Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient takes high-dose furosemide. Besides potassium, which electrolyte is most commonly lowered?

  1. APhosphate
  2. BUric acid
  3. CMagnesium
  4. DSodium bicarbonate
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient with cirrhosis and ascites has fever and abdominal tenderness. The ascitic fluid neutrophil count is 400 cells/mm³. What does this indicate?

  1. ABleeding into the abdominal cavity
  2. BMalignant ascites from cancer
  3. CNormal ascitic fluid in cirrhosis
  4. DSpontaneous bacterial peritonitis
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 16 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 16 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,31PaCO₂mmHg354527HCO₃⁻mmol/L222613ek normal açıklı asidozsaf yüksek açıklı asidozek metabolik alkaloz

Bir alıştırma gazı pH 7,31, PaCO₂ 27 mmHg (3,6 kPa) ve HCO₃⁻ 13 mmol/L gösteriyor; Na⁺ 139 ve Cl⁻ 95 mmol/L. Anyon açığını ve delta oranını kullanarak en iyi yorumu seçip tıklayın.

pH 7,31PaCO₂ 27 mmHg (3,6 kPa)HCO₃⁻ 13 mmol/LNa⁺ 139 mmol/LCl⁻ 95 mmol/L
  1. 1ek normal açıklı asidoz
  2. 2saf yüksek açıklı asidoz
  3. 3ek metabolik alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
110100t (h)C (mg/L)C₀ = 9 mg/Lt½ = 2,5 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 180 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 9 mg/L ve yarı ömür 2,5 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 180 mgC₀ = 9 mg/Lt½ = 2,5 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
57 kg58 · erkekSCr 1,7 mg/dLCrCl → D = ? mg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 58 yaşındaki bir erkek, 57 kg ağırlığında ve serum kreatinini 1,7 mg/dL (150 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 120 mL/dk olduğunda olağan levetiracetam dozu 12 saatte bir 1000 mg. Aralık korunarak doz, kreatinin klerensiyle orantılı olarak azaltılır. Ayarlanmış dozu D bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

58 yıl57 kgerkekSCr = 1,7 mg/dL1000 mg q12hCrCl normal 120 mL/min
D = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

Which type of painkiller should a patient with liver cirrhosis usually avoid?

  1. AParacetamol (acetaminophen), given in a carefully reduced and monitored dose
  2. BLocal anaesthetic creams
  3. CHot packs applied to a painful joint
  4. DNon-steroidal anti-inflammatory drugs such as ibuprofen
8.Klinik hemşirelikZor

Why are early surgery and early mobilisation recommended for older patients with a hip fracture?

  1. AThey reduce complications such as pneumonia, pressure ulcers and delirium
  2. BThey allow the bone to heal fully without any need for pain relief
  3. CThey mainly reduce the cost of the operation
  4. DThey make physiotherapy and rehabilitation unnecessary after discharge

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Magnesium

Cevap neden bu

Loop diuretics block the Na-K-2Cl transporter in the loop of Henle, where much magnesium and calcium are also reabsorbed. They therefore commonly cause hypokalemia and hypomagnesemia, and they can raise uric acid and bicarbonate.Kontrol edilen kaynak: Magnesium Blood Test · MedlinePlus (NIH) (2023)

Cevap

C · Magnesium
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Spontaneous bacterial peritonitis

Cevap neden bu

An ascitic neutrophil count of 250 cells/mm³ or more indicates spontaneous bacterial peritonitis, which is treated with antibiotics. It can occur without classic signs, so new confusion or worsening kidney function in cirrhosis should also prompt a diagnostic paracentesis.Kontrol edilen kaynak: Ascites · MedlinePlus (NIH) (2024); Peritonitis · MedlinePlus (NIH) (2026)

Cevap

D · Spontaneous bacterial peritonitis
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 32 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Winter formülü

PaCO₂ = 1,5·16 + 8 = 32 mmHg
menzil: 30–34 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 32 mmHg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: saf yüksek açıklı asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 139 − (95 + 13) = 31

Delta oranı

(31 − 12)/(24 − 13) = 1,727
saf yüksek açıklı asidoz

Cevap

saf yüksek açıklı asidoz
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 5,545 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 180/9 = 20 L

Hız sabiti

k = 0,693/2,5 = 0,2773 h⁻¹

Klerens

CL = 0,2773·20 = 5,545 L/h

Cevap

CL = 5,545 L/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 318 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 58)·57/(72·1,7) = 38,19 mL/min

Ayarlanmış doz

D = 1000·38,19/120 = 318,2 ≈ 318 mg

Cevap

D = 318 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır ve ürün bilgisiyle karşılaştırılır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Non-steroidal anti-inflammatory drugs such as ibuprofen

Cevap neden bu

NSAIDs increase the risk of GI bleeding and can trigger kidney failure and fluid retention in cirrhosis. Paracetamol is usually preferred at a lower, carefully chosen dose.

Cevap

D · Non-steroidal anti-inflammatory drugs such as ibuprofen
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · They reduce complications such as pneumonia, pressure ulcers and delirium

Cevap neden bu

Delayed surgery and immobility increase the risk of chest infection, VTE, pressure ulcers, delirium and loss of independence. Guidelines recommend surgery within about 24–48 hours of admission (UK guidance: the day of or day after) and mobilisation soon after.

Cevap

A · They reduce complications such as pneumonia, pressure ulcers and delirium

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses