Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Yüz ifadesi kaslarının çoğunu hangi kafa siniri kontrol eder?

  1. ATrigeminal sinir (V)
  2. BYüz siniri (VII)
  3. CHipoglossal sinir (XII)
  4. DOkülomotor sinir (III)
2.İnsan anatomisiZor

Ortak peroneal (fibular) sinirin fibula boynunda yaralanması tipik olarak neye yol açar?

  1. AAyak tabanında duyu kaybı
  2. BDüşük ayak
  3. CZayıf kalça abdüksiyonu
  4. DDizi bükememe
3.İnsan fizyolojisiOrta

Kontrolsüz diabetes mellitusta idrarda neden glukoz görülür?

  1. ASüzülen yük tübüler taşıma maksimumunu aşar
  2. BGlomerül glukoz süzmeyi bırakır
  3. CToplayıcı kanal aktif olarak glukoz salgılar
  4. DTübülde glukoz geri emilimi için insülin gerekir
4.İnsan fizyolojisiZor

Bir hastanın arter kan gazında pH 7,30, PaCO₂ 7,8 kPa (59 mmHg) ve normal bikarbonat var. En olası bozukluk nedir?

  1. AKompanse metabolik alkaloz
  2. BMetabolik asidoz
  3. CSolunumsal alkaloz
  4. DAkut solunumsal asidoz
5.MikrobiyolojiOrta

İnsanlar genellikle Legionella pneumophila ile nasıl enfekte olur?

  1. AKontamine su sistemlerinden çıkan aerosolleri soluyarak
  2. BAz pişmiş tavuk veya pastörize edilmemiş süt ürünleri yiyerek
  3. CEnfekte bir kene tarafından ısırılarak
  4. DÖpüşme yoluyla kişiden kişiye
6.MikrobiyolojiZor

1854'te John Snow Londra'daki bir kolera salgınının kaynağını Broad Street su pompasına kadar izledi. Bu çalışma neden önemlidir?

  1. ADoğrudan ilk kolera aşısına yol açtı
  2. BKoleranın "kötü hava" (miazma) ile yayıldığını gösterdi
  3. CKoleranın kontamine suyla yayıldığını göstererek modern epidemiyolojinin temelini attı
  4. DKoleraya bir virüsün neden olduğunu kanıtladı
7.FarmakolojiOrta

A patient with Addison's disease on hydrocortisone develops a fever with flu. What is the usual advice?

  1. AStop the hydrocortisone until the fever settles, to let the body recover
  2. BHalve the hydrocortisone to reduce side effects
  3. CIncrease the dose as instructed (sick-day rules) and seek help if vomiting
  4. DMake no change, as illness does not affect cortisol needs
8.FarmakolojiZor

Why is glibenclamide (glyburide) generally avoided in older adults?

  1. AIt is long-acting and can cause prolonged, severe hypoglycaemia
  2. BIt causes high blood glucose in older adults
  3. CIt is not absorbed in people over 65
  4. DIt causes severe weight loss and muscle wasting in older people
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,54PaCO₂mmHg354522HCO₃⁻mmol/L222618kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,54, PaCO₂ 22 mmHg (2,9 kPa) ve HCO₃⁻ 18 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,54PaCO₂ 22 mmHg (2,9 kPa)HCO₃⁻ 18 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
10.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %30 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 81 mmHg (10,8 kPa) ve PaCO₂ 55 mmHg (7,3 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 30%PaO₂ 81 mmHg (10,8 kPa)PaCO₂ 55 mmHg (7,3 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mVatriyal flutter, 2:1 iletiatriyal flutter, 4:1 iletijunctional ritimatriyal fibrilasyon

Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1atriyal flutter, 2:1 ileti
  2. 2atriyal flutter, 4:1 ileti
  3. 3junctional ritim
  4. 4atriyal fibrilasyon
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVüçüncü derece (tam) AV blokçift odacıklı (AV) pace’li ritimgeniş QRS’li sinüs ritmijunctional ritim

Bu hastanın pacemaker’ı var. DII şeridini yorumlayın. Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1üçüncü derece (tam) AV blok
  2. 2çift odacıklı (AV) pace’li ritim
  3. 3geniş QRS’li sinüs ritmi
  4. 4junctional ritim
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olayolay yoktoplamtedavi24716740abkontrol72828900cd

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 740 hasta yeni bir tedavi, 900 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Mutlak risk azalmasını ARR yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

tedavi: 24/740kontrol: 72/900
ARR = %
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
testhastalık varhastalık yoktoplampozitiftirnegatiftir?toplam10 000

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %94 ve özgüllüğü %93 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %7. Testin kaçırdığı, hastalığı olan kaç kişi vardır (yanlış negatifler, FN)?

N = 10 000p = 7%Se = 94%Sp = 93%
FN =

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: B · Yüz siniri (VII)

Cevap neden bu

Yüz siniri (VII. kafa siniri) mimik kaslarını uyarır. Hasarı, Bell paralizisinde olduğu gibi yüz felcine yol açar.

Cevap

B · Yüz siniri (VII)
2.İnsan anatomisi

Cevap: B · Düşük ayak

Cevap neden bu

Ortak peroneal sinir ayağı kaldıran ve dışa çeviren kasları uyarır. Fibula boynundaki hasar düşük ayak ve stepaj yürüyüşüne neden olur. Ayak tabanını tibial sinir uyarır.

Cevap

B · Düşük ayak
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: A · Süzülen yük tübüler taşıma maksimumunu aşar

Cevap neden bu

Proksimal tübüldeki SGLT taşıyıcıları ancak belirli miktarda glukoz geri emebilir. Plazma glukozu yüksek olduğunda süzülen yük bu maksimumu aşar ve fazlası atılır.

Cevap

A · Süzülen yük tübüler taşıma maksimumunu aşar
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: D · Akut solunumsal asidoz

Cevap neden bu

Yüksek CO₂ ile düşük pH solunumsal asidoza işaret eder. Bikarbonat henüz yükselmemiş, yani böbrekler kompanse etmemiş: akuttur.

Cevap

D · Akut solunumsal asidoz
5.Mikrobiyoloji

Cevap: A · Kontamine su sistemlerinden çıkan aerosolleri soluyarak

Cevap neden bu

Legionella ılık su sistemlerinde ürer. İnsanlar kontamine aerosolleri solur ve ağır bir pnömoni olan lejyoner hastalığına yakalanabilir. Genellikle kişiden kişiye yayılmaz.

Cevap

A · Kontamine su sistemlerinden çıkan aerosolleri soluyarak
6.Mikrobiyoloji

Cevap: C · Koleranın kontamine suyla yayıldığını göstererek modern epidemiyolojinin temelini attı

Cevap neden bu

Snow pompanın çevresindeki vakaları haritalandırdı ve onları pompanın suyuyla ilişkilendirdi. Pompa kolunun sökülmesi, bakteri tanımlanmadan önce bir kaynağı bulup durdurmak için epidemiyolojinin kullanılmasının klasik bir örneğidir.

Cevap

C · Koleranın kontamine suyla yayıldığını göstererek modern epidemiyolojinin temelini attı
7.Farmakoloji

Cevap: C · Increase the dose as instructed (sick-day rules) and seek help if vomiting

Cevap neden bu

During illness, the body needs more cortisol, so patients usually double their glucocorticoid dose as instructed. If they cannot keep tablets down, they need injectable hydrocortisone and urgent care.

Cevap

C · Increase the dose as instructed (sick-day rules) and seek help if vomiting
8.Farmakoloji

Cevap: A · It is long-acting and can cause prolonged, severe hypoglycaemia

Cevap neden bu

Glibenclamide has a long action and active metabolites that accumulate when kidney function declines. Older adults are at high risk of prolonged hypoglycaemia, so shorter-acting agents or other drug classes are preferred.

Cevap

A · It is long-acting and can cause prolonged, severe hypoglycaemia
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kısmen kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,54: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 22 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 18 mmol/L: düşük (22–26)

Kompansasyon

kısmen kompanse

Cevap

kısmen kompanse
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 64,15 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,3·713 − 55/0,8 = 213,9 − 68,75 = 145,2 mmHg

Gradyan

A–a = 145,2 − 81 = 64,15 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 64,15 mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: atriyal fibrilasyon

Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.

Beş adım

1. Hız: 6 sn’de 10 QRS kompleksi, × 10 = dakikada 100.
2. Ritim: düzensiz düzensiz, R–R 0,46 ile 0,74 sn arasında, belirli bir örüntü yok.
3. P dalgaları: yok; temel çizgide küçük düzensiz fibrilasyon dalgaları var.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).

Yorum

atriyal fibrilasyon

Cevap

atriyal fibrilasyon
12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: çift odacıklı (AV) pace’li ritim

Pace’li ritimler: bir pacemaker uyarısı dar, dikey bir pace sivri dalgası olarak görünür. Ventriküler bir sivri dalgadan sonra QRS geniştir (0,12 sn veya daha fazla), çünkü uyarı ileti sistemi yerine elektrottan kas boyunca yayılır; sağ ventrikül pacing’inde DII derivasyonunda çoğunlukla negatiftir. Her P dalgasından önceki bir sivri dalga atriyal pacing demektir; çift odacıklı (AV) bir pacemaker ise bir atriyal sivri dalga ve P dalgası, ardından programlanmış AV gecikmesinden sonra bir ventriküler sivri dalga ve geniş bir QRS gösterir. Yakalama, her sivri dalgayı bir depolarizasyonun izlemesi demektir. Yakalama kaybı, ardından P dalgası ya da QRS gelmeyen bir sivri dalgadır; algılama kaybı (hastanın kendi atımlarını yok sayan sivri dalgalar) ve pace etme kaybı (gerektiğinde sivri dalga olmaması) diğer klasik arızalardır.

Beş adım

1. Hız: R–R = 25 küçük kare, 1500 ÷ 25 ≈ dakikada 60.
2. Ritim: düzenli, her R–R 1,00 sn.
3. P dalgaları: her P dalgası kendi pace sivri dalgasını izliyor (atriyal pace).
4. AV aralığı: ikinci sivri dalga, birincisinden 0,20 sn sonra geliyor (programlanmış AV gecikmesi).
5. QRS: 0,16 sn, geniş, ikinci sivri dalgadan hemen sonra (ventriküler pace).

Yorum

çift odacıklı (AV) pace’li ritim

Cevap

çift odacıklı (AV) pace’li ritim

Pace’li QRS yapısı gereği geniştir; buna dal bloğu veya ventriküler ritim demeyin.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: ARR = 4,8 %

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Olay hızları

EER = 24/740 = 0,03243
CER = 72/900 = 0,08

Mutlak risk azalması

ARR = 0,08 − 0,03243 = 0,04757 ≈ 4,8%

Cevap

ARR = 4,8%
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: FN = 42

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Hastalığı olanlar ve olmayanlar

10 000·0,07 = 700
10 000 − 700 = 9300

Yanlış negatifler

FN = 700·0,06 = 42

Cevap

FN = 42

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences