Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar: pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü: PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz: PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık: AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı: PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
İki düzey: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu: LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı: R = CL·C_ss/(S·F)
Ortalama kararlı durum: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl: n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama: doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e^−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient with sepsis has a lactate of 2,1 mmol/L on admission and 4,3 mmol/L two hours later, despite IV fluids. What does this suggest?

AWorsening tissue perfusion that needs urgent reporting
BExpected muscle activity from shivering in fever
CImproving circulation as the fluids start to work
DA normal response to IV fluids in the first hours

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Two days after bowel surgery, a patient with nasogastric suction has a distended abdomen, absent bowel sounds and muscle weakness. The potassium is 2,8 mEq/L. Which interpretation is best?

AHypokalemia from gastric losses is contributing to paralytic ileus
BHyperkalemia from tissue damage is causing the bowel to stop
CThe potassium is normal for the second day after surgery
DThe low potassium is due to the patient drinking too much water

3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı PaCO₂ 24 mmHg (3,2 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal alkalozda PaCO₂, 40’ın altındaki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 5 mmol/L düşer. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.

PaCO₂ 24 mmHg (3,2 kPa)başlangıç değeri: 40 mmHg, 24 mmol/L

HCO₃⁻ = mmol/L

4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 140, Cl⁻ 113, HCO₃⁻ 18 mmol/L ve albümin 35 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AG_c = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 140 mmol/LCl⁻ 113 mmol/LHCO₃⁻ 18 mmol/Lalbümin 35 g/L

AG_c = mmol/L

5.Klinik farmakokinetikOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). tobramycin IV dozundan sonra düzey t = 1 sa iken 8 mg/L, t = 5 sa iken 2 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Eliminasyon hız sabitini k bulun.

C₁ = 8 mg/L (1 h)C₂ = 2 mg/L (5 h)

k = h⁻¹

6.Klinik farmakokinetikZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Düzenli tobramycin dozları alan 91 kg ağırlığındaki bir hasta kararlı durumda. Hedef tepe değer 6 mg/L ve çukur değer 0,5 mg/L, dağılım hacmi 0,25 L/kg. Hızlı IV dozlar varsayıldığında düzeyi çukur değerden tepe değere çıkaran doz D nedir?

91 kgVd = 0,25 L/kgC_peak = 6 mg/LC_trough = 0,5 mg/L

D = mg

7.Klinik hemşirelikOrta

A patient with DKA has an arterial blood gas showing a low pH and a low bicarbonate. Which disturbance is this?

ARespiratory acidosis
BMetabolic acidosis
CRespiratory alkalosis
DMetabolic alkalosis

8.Klinik hemşirelikZor

Karın ameliyatından sonra bir hasta sekiz saattir idrar yapmamış, alt karında rahatsızlığı var ve mesane palpe ediliyor. En olası sorun nedir?

Aİdrar üretiminin olmadığı akut böbrek hasarı
BYalnızca dehidratasyon
CAkut idrar retansiyonu
DRetansiyonsuz idrar yolu enfeksiyonu

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Worsening tissue perfusion that needs urgent reporting

Cevap neden bu

A rising lactate despite fluids suggests ongoing tissue hypoperfusion and worsening sepsis or septic shock. The nurse reports it at once; further fluids, vasopressors and source control may be needed, and lactate is remeasured.Kontrol edilen kaynak: Lactate Test · MedlinePlus (NIH) (2024); Septic shock · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

A · Worsening tissue perfusion that needs urgent reporting

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Hypokalemia from gastric losses is contributing to paralytic ileus

Cevap neden bu

Gastric suction removes potassium and causes metabolic alkalosis, which shifts more potassium into cells. Low potassium reduces smooth muscle contraction and contributes to ileus and weakness. The provider is informed and potassium is replaced as prescribed.Kontrol edilen kaynak: Hypokalemia · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2025)

Cevap

A · Hypokalemia from gastric losses is contributing to paralytic ileus

3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: HCO₃⁻ = 16 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

PaCO₂ değişimi

|24 − 40| = 16 mmHg → 1,6 × 10 mmHg

Beklenen HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 − 5·1,6 = 16 mmol/L

Cevap

HCO₃⁻ = 16 mmol/L

4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AG_c = 10,25 mmol/L

Anyon açığı

AG = 140 − (113 + 18) = 9

Albümin düzeltmesi

9 + 0,25·(40 − 35) = 10,25 mmol/L

Cevap

AG_c = 10,25 mmol/L

Düzeltmeden sonra hâlâ yaklaşık 8–12 içinde.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: k = 0,3466 h⁻¹

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × C_ss. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Eliminasyon hız sabiti

k = ln(8/2)/4 = 1,386/4 = 0,3466 h⁻¹

Cevap

k = 0,3466 h⁻¹

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 125,1 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (C_tepe − C_çukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi C_ss,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e^−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,25·91 = 22,75 L

Doz

D = 22,75·(6 − 0,5) = 125,1 mg

Cevap

D = 125,1 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Metabolic acidosis

Cevap neden bu

In DKA, ketoacids consume bicarbonate, causing a metabolic acidosis. The patient breathes deeply and fast (Kussmaul breathing) to lower PaCO₂ as compensation.

Cevap

B · Metabolic acidosis

8.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Akut idrar retansiyonu

Cevap neden bu

Anestezi, opioidler ve ağrı retansiyona neden olabilir. Mesane taraması rezidüel hacmi doğrular; çoğu zaman kateterizasyon gerekir.

Cevap

C · Akut idrar retansiyonu

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses