Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient's levothyroxine dose was changed today. When is the TSH usually rechecked?

  1. AAfter about 1 year
  2. BAfter about 6–8 weeks
  3. CAfter about 3 days
  4. DAfter about 24 hours
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient recovering from acute tubular necrosis now passes 4–5 L of urine a day. Which electrolyte changes should the nurse watch for?

  1. AHigh potassium and high sodium from retention
  2. BHigh calcium and high phosphate from bone loss
  3. CNo changes, because the kidneys are now normal
  4. DLow potassium and low sodium from urine losses
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 139 mmol/L, glukoz 15,7 mmol/L ve üre 7,1 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 139 mmol/Lglukoz 15,7 mmol/Lüre 7,1 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 142, Cl⁻ 108, HCO₃⁻ 17 mmol/L ve albümin 37 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 142 mmol/LCl⁻ 108 mmol/LHCO₃⁻ 17 mmol/Lalbümin 37 g/L
AGc = mmol/L
5.Klinik farmakokinetikOrta
110t (h)C (mg/L)C₀ = 7 mg/Lt½ = 2 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta tobramycin ilacının 190 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 7 mg/L ve yarı ömür 2 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 190 mgC₀ = 7 mg/Lt½ = 2 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 0,3 L/kg1 → 8 mg/LD = ? mg99 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Düzenli gentamicin dozları alan 99 kg ağırlığındaki bir hasta kararlı durumda. Hedef tepe değer 8 mg/L ve çukur değer 1 mg/L, dağılım hacmi 0,3 L/kg. Hızlı IV dozlar varsayıldığında düzeyi çukur değerden tepe değere çıkaran doz D nedir?

99 kgVd = 0,3 L/kgCpeak = 8 mg/LCtrough = 1 mg/L
D = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

Which type of painkiller should a patient with liver cirrhosis usually avoid?

  1. ALocal anaesthetic creams
  2. BNon-steroidal anti-inflammatory drugs such as ibuprofen
  3. CParacetamol (acetaminophen), given in a carefully reduced and monitored dose
  4. DHot packs applied to a painful joint
8.Klinik hemşirelikZor

A nurse teaches a patient with heart failure about self-care. Which statement shows a need for further teaching?

  1. A"I will take my water tablet in the morning."
  2. B"I only need to weigh myself once a month."
  3. C"I will weigh myself each morning after passing urine."
  4. D"I will report it if I need more pillows to sleep."

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · After about 6–8 weeks

Cevap neden bu

Levothyroxine has a half-life of about a week, so a steady state takes about 6 weeks. The TSH is therefore rechecked about 6–8 weeks after a dose change; checking earlier gives a misleading result.Kontrol edilen kaynak: Hypothyroidism · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

B · After about 6–8 weeks
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Low potassium and low sodium from urine losses

Cevap neden bu

In the diuretic phase of AKI, the recovering tubules lose large amounts of water and electrolytes, so dehydration, hypokalemia and hyponatremia can occur. Daily weights, intake and output, and frequent electrolytes guide replacement.Kontrol edilen kaynak: Acute tubular necrosis · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

D · Low potassium and low sodium from urine losses
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 301 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·139 + 15,7 + 7,1 = 300,8 ≈ 301 mOsm/kg

Cevap

Osm = 301 mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AGc = 17,75 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 142 − (108 + 17) = 17

Albümin düzeltmesi

17 + 0,25·(40 − 37) = 17,75 mmol/L

Cevap

AGc = 17,75 mmol/L

Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 9,407 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 190/7 = 27,14 L

Hız sabiti

k = 0,693/2 = 0,3466 h⁻¹

Klerens

CL = 0,3466·27,14 = 9,407 L/h

Cevap

CL = 9,407 L/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 207,9 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,3·99 = 29,7 L

Doz

D = 29,7·(8 − 1) = 207,9 mg

Cevap

D = 207,9 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Non-steroidal anti-inflammatory drugs such as ibuprofen

Cevap neden bu

NSAIDs increase the risk of GI bleeding and can trigger kidney failure and fluid retention in cirrhosis. Paracetamol is usually preferred at a lower, carefully chosen dose.

Cevap

B · Non-steroidal anti-inflammatory drugs such as ibuprofen
8.Klinik hemşirelik

Cevap: B · "I only need to weigh myself once a month."

Cevap neden bu

Daily weights at the same time with the same scales detect fluid retention early. A rapid gain, worsening breathlessness or needing more pillows should be reported.

Cevap

B · "I only need to weigh myself once a month."

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses