Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Döllenme en sık nerede gerçekleşir?

  1. AYumurtalıkta
  2. BServiks'te
  3. CUterusun gövdesinde
  4. DUterus tüpünün ampullasında
2.İnsan anatomisiZor

Bir futbolcu yere basılı dizinin dış yüzüne darbe alıyor. Klasik olarak "mutsuz üçlü" adı verilen yaralanma kombinasyonu hangisidir?

  1. AÖn çapraz bağ, arka çapraz bağ ve patellar bağ
  2. BÖn çapraz bağ, medial kollateral bağ ve medial menisküs
  3. CMedial kollateral bağ, lateral kollateral bağ ve patella
  4. DArka çapraz bağ, lateral kollateral bağ ve lateral menisküs
3.İnsan fizyolojisiOrta

Sekretin hormonu asit duodenuma girdiğinde salınır. Temel etkisi nedir?

  1. APankreastan bikarbonat salgısı
  2. BEndokrin pankreastan insülin salınımı
  3. CSafra kesesinin kasılması
  4. DMideden asit salgısı
4.İnsan fizyolojisiZor

Karbonmonoksit zehirlenmesi olan bir hastada PaO₂ neden normal olup ağır doku hipoksisi olabilir?

  1. ACO oksijenin plazmada çözünmesini engeller
  2. BCO alveollerdeki barometrik basıncı düşürür
  3. CCO hemoglobinin bağlanma bölgelerini işgal eder, bu yüzden oksijen içeriği düşer
  4. DCO alveol duvarından difüzyonu bloke eder
5.MikrobiyolojiOrta

Toxoplasma gondii gebelikte bir risktir. Hangi öneri maruziyeti azaltır?

  1. AYüzme havuzlarından ve diğer tüm halka açık yıkanma alanlarından kaçınmak
  2. BKöpeklerle temastan kaçınmak
  3. CTüm meyve ve sebzelerden kaçınmak
  4. DKedi kumunu temizlemekten ve az pişmiş etten kaçınmak
6.MikrobiyolojiZor

Bir gün önce pişirilip oda sıcaklığında bekletilen kızarmış pilavı yedikten birkaç saat sonra birkaç kişi kusuyor. Klasik neden hangi organizmadır?

  1. ABacillus cereus
  2. BListeria monocytogenes
  3. CClostridium botulinum
  4. DSalmonella Typhi
7.FarmakolojiOrta

A nurse realises that a patient has been given the wrong dose of a medicine. What is the first action?

  1. AWait to see whether the patient notices
  2. BAssess the patient for effects of the error
  3. CComplete the incident report before anything else
  4. DCorrect the chart so it shows the right dose
8.FarmakolojiZor

İki hafta önce SSRI başlanan yaşlı bir kadın şimdi konfüze ve plazma sodyumu düşük. En olası mekanizma nedir?

  1. AArtmış aldosteron salgısı
  2. BSSRI'ın neden olduğu ağır ishal yoluyla sodyum kaybı
  3. CAdrenal bezlerin doğrudan hasarı
  4. DSu tutulumuna yol açan SSRI kaynaklı uygunsuz ADH salgısı
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,53PaCO₂mmHg354530HCO₃⁻mmol/L222624kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,53, PaCO₂ 30 mmHg (4,0 kPa) ve HCO₃⁻ 24 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,53PaCO₂ 30 mmHg (4,0 kPa)HCO₃⁻ 24 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,17PaCO₂mmHg354534HCO₃⁻mmol/L222612uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,17, PaCO₂ 34 mmHg (4,5 kPa), HCO₃⁻ 12 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,17PaCO₂ 34 mmHg (4,5 kPa)HCO₃⁻ 12 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu DII şeridinde QT aralığı değerini saniye cinsinden ölçün.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QT = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVnabızsız elektriksel aktivite (PEA)normal sinüs ritmiasistoliventriküler fibrilasyon

Monitörle izlenen bir hasta yanıtsız ve normal nefes almıyor halde bulunuyor, karotis nabzı alınamıyor. Monitör bu organize ritmi gösteriyor. Bu duruma ne denir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1nabızsız elektriksel aktivite (PEA)
  2. 2normal sinüs ritmi
  3. 3asistoli
  4. 4ventriküler fibrilasyon
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
testhastalık varhastalık yoktoplampozitiftir347167514abnegatiftir43503546cdtoplam3906701060

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Yeni bir test bir çalışmada referans standartla karşılaştırıldı (2 × 2 tabloya bakın). Pozitif olabilirlik oranını LR+ bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

a = 347b = 167c = 43d = 503
LR+ =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
testhastalık varhastalık yoktoplampozitiftir?negatiftirtoplam10 000

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %84 ve özgüllüğü %97 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %19. Toplamda kaç pozitif sonuç n₊ beklenir?

N = 10 000p = 19%Se = 84%Sp = 97%
n₊ =

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: D · Uterus tüpünün ampullasında

Cevap neden bu

Döllenme genellikle uterus (fallop) tüpünün ampullasında gerçekleşir. Embriyo daha sonra implantasyon için uterusa ilerler.

Cevap

D · Uterus tüpünün ampullasında
2.İnsan anatomisi

Cevap: B · Ön çapraz bağ, medial kollateral bağ ve medial menisküs

Cevap neden bu

Rotasyonla birlikte valgus kuvveti MCL'yi, ACL'yi ve MCL'ye sıkıca bağlı olan medial menisküsü yırtar.

Cevap

B · Ön çapraz bağ, medial kollateral bağ ve medial menisküs
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: A · Pankreastan bikarbonat salgısı

Cevap neden bu

Sekretin pankreas kanal hücrelerini bikarbonattan zengin sıvı salgılamaya uyarır; bu sıvı asidik kimusu nötralize eder, böylece bağırsak enzimleri çalışabilir.

Cevap

A · Pankreastan bikarbonat salgısı
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: C · CO hemoglobinin bağlanma bölgelerini işgal eder, bu yüzden oksijen içeriği düşer

Cevap neden bu

CO hemoglobine oksijenden çok daha güçlü bağlanır ve eğriyi sola kaydırır. Çözünmüş O₂ (PaO₂) normaldir, ancak toplam oksijen içeriği ve dokulara salınımı keskin biçimde düşer.

Cevap

C · CO hemoglobinin bağlanma bölgelerini işgal eder, bu yüzden oksijen içeriği düşer
5.Mikrobiyoloji

Cevap: D · Kedi kumunu temizlemekten ve az pişmiş etten kaçınmak

Cevap neden bu

Toxoplasma ookistleri kedi dışkısıyla atılır, kistler ise az pişmiş ette bulunur. Gebelikte enfeksiyon fetüsün beynine ve gözlerine zarar verebilir.

Cevap

D · Kedi kumunu temizlemekten ve az pişmiş etten kaçınmak
6.Mikrobiyoloji

Cevap: A · Bacillus cereus

Cevap neden bu

Bacillus cereus sporları kaynamaya dayanır. Pişmiş pirinç ılık bırakılırsa bakteriler ürer ve ısıya dayanıklı emetik bir toksin üretir; bu yüzden yeniden ısıtmak pirinci güvenli hâle getirmez.

Cevap

A · Bacillus cereus
7.Farmakoloji

Cevap: B · Assess the patient for effects of the error

Cevap neden bu

The first priority is to assess and monitor the patient, then inform the prescriber so treatment can be given if needed. The error is documented factually and reported through the incident system.

Cevap

B · Assess the patient for effects of the error
8.Farmakoloji

Cevap: D · Su tutulumuna yol açan SSRI kaynaklı uygunsuz ADH salgısı

Cevap neden bu

SSRI'lar özellikle yaşlılarda uygunsuz antidiüretik hormon salgısı sendromuna (SIADH) neden olabilir. Su tutulumu plazma sodyumunu seyrelterek hiponatremiye ve konfüzyona yol açar.

Cevap

D · Su tutulumuna yol açan SSRI kaynaklı uygunsuz ADH salgısı
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kompanse olmamış

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,53: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 30 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 24 mmol/L: normal (22–26)

Kompansasyon

kompanse olmamış

Cevap

kompanse olmamış
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: ek solunumsal asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·12 + 8 = 26 → 24–28 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 34 mmHg → ek solunumsal asidoz

Cevap

ek solunumsal asidoz
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QT = 0,4 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QRS’in başından T dalgasının sonuna kadar 10 küçük kare

Dönüştür

QT = 10 × 0,04 s = 0,4 s

Cevap

QT = 0,4 s

Kaba bir kural: normal hızlarda QT, R–R aralığının yarısından kısa olmalıdır (burada R–R = 1,00 sn).

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: nabızsız elektriksel aktivite (PEA)

Nabızsız elektriksel aktivite (PEA): PEA bir şeritte görülemez. Monitör organize elektriksel aktivite gösterir (VF, VT veya asistoli dışında bir ritim) ancak hastanın palpe edilebilir nabzı yoktur; bu nedenle hasta kontrol edilerek tanınır. Erişkin resüsitasyon kılavuzlarında PEA ve asistoli şok verilemeyen kalp durması ritimleridir: yüksek kaliteli CPR, mümkün olan en kısa sürede epinefrin ve geri döndürülebilir nedenlerin araştırılması (Hs ve Ts: hipovolemi, hipoksi, tansiyon pnömotoraks ve kardiyak tamponad gibi). VF ve nabızsız VT şok verilebilen ritimlerdir.

Şeridin gösterdiği

1. Hız: R–R = 21 küçük kare, 1500 ÷ 21 ≈ dakikada 71.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,84 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,18 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
normal sinüs ritmi

Hastanın gösterdiği

organize elektriksel aktiviteye rağmen nabız yok: nabızsız elektriksel aktivite (PEA), şok verilemeyen bir kalp durması ritmi

Cevap

nabızsız elektriksel aktivite (PEA)

Cevap

nabızsız elektriksel aktivite (PEA)

PEA yatak başında tanınır, asla yalnızca şeritten değil. Bu bir sınav alıştırmasıdır, klinik rehber değildir.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: LR+ = 3,57

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Duyarlılık ve özgüllük

Se = 347/390 = 0,8897
Sp = 503/670 = 0,7507

Pozitif olabilirlik oranı

LR+ = 0,8897/(1 − 0,7507) = 3,57

Cevap

LR+ = 3,57
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: n₊ = 1839

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Hastalığı olanlar ve olmayanlar

10 000·0,19 = 1900
10 000 − 1900 = 8100

Tüm pozitif sonuçlar

TP = 1900·0,84 = 1596
FP = 8100·0,03 = 243
n₊ = 1596 + 243 = 1839

Cevap

n₊ = 1839

1839 pozitiften yalnızca 1596 kişide hastalık var (PPD %86,8).

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences