pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Yüz ifadesi kaslarının çoğunu hangi kafa siniri kontrol eder?
ATrigeminal sinir (V)
BYüz siniri (VII)
CHipoglossal sinir (XII)
DOkülomotor sinir (III)
2.İnsan anatomisiZor
Ortak peroneal (fibular) sinirin fibula boynunda yaralanması tipik olarak neye yol açar?
AAyak tabanında duyu kaybı
BDüşük ayak
CZayıf kalça abdüksiyonu
DDizi bükememe
3.İnsan fizyolojisiOrta
Kontrolsüz diabetes mellitusta idrarda neden glukoz görülür?
ASüzülen yük tübüler taşıma maksimumunu aşar
BGlomerül glukoz süzmeyi bırakır
CToplayıcı kanal aktif olarak glukoz salgılar
DTübülde glukoz geri emilimi için insülin gerekir
4.İnsan fizyolojisiZor
Bir hastanın arter kan gazında pH 7,30, PaCO₂ 7,8 kPa (59 mmHg) ve normal bikarbonat var. En olası bozukluk nedir?
AKompanse metabolik alkaloz
BMetabolik asidoz
CSolunumsal alkaloz
DAkut solunumsal asidoz
5.MikrobiyolojiOrta
İnsanlar genellikle Legionella pneumophila ile nasıl enfekte olur?
AKontamine su sistemlerinden çıkan aerosolleri soluyarak
BAz pişmiş tavuk veya pastörize edilmemiş süt ürünleri yiyerek
CEnfekte bir kene tarafından ısırılarak
DÖpüşme yoluyla kişiden kişiye
6.MikrobiyolojiZor
1854'te John Snow Londra'daki bir kolera salgınının kaynağını Broad Street su pompasına kadar izledi. Bu çalışma neden önemlidir?
ADoğrudan ilk kolera aşısına yol açtı
BKoleranın "kötü hava" (miazma) ile yayıldığını gösterdi
CKoleranın kontamine suyla yayıldığını göstererek modern epidemiyolojinin temelini attı
DKoleraya bir virüsün neden olduğunu kanıtladı
7.FarmakolojiOrta
A patient with Addison's disease on hydrocortisone develops a fever with flu. What is the usual advice?
AStop the hydrocortisone until the fever settles, to let the body recover
BHalve the hydrocortisone to reduce side effects
CIncrease the dose as instructed (sick-day rules) and seek help if vomiting
DMake no change, as illness does not affect cortisol needs
8.FarmakolojiZor
Why is glibenclamide (glyburide) generally avoided in older adults?
AIt is long-acting and can cause prolonged, severe hypoglycaemia
BIt causes high blood glucose in older adults
CIt is not absorbed in people over 65
DIt causes severe weight loss and muscle wasting in older people
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,54, PaCO₂ 22 mmHg (2,9 kPa) ve HCO₃⁻ 18 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,54PaCO₂ 22 mmHg (2,9 kPa)HCO₃⁻ 18 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Deniz seviyesinde, %30 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 81 mmHg (10,8 kPa) ve PaCO₂ 55 mmHg (7,3 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1atriyal flutter, 2:1 ileti
2atriyal flutter, 4:1 ileti
3junctional ritim
4atriyal fibrilasyon
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu hastanın pacemaker’ı var. DII şeridini yorumlayın. Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1üçüncü derece (tam) AV blok
2çift odacıklı (AV) pace’li ritim
3geniş QRS’li sinüs ritmi
4junctional ritim
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 740 hasta yeni bir tedavi, 900 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Mutlak risk azalmasını ARR yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
tedavi: 24/740kontrol: 72/900
ARR = %
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %94 ve özgüllüğü %93 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %7. Testin kaçırdığı, hastalığı olan kaç kişi vardır (yanlış negatifler, FN)?
N = 10 000p = 7%Se = 94%Sp = 93%
FN =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: B · Yüz siniri (VII)
Cevap neden bu
Yüz siniri (VII. kafa siniri) mimik kaslarını uyarır. Hasarı, Bell paralizisinde olduğu gibi yüz felcine yol açar.
Cevap
B · Yüz siniri (VII)
2.İnsan anatomisi
Cevap: B · Düşük ayak
Cevap neden bu
Ortak peroneal sinir ayağı kaldıran ve dışa çeviren kasları uyarır. Fibula boynundaki hasar düşük ayak ve stepaj yürüyüşüne neden olur. Ayak tabanını tibial sinir uyarır.
Cevap
B · Düşük ayak
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Süzülen yük tübüler taşıma maksimumunu aşar
Cevap neden bu
Proksimal tübüldeki SGLT taşıyıcıları ancak belirli miktarda glukoz geri emebilir. Plazma glukozu yüksek olduğunda süzülen yük bu maksimumu aşar ve fazlası atılır.
Cevap
A · Süzülen yük tübüler taşıma maksimumunu aşar
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Akut solunumsal asidoz
Cevap neden bu
Yüksek CO₂ ile düşük pH solunumsal asidoza işaret eder. Bikarbonat henüz yükselmemiş, yani böbrekler kompanse etmemiş: akuttur.
Cevap
D · Akut solunumsal asidoz
5.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Kontamine su sistemlerinden çıkan aerosolleri soluyarak
Cevap neden bu
Legionella ılık su sistemlerinde ürer. İnsanlar kontamine aerosolleri solur ve ağır bir pnömoni olan lejyoner hastalığına yakalanabilir. Genellikle kişiden kişiye yayılmaz.
Cevap
A · Kontamine su sistemlerinden çıkan aerosolleri soluyarak
6.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Koleranın kontamine suyla yayıldığını göstererek modern epidemiyolojinin temelini attı
Cevap neden bu
Snow pompanın çevresindeki vakaları haritalandırdı ve onları pompanın suyuyla ilişkilendirdi. Pompa kolunun sökülmesi, bakteri tanımlanmadan önce bir kaynağı bulup durdurmak için epidemiyolojinin kullanılmasının klasik bir örneğidir.
Cevap
C · Koleranın kontamine suyla yayıldığını göstererek modern epidemiyolojinin temelini attı
7.Farmakoloji
Cevap: C · Increase the dose as instructed (sick-day rules) and seek help if vomiting
Cevap neden bu
During illness, the body needs more cortisol, so patients usually double their glucocorticoid dose as instructed. If they cannot keep tablets down, they need injectable hydrocortisone and urgent care.
Cevap
C · Increase the dose as instructed (sick-day rules) and seek help if vomiting
8.Farmakoloji
Cevap: A · It is long-acting and can cause prolonged, severe hypoglycaemia
Cevap neden bu
Glibenclamide has a long action and active metabolites that accumulate when kidney function declines. Older adults are at high risk of prolonged hypoglycaemia, so shorter-acting agents or other drug classes are preferred.
Cevap
A · It is long-acting and can cause prolonged, severe hypoglycaemia
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kısmen kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,54: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 22 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 18 mmol/L: düşük (22–26)
Kompansasyon
kısmen kompanse
Cevap
kısmen kompanse
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: A–a gradyanı = 64,15 mmHg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
2. Ritim: düzensiz düzensiz, R–R 0,46 ile 0,74 sn arasında, belirli bir örüntü yok.
3. P dalgaları: yok; temel çizgide küçük düzensiz fibrilasyon dalgaları var.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
atriyal fibrilasyon
Cevap
atriyal fibrilasyon
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: çift odacıklı (AV) pace’li ritim
Pace’li ritimler: bir pacemaker uyarısı dar, dikey bir pace sivri dalgası olarak görünür. Ventriküler bir sivri dalgadan sonra QRS geniştir (0,12 sn veya daha fazla), çünkü uyarı ileti sistemi yerine elektrottan kas boyunca yayılır; sağ ventrikül pacing’inde DII derivasyonunda çoğunlukla negatiftir. Her P dalgasından önceki bir sivri dalga atriyal pacing demektir; çift odacıklı (AV) bir pacemaker ise bir atriyal sivri dalga ve P dalgası, ardından programlanmış AV gecikmesinden sonra bir ventriküler sivri dalga ve geniş bir QRS gösterir. Yakalama, her sivri dalgayı bir depolarizasyonun izlemesi demektir. Yakalama kaybı, ardından P dalgası ya da QRS gelmeyen bir sivri dalgadır; algılama kaybı (hastanın kendi atımlarını yok sayan sivri dalgalar) ve pace etme kaybı (gerektiğinde sivri dalga olmaması) diğer klasik arızalardır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 25 küçük kare, 1500 ÷ 25 ≈ dakikada 60.
2. Ritim: düzenli, her R–R 1,00 sn.
3. P dalgaları: her P dalgası kendi pace sivri dalgasını izliyor (atriyal pace).
4. AV aralığı: ikinci sivri dalga, birincisinden 0,20 sn sonra geliyor (programlanmış AV gecikmesi).
5. QRS: 0,16 sn, geniş, ikinci sivri dalgadan hemen sonra (ventriküler pace).
Yorum
çift odacıklı (AV) pace’li ritim
Cevap
çift odacıklı (AV) pace’li ritim
Pace’li QRS yapısı gereği geniştir; buna dal bloğu veya ventriküler ritim demeyin.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: ARR = 4,8 %
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Olay hızları
EER = 24/740 = 0,03243
CER = 72/900 = 0,08
Mutlak risk azalması
ARR = 0,08 − 0,03243 = 0,04757 ≈ 4,8%
Cevap
ARR = 4,8%
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: FN = 42
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.