Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar: pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü: PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz: PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık: AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı: PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV): 1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim: 300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim: 6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı: 0,12–0,20 s
Normal QRS süresi: < 0.12 s
QTc (Bazett): QT/√RR
QTc (Fridericia): QT/∛RR
QTc (Framingham): QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları: bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları: junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler: SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük: Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler: PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk: (a + d)/n
Olabilirlik oranları: LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD: Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds: odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı: NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı: OR = ad/(bc)
İnsidans hızı: yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Femur başı hangi yapıyla eklem yapar?

ATrokanter major
BAsetabulum
CGlenoid boşluk
DObturator foramen

2.İnsan anatomisiZor

B12 vitamini ve safra tuzları ince bağırsağın hangi bölümünde başlıca emilir?

AJejunum
BÇekum
CTerminal ileum
DOnikiparmak bağırsağı

3.İnsan fizyolojisiOrta

Diz refleksinde patellar tendona vurulduğunda hangi reseptör uyarılır?

ANosiseptör
BKas iğciği
CGolgi tendon organı
DPacini cisimciği

4.İnsan fizyolojisiZor

Afferent arteriyol değişmeden bir glomerülün eferent arteriyolünün daralması ne eğilimdedir?

AGlomerüler kapiller basıncı ve GFR'yi artırmak
BGlomerüler kapiller basıncı ve GFR'yi düşürmek
CFiltrasyonu tamamen durdurmak
DGFR üzerinde hiç etki etmemek

5.MikrobiyolojiOrta

ELISA testi neyi saptar?

ARenk değişimine yol açan bir enzim kullanarak belirli antijenleri veya antikorları
BKatı agar plaklarında bakteri üremesini
CTüm bakteri genomunun DNA dizisini
DBakterilerin mikroskop altındaki şeklini

6.MikrobiyolojiZor

Yaşlı bir erişkinde göğsün bir tarafında bant şeklinde ağrılı, kabarcıklı bir döküntü gelişiyor. Bu dağılımı ne açıklar?

AYeni bir suçiçeği enfeksiyonu kan yoluyla bir tarafa yayılır
BGiysiye karşı alerjik bir reaksiyon tek bir dermatomu etkiler
CBakteriler göğsün lenf damarları boyunca yayılır
DVarisella-zoster virüsü bir duyusal ganglionda yeniden aktifleşir ve onun siniri boyunca ilerler

7.FarmakolojiOrta

Bethanechol may be used for non-obstructive urinary retention. How does it work?

AIt shrinks the prostate gland
BIt blocks muscarinic receptors and relaxes the bladder wall muscle
CIt increases urine production in the kidney
DIt stimulates muscarinic receptors and contracts the bladder muscle

8.FarmakolojiZor

A patient who used heroin a few hours ago is given a first dose of buprenorphine and quickly develops severe withdrawal. Why?

ABuprenorphine has no effect at opioid receptors
BBuprenorphine is a pure antagonist like naloxone with no agonist effect
CBuprenorphine is a high-affinity partial agonist that displaces heroin
DBuprenorphine causes an allergic reaction in heroin users

9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 131 mmol/L, glukoz 15,2 mmol/L ve üre 23,8 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 131 mmol/Lglukoz 15,2 mmol/Lüre 23,8 mmol/L

Osm = mOsm/kg

10.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 142, Cl⁻ 107, HCO₃⁻ 20 mmol/L ve albümin 26 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AG_c = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 142 mmol/LCl⁻ 107 mmol/LHCO₃⁻ 20 mmol/Lalbümin 26 g/L

AG_c = mmol/L

11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta

Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Fridericia formülüyle hesaplayın: QTc = QT/∛RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn

QTc = s

12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor

Palpe edilebilir nabzı olmayan bir hastada monitörde bu organize ritim görülüyor (nabızsız elektriksel aktivite). Erişkin resüsitasyon kılavuzları bunun için hangi tedaviyi belirtir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn

1senkronize kardiyoversiyon
2acil defibrilasyon
3CPR (şok verilemeyen ritim)
4transkutan pace

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 470 hasta yeni bir tedavi, 570 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Bir olayı önlemek için tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.

tedavi: 139/470kontrol: 211/570

NNT =

14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %93 ve özgüllüğü %98. Prevalansın %5 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Negatif prediktif değeri NPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

Se = 93%Sp = 98%p = 5%

NPV = %

C · Buprenorphine is a high-affinity partial agonist that displaces heroin

9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 301 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·131 + 15,2 + 23,8 = 301 ≈ 301 mOsm/kg

Cevap

Osm = 301 mOsm/kg

10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AG_c = 18,5 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 142 − (107 + 20) = 15

Albümin düzeltmesi

15 + 0,25·(40 − 26) = 18,5 mmol/L

Cevap

AG_c = 18,5 mmol/L

Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.

11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QTc = 0,451 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QT = 9,5 × 0,04 = 0,38 s

RR = 15 × 0,04 = 0,60 s

Fridericia formülü

QTc = 0,38/∛0,60 = 0,38/0,8434 = 0,451 s

Cevap

QTc = 0,451 s

Erkekler (yaklaşık 0,45 sn) ile kadınlar (yaklaşık 0,46 sn) için olağan sınırlar arasında: kullanılan kaynağa göre sınırda. (451 ms)

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: CPR (şok verilemeyen ritim)

Nabızsız elektriksel aktivite (PEA): PEA bir şeritte görülemez. Monitör organize elektriksel aktivite gösterir (VF, VT veya asistoli dışında bir ritim) ancak hastanın palpe edilebilir nabzı yoktur; bu nedenle hasta kontrol edilerek tanınır. Erişkin resüsitasyon kılavuzlarında PEA ve asistoli şok verilemeyen kalp durması ritimleridir: yüksek kaliteli CPR, mümkün olan en kısa sürede epinefrin ve geri döndürülebilir nedenlerin araştırılması (Hs ve Ts: hipovolemi, hipoksi, tansiyon pnömotoraks ve kardiyak tamponad gibi). VF ve nabızsız VT şok verilebilen ritimlerdir.

Şeridin gösterdiği

1. Hız: R–R = 14 küçük kare, 1500 ÷ 14 ≈ dakikada 107.

2. Ritim: düzenli, her R–R 0,56 sn.

3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.

4. PR aralığı: 0,14 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.

5. QRS: 0,10 sn, dar (0,12 sn’nin altında).

sinüs taşikardisi

Hastanın gösterdiği

organize elektriksel aktiviteye rağmen nabız yok: nabızsız elektriksel aktivite (PEA), şok verilemeyen bir kalp durması ritmi

Cevap

CPR (şok verilemeyen ritim)

Cevap

CPR (şok verilemeyen ritim)

PEA yatak başında tanınır, asla yalnızca şeritten değil. Bu bir sınav alıştırmasıdır, klinik rehber değildir.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: NNT = 14

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Olay hızları

EER = 139/470 = 0,2957

CER = 211/570 = 0,3702

Tedavi edilmesi gereken sayı

ARR = 0,3702 − 0,2957 = 0,07443

NNT = 1/0,07443 = 13,44 → 14

Cevap

NNT = 14

14 hastanın tedavi edilmesi yaklaşık bir olayı önler.

14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: NPV = 99,6 %

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Gerçek ve yanlış negatifler (kişi başına)

Sp·(1 − p) = 0,98·0,95 = 0,931

(1 − Se)·p = 0,07·0,05 = 0,0035

Negatif prediktif değer

NPV = 0,931/(0,931 + 0,0035) = 0,9963 ≈ 99,6%

Cevap

NPV = 99,6%

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences