pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Beynin hangi bölümü esas olarak koordinasyon ve dengeden sorumludur?
ASoğancık (medulla oblongata)
BBeyincik
CTalamus
DHipotalamus
2.İnsan anatomisiZor
Hasta yalnızca sağ bacağının üzerinde durduğunda pelvisin sol tarafı düşüyor (pozitif Trendelenburg bulgusu). En olası hasar gören sinir hangisidir?
ASağ inferior gluteal sinir
BSağ superior gluteal sinir
CSol superior gluteal sinir
DSağ femoral sinir
3.İnsan fizyolojisiOrta
Birinci kalp sesine (S1) ne neden olur?
AAort ve pulmoner kapakların kapanması
BAort kapağının açılması
CMitral ve triküspit kapakların kapanması
DAtriyumların kanla dolması
4.İnsan fizyolojisiZor
Ağır hiperkalemi kalp için neden tehlikelidir?
AKalsiyumun troponine bağlanmasını engeller
BKalp hücrelerini depolarize ederek sodyum kanallarını inaktive eder ve aritmilere yol açar
CKalp hücrelerini hiperpolarize eder, böylece asla uyarı oluşturamazlar
DTaşikardi bayılmaya yol açana kadar SA düğümünü hızlandırır
5.MikrobiyolojiOrta
Bakteri genlerinin bir virüs aracılığıyla bir bakteriden diğerine aktarılmasına ne denir?
ATransformasyon
BTransdüksiyon
CKonjugasyon
DTranskripsiyon
6.MikrobiyolojiZor
Pozitif bir kan kültüründe kümeler hâlinde Gram pozitif koklar görülüyor. En olası organizma hangisidir?
AStreptococcus
BNeisseria
CStaphylococcus
DKısa zincirler hâlinde Enterococcus
7.FarmakolojiOrta
After a vaccination, why is a person asked to wait for a short time before leaving?
ATo check that the vaccine has already created protective antibodies
BTo make sure the injection site does not bruise
CTo watch for anaphylaxis, which usually starts within minutes
DTo measure the person's temperature for fever
8.FarmakolojiZor
A patient taking carbimazole or methimazole (thiamazole) for Graves' disease reports a sore throat and fever. What should the nurse suspect and do?
AAgranulocytosis; stop the drug and check the white cell count urgently
BThyroid storm; double the next dose of the drug
CA common cold; advise rest and fluids and continue the drug as usual
DHypothyroidism; add levothyroxine at once
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 49 mmHg (6,5 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: akut solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 1 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1normal sinüs ritmi
2atriyal flutter, 2:1 ileti
3atriyal flutter, 3:1 ileti
4atriyal flutter, 4:1 ileti
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridi ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach) gösteriyor. İletilmeyen bir P dalgasından önceki son iletilen atımın PR aralığını (en uzun PR) saniye cinsinden ölçün.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
en uzun PR = s
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 310 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 160 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
a = 101b = 78c = 209d = 82
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %86 ve özgüllüğü %76 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %26. Kaç gerçek pozitif sonuç TP beklenir?
N = 10 000p = 26%Se = 86%Sp = 76%
TP =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: B · Beyincik
Cevap neden bu
Beyincik hareketi, duruşu ve dengeyi ince ayarlar. Hasarı ataksiye ve dengesiz yürüyüşe yol açar.
Cevap
B · Beyincik
2.İnsan anatomisi
Cevap: B · Sağ superior gluteal sinir
Cevap neden bu
Superior gluteal sinir gluteus medius ve minimusu uyarır. Basılan (sağ) bacaktaki bu kaslar zayıfsa pelvis karşı, desteklenmeyen tarafta çöker.
Cevap
B · Sağ superior gluteal sinir
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · Mitral ve triküspit kapakların kapanması
Cevap neden bu
S1 ("lub") sistolün başında atriyoventriküler kapakların kapanmasıyla oluşur. S2 ("dub") semilunar kapakların kapanmasıdır.
Cevap
C · Mitral ve triküspit kapakların kapanması
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: B · Kalp hücrelerini depolarize ederek sodyum kanallarını inaktive eder ve aritmilere yol açar
Cevap neden bu
Yüksek hücre dışı potasyum dinlenme potansiyelini daha az negatif yapar. Bunun üzerine birçok hızlı sodyum kanalı inaktive olur, iletim yavaşlar ve ölümcül aritmi riski doğar.
Cevap
B · Kalp hücrelerini depolarize ederek sodyum kanallarını inaktive eder ve aritmilere yol açar
5.Mikrobiyoloji
Cevap: B · Transdüksiyon
Cevap neden bu
Transdüksiyonda bir bakteriyofaj yanlışlıkla bakteri DNA'sını paketler ve enfekte ettiği bir sonraki hücreye aktarır. Transformasyon serbest DNA'nın alınmasıdır, konjugasyon ise doğrudan temas kullanır.
Cevap
B · Transdüksiyon
6.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Staphylococcus
Cevap neden bu
Stafilokoklar üzüm salkımı benzeri kümeler hâlinde, streptokoklar ve enterokoklar ise zincir ya da çiftler hâlinde ürer. Neisseria'lar Gram negatif diplokoklardır.
Cevap
C · Staphylococcus
7.Farmakoloji
Cevap: C · To watch for anaphylaxis, which usually starts within minutes
Cevap neden bu
Anaphylaxis after vaccination is rare but usually begins soon after the injection. Staff and adrenaline must be available during the observation period.
Cevap
C · To watch for anaphylaxis, which usually starts within minutes
8.Farmakoloji
Cevap: A · Agranulocytosis; stop the drug and check the white cell count urgently
Cevap neden bu
Thionamides can cause agranulocytosis, which leaves the patient unable to fight infection. Sore throat, fever or mouth ulcers need an urgent full blood count, and the drug is stopped while waiting.
Cevap
A · Agranulocytosis; stop the drug and check the white cell count urgently
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 24,9 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|49 − 40| = 9 mmHg → 0,9 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 + 1·0,9 = 24,9 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 24,9 mmol/L
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: AGc = 24,75 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 143 − (112 + 12) = 19
Albümin düzeltmesi
19 + 0,25·(40 − 17) = 24,75 mmol/L
Cevap
AGc = 24,75 mmol/L
Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: atriyal flutter, 4:1 ileti
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 20 küçük kare, 1500 ÷ 20 ≈ dakikada 75.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,80 sn.
3. P dalgaları: yok; her 0,20 sn’de bir (300/dk) düzenli testere dişi flutter dalgaları var, her QRS için 4.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,10 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
atriyal flutter, 4:1 ileti
Cevap
atriyal flutter, 4:1 ileti
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap:en uzun PR = 0,4 s
AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.
P dalgalarını sırayla işaretleyin
P–P = 1,00 sn, düzenli; her 4 P dalgasından biri iletilmiyor
Her gruptaki PR
PR₁ = 0,20 s, PR₂ = 0,34 s, PR₃ = 0,40 s
Cevap
en uzun PR = 0,4 s
PR’deki en büyük adım bir grubun birinci ve ikinci atımları arasında gelir; sonraki adımlar daha küçüktür ve duraklamadan önce R–R aralıklarının kısalmasının nedeni budur.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: OR = 0,51
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Maruziyet odds’u
olgu: 101/209 = 0,4833
kontroller: 78/82 = 0,9512
Odds oranı
OR = (101·82)/(78·209) = 0,508 ≈ 0,51
Cevap
OR = 0,51
OR 1’in altında: maruziyet olgular arasında daha az yaygındır; bu koruyucu bir etkiyi düşündürür.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: TP = 2236
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.