Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar: pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü: PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz: PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık: AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı: PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
İki düzey: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu: LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı: R = CL·C_ss/(S·F)
Ortalama kararlı durum: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl: n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama: doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e^−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Which finding during a transfusion suggests transfusion-associated circulatory overload (TACO)?

ABack pain with dark red urine output
BHives and itching without other signs
CCrackles, hypertension and a raised BNP
DA low temperature and slow heart rate

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient on digoxin has a calcium of 12,1 mg/dL (3,0 mmol/L) and new nausea and a slow pulse. Why is the calcium result important?

AHigh calcium blocks digoxin, so the drug stops working
BHigh calcium makes the kidneys clear digoxin faster
CHigh calcium increases the risk of digoxin toxicity
DHigh calcium only matters if the potassium is also high

3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı PaCO₂ 70 mmHg (9,3 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 3,5 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.

PaCO₂ 70 mmHg (9,3 kPa)başlangıç değeri: 40 mmHg, 24 mmol/L

HCO₃⁻ = mmol/L

4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,30, PaCO₂ 82 mmHg (10,9 kPa), HCO₃⁻ 39 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.

pH 7,30PaCO₂ 82 mmHg (10,9 kPa)HCO₃⁻ 39 mmol/L

1akut
2kronik
3kronik üzerine akut

5.Klinik farmakokinetikOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). tobramycin IV dozundan sonra düzey t = 1 sa iken 10 mg/L, t = 6 sa iken 3,1 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Yarı ömrü t½ bulun.

C₁ = 10 mg/L (1 h)C₂ = 3,1 mg/L (6 h)

t½ = h

6.Klinik farmakokinetikZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Düzenli gentamicin dozları alan 90 kg ağırlığındaki bir hasta kararlı durumda. Hedef tepe değer 10 mg/L ve çukur değer 1 mg/L, dağılım hacmi 0,25 L/kg. Hızlı IV dozlar varsayıldığında düzeyi çukur değerden tepe değere çıkaran doz D nedir?

90 kgVd = 0,25 L/kgC_peak = 10 mg/LC_trough = 1 mg/L

D = mg

7.Klinik hemşirelikOrta

After a needlestick injury from a patient known to have HIV, why must the nurse report it immediately?

AThe nurse must be tested for HIV the same day to confirm infection
BPost-exposure prophylaxis works best when started as soon as possible
CThe needle must be sent for culture
DThe patient will need antibiotics

8.Klinik hemşirelikZor

A patient is recognised by the team as being in the last days of life. Which approach is correct?

AAvoid talking with the family about what is happening
BReview and stop treatments that no longer help, and focus on comfort
CStop all medicines, including pain relief and anti-sickness drugs
DContinue all routine blood tests and observations four-hourly

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Crackles, hypertension and a raised BNP

Cevap neden bu

TACO is fluid overload, often in older adults or those with heart or kidney disease. It causes dyspnea, crackles, hypertension, distended neck veins and a raised BNP. The transfusion is stopped, the patient is sat up and diuretics may be prescribed.

Cevap

C · Crackles, hypertension and a raised BNP

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · High calcium increases the risk of digoxin toxicity

Cevap neden bu

Hypercalcemia, like hypokalemia and hypomagnesemia, makes the heart more sensitive to digoxin and raises the risk of toxic arrhythmias. Nausea and bradycardia suggest toxicity, so the nurse holds the dose and reports the findings.

Cevap

C · High calcium increases the risk of digoxin toxicity

3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: HCO₃⁻ = 34,5 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

PaCO₂ değişimi

|70 − 40| = 30 mmHg → 3 × 10 mmHg

Beklenen HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 + 3,5·3 = 34,5 mmol/L

Cevap

HCO₃⁻ = 34,5 mmol/L

4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kronik

Beklenen HCO₃⁻

akut: 24 + 1·4,2 = 28,2 mmol/L

kronik: 24 + 3,5·4,2 = 38,7 mmol/L

Karşılaştırın

ölçülen: 39 mmol/L → kronik

Cevap

kronik

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: t½ = 2,959 h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × C_ss. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Eliminasyon hız sabiti

k = ln(10/3,1)/5 = 1,171/5 = 0,2342 h⁻¹

Yarı ömür

t½ = 0,693/0,2342 = 2,959 h

Cevap

t½ = 2,959 h

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 202,5 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (C_tepe − C_çukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi C_ss,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e^−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,25·90 = 22,5 L

Doz

D = 22,5·(10 − 1) = 202,5 mg

Cevap

D = 202,5 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Post-exposure prophylaxis works best when started as soon as possible

Cevap neden bu

HIV post-exposure prophylaxis should be started as soon as possible after exposure, ideally within hours. Occupational health or the emergency department will assess the risk and arrange follow-up testing.

Cevap

B · Post-exposure prophylaxis works best when started as soon as possible

8.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Review and stop treatments that no longer help, and focus on comfort

Cevap neden bu

When dying is recognised, non-beneficial interventions are stopped and anticipatory medicines for symptoms such as pain, agitation and secretions are prescribed. Clear communication with the patient and family is essential.

Cevap

B · Review and stop treatments that no longer help, and focus on comfort

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses