Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient takes high-dose furosemide. Besides potassium, which electrolyte is most commonly lowered?

  1. APhosphate
  2. BUric acid
  3. CMagnesium
  4. DSodium bicarbonate
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient on IV gentamicin has a trough level above the target, and the creatinine has risen since yesterday. The next dose is due. What is the best action?

  1. AGive the dose with extra oral fluids to protect the kidneys
  2. BGive the dose now and recheck the levels next week
  3. CGive half of the dose and document the reason for it
  4. DHold the dose and report the results to the prescriber
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,56PaCO₂mmHg354528HCO₃⁻mmol/L222624kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,56, PaCO₂ 28 mmHg (3,7 kPa) ve HCO₃⁻ 24 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,56PaCO₂ 28 mmHg (3,7 kPa)HCO₃⁻ 24 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,26PaCO₂mmHg354574HCO₃⁻mmol/L222632akutkronikkronik üzerine akut

Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,26, PaCO₂ 74 mmHg (9,9 kPa), HCO₃⁻ 32 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.

pH 7,26PaCO₂ 74 mmHg (9,9 kPa)HCO₃⁻ 32 mmol/L
  1. 1akut
  2. 2kronik
  3. 3kronik üzerine akut
5.Klinik farmakokinetikOrta
110t (h)C (mg/L)C₀ = 6 mg/Lt½ = 2 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta tobramycin ilacının 100 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 6 mg/L ve yarı ömür 2 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 100 mgC₀ = 6 mg/Lt½ = 2 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = 12 mg/LD = ? mg · q12hCL = 0,045 L/kg/h76 kg · S = 1 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 76 kg ağırlığındaki bir hasta her 12 saatte bir oral teofilin alıyor (F = 1). Klerens 0,045 L/kg/h. Hangi doz D mg cinsinden ortalama kararlı durum düzeyini 12 mg/L yapar?

CL = 0,045 L/kg/hτ = 12 hS = 1F = 176 kgCss,avg = 12 mg/L
D = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

After a laparoscopic cholecystectomy, a patient has pain in the shoulder tip. What is the most likely cause?

  1. AAn allergic reaction to the dressing
  2. BA heart attack caused by the stress of surgery
  3. CA broken collarbone from being moved onto the table
  4. DGas used during the operation irritating the diaphragm
8.Klinik hemşirelikZor

A patient has a single hot, swollen, very painful knee and a fever. Why is urgent joint aspiration important?

  1. ATo check for rheumatoid arthritis antibodies in the joint fluid
  2. BTo rule out septic arthritis, which can rapidly destroy the joint
  3. CTo measure the patient's cholesterol
  4. DTo prevent osteoporosis

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Magnesium

Cevap neden bu

Loop diuretics block the Na-K-2Cl transporter in the loop of Henle, where much magnesium and calcium are also reabsorbed. They therefore commonly cause hypokalemia and hypomagnesemia, and they can raise uric acid and bicarbonate.Kontrol edilen kaynak: Magnesium Blood Test · MedlinePlus (NIH) (2023)

Cevap

C · Magnesium
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Hold the dose and report the results to the prescriber

Cevap neden bu

A high aminoglycoside trough with rising creatinine means the drug is accumulating, which increases the risk of kidney damage and hearing loss. The nurse holds the dose, reports to the prescriber and asks about hearing changes and tinnitus. Only the prescriber or pharmacist changes the regimen.Kontrol edilen kaynak: Gentamicin sulfate injection - Boxed Warning (US prescribing information) · Pfizer Medical Information (FDA label)

Cevap

D · Hold the dose and report the results to the prescriber
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kompanse olmamış

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,56: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 28 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 24 mmol/L: normal (22–26)

Kompansasyon

kompanse olmamış

Cevap

kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kronik üzerine akut

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen HCO₃⁻

akut: 24 + 1·3,4 = 27,4 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·3,4 = 35,9 mmol/L

Karşılaştırın

ölçülen: 32 mmol/L → kronik üzerine akut

Cevap

kronik üzerine akut
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 5,776 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 100/6 = 16,67 L

Hız sabiti

k = 0,693/2 = 0,3466 h⁻¹

Klerens

CL = 0,3466·16,67 = 5,776 L/h

Cevap

CL = 5,776 L/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 492,5 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,045·76 = 3,42 L/h

Doz

D = Css,avg·CL·τ/(S·F) = 12·3,42·12/(1·1) = 492,5 mg

Cevap

D = 492,5 mg
7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Gas used during the operation irritating the diaphragm

Cevap neden bu

Carbon dioxide used to inflate the abdomen can irritate the diaphragm, causing referred shoulder-tip pain. It usually settles within a few days with mobilisation and analgesia.

Cevap

D · Gas used during the operation irritating the diaphragm
8.Klinik hemşirelik

Cevap: B · To rule out septic arthritis, which can rapidly destroy the joint

Cevap neden bu

Septic arthritis can destroy cartilage within days. Aspiration allows microscopy and culture, and helps distinguish infection from crystal arthritis such as gout.

Cevap

B · To rule out septic arthritis, which can rapidly destroy the joint

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses