Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar: pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü: PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz: PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık: AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı: PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
İki düzey: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu: LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı: R = CL·C_ss/(S·F)
Ortalama kararlı durum: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl: n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama: doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e^−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

How should a patient collect a clean-catch midstream urine sample?

ACollect the very first urine of the stream directly in the sterile cup
BClean the area, start voiding into the toilet, then catch the middle part
CFill the cup completely, then add tap water if there is not enough
DCollect urine from the toilet bowl after voiding into the toilet

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Trombosit sayısı 35 × 10³/µL olan bir hastaya kas içi enjeksiyon reçete edilmiştir. Hemşire ne yapmalıdır?

AReçeteyi yazan kişiye başka bir yolun kullanılıp kullanılamayacağını sormalıdır
BEnjeksiyonu reçete edildiği gibi yapmalı ve bölgeye sıkıca masaj yapmalıdır
CEnjeksiyonu yapıp sıcak paket uygulamalıdır
DEnjeksiyonu daha uzun bir iğneyle yapmalıdır

3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı PaCO₂ 56 mmHg (7,5 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: akut solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 1 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.

PaCO₂ 56 mmHg (7,5 kPa)başlangıç değeri: 40 mmHg, 24 mmol/L

HCO₃⁻ = mmol/L

4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,12, PaCO₂ 32 mmHg (4,3 kPa), HCO₃⁻ 10 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,12PaCO₂ 32 mmHg (4,3 kPa)HCO₃⁻ 10 mmol/L

1uygun kompansasyon
2ek solunumsal asidoz
3ek solunumsal alkaloz

5.Klinik farmakokinetikOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). vancomycin IV dozundan sonra düzey t = 1 sa iken 35 mg/L, t = 9 sa iken 17,5 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Yarı ömrü t½ bulun.

C₁ = 35 mg/L (1 h)C₂ = 17,5 mg/L (9 h)

t½ = h

6.Klinik farmakokinetikZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 65 kg ağırlığındaki bir hasta her 8 saatte bir oral teofilin alıyor (F = 1). Klerens 0,03 L/kg/h. Hangi doz D mg cinsinden ortalama kararlı durum düzeyini 12 mg/L yapar?

CL = 0,03 L/kg/hτ = 8 hS = 1F = 165 kgC_ss,avg = 12 mg/L

D = mg

7.Klinik hemşirelikOrta

Kronik böbrek hastalığı olan bir hasta diyetinde genellikle neyi kısıtlamalıdır?

AC vitamini ve lif
BPotasyum ve fosfat
CKarbonhidratları tamamen
DYalnızca suda çözünen vitaminler

8.Klinik hemşirelikZor

After a head injury, a patient passes very large volumes of dilute urine and the serum sodium is rising. What is most likely?

AAcute kidney injury
BDiabetes insipidus
CSyndrome of inappropriate ADH secretion
DDiabetes mellitus

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Clean the area, start voiding into the toilet, then catch the middle part

Cevap neden bu

Cleaning the urethral area and discarding the first part of the stream reduce contamination from skin and urethral bacteria. The inside of the sterile container must not be touched, and the sample should reach the laboratory promptly.Kontrol edilen kaynak: Clean catch urine sample · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

B · Clean the area, start voiding into the toilet, then catch the middle part

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Reçeteyi yazan kişiye başka bir yolun kullanılıp kullanılamayacağını sormalıdır

Cevap neden bu

Trombositler düşükken kas içi enjeksiyonlar kasa kanamaya yol açabilir. Hemşire oral veya IV gibi başka bir yol ister. Enjeksiyon kaçınılmazsa sonrasında masaj yapmadan sıkı bası uygulanır.Kontrol edilen kaynak: Bleeding and Bruising (Thrombocytopenia) and Cancer Treatment · National Cancer Institute (NIH) (2022)

Cevap

A · Reçeteyi yazan kişiye başka bir yolun kullanılıp kullanılamayacağını sormalıdır

3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: HCO₃⁻ = 25,6 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

PaCO₂ değişimi

|56 − 40| = 16 mmHg → 1,6 × 10 mmHg

Beklenen HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 + 1·1,6 = 25,6 mmol/L

Cevap

HCO₃⁻ = 25,6 mmol/L

4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: ek solunumsal asidoz

Beklenen PaCO₂

1,5·10 + 8 = 23 → 21–25 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 32 mmHg → ek solunumsal asidoz

Cevap

ek solunumsal asidoz

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: t½ = 8 h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × C_ss. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Eliminasyon hız sabiti

k = ln(35/17,5)/8 = 0,6931/8 = 0,08664 h⁻¹

Yarı ömür

t½ = 0,693/0,08664 = 8 h

Cevap

t½ = 8 h

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 187,2 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (C_tepe − C_çukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi C_ss,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e^−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,03·65 = 1,95 L/h

Doz

D = C_ss,avg·CL·τ/(S·F) = 12·1,95·8/(1·1) = 187,2 mg

Cevap

D = 187,2 mg

7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Potasyum ve fosfat

Cevap neden bu

Hasta böbrekler potasyum ve fosfatı iyi atamaz; bu yüzden tuz ve bazen sıvı ve protein kısıtlamasıyla birlikte diyet kısıtlamaları gerekir.

Cevap

B · Potasyum ve fosfat

8.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Diabetes insipidus

Cevap neden bu

Cranial diabetes insipidus is a lack of ADH, so the kidneys cannot concentrate urine. Water loss raises sodium; strict fluid balance and replacement are needed.

Cevap

B · Diabetes insipidus

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses