pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
2Alıştırma soruları
1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta
A patient has taken a proton pump inhibitor (such as omeprazole) for many years and now has muscle cramps and tremor. Which electrolyte is most likely to be low?
APhosphate
BSodium
CChloride
DMagnesium
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor
Ten days after chemotherapy, a patient has a platelet count of 9 × 10³/µL and reports a sudden severe headache and blurred vision. What is the priority?
AGive acetaminophen (paracetamol) for the headache and reassess in 1 hour
BAssess neurological status and report it at once as possible brain bleeding
CDim the lights and encourage rest, as headaches are common after chemotherapy
DEncourage the patient to drink more fluids and check the blood pressure later
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,55, PaCO₂ 47 mmHg (6,3 kPa) ve HCO₃⁻ 40 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,55PaCO₂ 47 mmHg (6,3 kPa)HCO₃⁻ 40 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,32, PaCO₂ 67 mmHg (8,9 kPa), HCO₃⁻ 33 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.
pH 7,32PaCO₂ 67 mmHg (8,9 kPa)HCO₃⁻ 33 mmol/L
1akut
2kronik
3kronik üzerine akut
5.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta tobramycin ilacının 180 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 8 mg/L ve yarı ömür 3 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.
D = 180 mgC₀ = 8 mg/Lt½ = 3 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın gentamicin yarı ömrü 2 sa. Hedef tepe değer 8 mg/L ve çukur değer 1 mg/L. Hızlı IV dozlar ve birinci derece eliminasyon varsayıldığında düzeyin tepe değerden çukur değere inmesine izin veren doz aralığı τ nedir? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
t½ = 2 hCpeak = 8 mg/LCtrough = 1 mg/L
τ = h
7.Klinik hemşirelikOrta
For a patient in skin traction on the leg, which is correct?
AThe weights hang freely and do not rest on the bed or floor
BThe rope is tied to the bed frame to keep it still
CThe weights are removed whenever the patient feels uncomfortable
DThe weights rest on the floor overnight
8.Klinik hemşirelikZor
Why can sepsis be missed in older adults?
ABlood tests are not useful in older people
BOlder adults always have a very high fever
COlder adults cannot develop sepsis because their immune system is weaker
DThey may have no fever and present with confusion, falls or reduced mobility
Cevap: B · Assess neurological status and report it at once as possible brain bleeding
Cevap neden bu
Platelet counts usually reach their lowest point (nadir) about 7–14 days after chemotherapy. With a count below 10 × 10³/µL, a sudden severe headache or visual change may signal intracranial bleeding, which is an emergency. The nurse assesses neurological status and reports it immediately.Kontrol edilen kaynak:Bleeding and Bruising (Thrombocytopenia) and Cancer Treatment · National Cancer Institute (NIH) (2022); Pancytopenia · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2023)
Cevap
B · Assess neurological status and report it at once as possible brain bleeding
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kısmen kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,55: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 47 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 40 mmol/L: yüksek (22–26)
Kompansasyon
kısmen kompanse
Cevap
kısmen kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kronik
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen HCO₃⁻
akut: 24 + 1·2,7 = 26,7 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·2,7 = 33,45 mmol/L
Karşılaştırın
ölçülen: 33 mmol/L → kronik
Cevap
kronik
5.Klinik farmakokinetik
Cevap: CL = 5,199 L/h
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Dağılım hacmi
Vd = 180/8 = 22,5 L
Hız sabiti
k = 0,693/3 = 0,231 h⁻¹
Klerens
CL = 0,231·22,5 = 5,199 L/h
Cevap
CL = 5,199 L/h
6.Klinik farmakokinetik
Cevap: τ = 6 h
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Hız sabiti
k = 0,693/2 = 0,3466 h⁻¹
Doz aralığı
τ = ln(8/1)/0,3466 = 2,079/0,3466 = 6 h
Cevap
τ = 6 h
Uygulamada aralık 8, 12, 24 ya da 36 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır ve düzeyler yeniden kontrol edilir.
7.Klinik hemşirelik
Cevap: A · The weights hang freely and do not rest on the bed or floor
Cevap neden bu
Weights must hang freely so the pull is continuous and in line. Nurses also check the skin, circulation and sensation of the limb.
Cevap
A · The weights hang freely and do not rest on the bed or floor
8.Klinik hemşirelik
Cevap: D · They may have no fever and present with confusion, falls or reduced mobility
Cevap neden bu
Older people may have a normal or low temperature and present with delirium, falls or general decline. Early warning scores and a high index of suspicion are important.
Cevap
D · They may have no fever and present with confusion, falls or reduced mobility