inhibitors such as dapagliflozin?

  1. AHair loss
  2. BBradycardia
  3. CSevere weight gain and fluid retention
  4. DGenital fungal infections
8.Klinik hemşirelikZor

A patient with diabetes is found confused with slurred speech and weakness on one side. What should the nurse check first?

  1. ACapillary blood glucose
  2. BUrine output for the last day
  3. CBody mass index
  4. DSerum cholesterol

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Blood glucose

Cevap neden bu

PN contains concentrated dextrose, so hyperglycemia is common, especially at the start; glucose is checked frequently and insulin may be needed. Electrolytes, including phosphate, magnesium and potassium, are also monitored for refeeding syndrome.

Cevap

C · Blood glucose
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Thalassemia trait

Cevap neden bu

Thalassemia trait causes microcytosis from reduced globin production, often with a normal or high red cell count and normal ferritin. Iron deficiency has low ferritin. Iron supplements do not help thalassemia trait and can cause iron overload.Kontrol edilen kaynak: Thalassemia - Medical Encyclopedia · MedlinePlus (NIH) (2026); Red Blood Cell (RBC) Indices · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

D · Thalassemia trait
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 307 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·134 + 14,5 + 24,5 = 307 ≈ 307 mOsm/kg

Cevap

Osm = 307 mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kronik üzerine akut

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen HCO₃⁻

akut: 24 + 1·3,6 = 27,6 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·3,6 = 36,6 mmol/L

Karşılaştırın

ölçülen: 32 mmol/L → kronik üzerine akut

Cevap

kronik üzerine akut
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 26,62 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,03·71 = 2,13 L/h

İnfüzyon hızı

R = CL·Css/S = 2,13·10/0,8 = 26,62 mg/h

Cevap

R = 26,62 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: C = 15,08 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kararlı durum düzeyi

Css = 125/5 = 25 mg/L

Hız sabiti

k = 0,693/6 = 0,1155 h⁻¹

Verilen süre sonundaki düzey

C = 25·(1 − e−0,1155·8) = 15,08 mg/L

Cevap

C = 15,08 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Genital fungal infections

Cevap neden bu

SGLT2 inhibitors cause glycosuria, which increases the risk of genital thrush and urinary infections. They can also rarely cause DKA with only modestly raised glucose.

Cevap

D · Genital fungal infections
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Capillary blood glucose

Cevap neden bu

Hypoglycaemia can cause focal neurological signs that mimic stroke. A bedside glucose check is quick and should be done in any patient with sudden neurological symptoms.

Cevap

A · Capillary blood glucose

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses