pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Bilekte nabız en sık hangi atardamardan alınır?
ARadyal arter
BAksiller arter
CBrakiyal arter
DUlnar arter
2.İnsan anatomisiZor
Ortak peroneal (fibular) sinirin fibula boynunda yaralanması tipik olarak neye yol açar?
ADüşük ayak
BAyak tabanında duyu kaybı
CZayıf kalça abdüksiyonu
DDizi bükememe
3.İnsan fizyolojisiOrta
Anatomik ölü boşluk nedir?
Aİki plevra yaprağı arasındaki boşluk
BTam ekspirasyondan sonra akciğerlerde kalan hava (rezidüel hacim)
CTamamen çökmüş alveoller
DGaz değişiminin olmadığı iletici hava yollarının hacmi
4.İnsan fizyolojisiZor
Egzersiz sırasında aktif iskelet kasına kan akımı büyük ölçüde artar. Temel neden nedir?
ACO₂, H⁺, K⁺ ve adenozin gibi yerel metabolitler arteriyolleri genişletir
BSempatik uyarı alfa reseptörleri aracılığıyla kas arteriyollerini daraltır
CParasempatik sistem tüm arterleri genişletir
DKalp kanı yalnızca kaslara pompalar
5.MikrobiyolojiOrta
Tüberküloza hangi organizma neden olur ve onu Gram yöntemiyle boyamayı ne zorlaştırır?
AMumsu, mikolik asitli bir duvarı olan Mycobacterium tuberculosis
BBoyayı alacak hücre duvarı olmayan Mycoplasma pneumoniae
CAmipler içinde yaşayan Legionella pneumophila
DKapsülü olan Streptococcus pneumoniae
6.MikrobiyolojiZor
Griffith'in 1928 deneyinde, ısıyla öldürülmüş düzgün (S) pnömokokların canlı pürüzlü (R) pnömokoklarla karışımı enjekte edilen fareler öldü. Bu neyi gösterdi?
AVirüsler bakteriler arasında gen taşır
BIsı pnömokokları öldürmez
CÖlü bakterilerden gelen bir "dönüştürücü ilke" zararsız bakterileri virülan bakterilere çevirebilir
DPürüzlü pnömokoklar her zaman düzgün olanlardan daha virülandır
7.FarmakolojiOrta
Which antihypertensive class can raise blood glucose and uric acid levels, sometimes triggering gout?
AACE inhibitors
BThiazide diuretics
CAngiotensin II receptor blockers
DAlpha-1 blockers
8.FarmakolojiZor
A patient with type 2 diabetes starts a high dose of prednisolone for a flare of COPD. Which change should the nurse expect?
ALower blood glucose, so the diabetes medicines should be stopped
BNo change in glucose, as steroids act only in the lungs
CHigher blood glucose, so more frequent glucose checks are needed
DLower potassium only, with no effect on glucose
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,61, PaCO₂ 43 mmHg (5,7 kPa) ve HCO₃⁻ 42 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,61PaCO₂ 43 mmHg (5,7 kPa)HCO₃⁻ 42 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,28, PaCO₂ 69 mmHg (9,2 kPa), HCO₃⁻ 31 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.
pH 7,28PaCO₂ 69 mmHg (9,2 kPa)HCO₃⁻ 31 mmol/L
1akut
2kronik
3kronik üzerine akut
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1ventriküler bigemini
2normal sinüs ritmi
3atriyal fibrilasyon
4sinüs aritmisi
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridini beş adımla sırayla yorumlayın: hız, ritim, P dalgaları, PR aralığı, QRS süresi. İlk anormal bulguyu hangi adımda buluyorsunuz? Tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1oran
2ritim
3P dalgaları
4PR aralığı
5QRS süresi
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir kohort çalışmasında maruz kalanlar 14 yeni olguyla 3900 kişi-yıl, maruz kalmayanlar 27 yeni olguyla 3900 kişi-yıl katkı sağladı. İnsidans hızı oranını IRR (maruz kalanlar ve kalmayanlar karşılaştırması) bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
maruz kalmış: 14/3900 PYmaruz kalmamış: 27/3900 PY
IRR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın bir hastalık için test öncesi olasılığı %25. Duyarlılığı %98 ve özgüllüğü %75 olan bir test pozitiftir çıkıyor. Hastalığın test sonrası olasılığını p′ yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
test öncesi 25%Se = 98%Sp = 75%pozitiftir
p′ = %
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: A · Radyal arter
Cevap neden bu
Radyal arter bileğin başparmak tarafında, radius üzerinde yüzeyel seyreder; bu yüzden nabız kolayca hissedilir.
Cevap
A · Radyal arter
2.İnsan anatomisi
Cevap: A · Düşük ayak
Cevap neden bu
Ortak peroneal sinir ayağı kaldıran ve dışa çeviren kasları uyarır. Fibula boynundaki hasar düşük ayak ve stepaj yürüyüşüne neden olur. Ayak tabanını tibial sinir uyarır.
Cevap
A · Düşük ayak
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Gaz değişiminin olmadığı iletici hava yollarının hacmi
Cevap neden bu
Anatomik ölü boşluk (yaklaşık 150 ml) burun, trakea ve bronşlardaki havadır. Her solukta hareket eder ama alveollere hiç ulaşmaz.
Cevap
D · Gaz değişiminin olmadığı iletici hava yollarının hacmi
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · CO₂, H⁺, K⁺ ve adenozin gibi yerel metabolitler arteriyolleri genişletir
Cevap neden bu
Aktif hiperemi: çalışan kasın ürettiği metabolitler arteriyol düz kasını yerel olarak gevşetir ve o dokudaki sempatik vazokonstriksiyonu bastırır.
Cevap
A · CO₂, H⁺, K⁺ ve adenozin gibi yerel metabolitler arteriyolleri genişletir
5.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Mumsu, mikolik asitli bir duvarı olan Mycobacterium tuberculosis
Cevap neden bu
M. tuberculosis'in duvarı mikolik asitçe zengindir; bu yüzden Gram boyamaya direnir ve aside dirençli boyamalarla tanımlanır.
Cevap
A · Mumsu, mikolik asitli bir duvarı olan Mycobacterium tuberculosis
6.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Ölü bakterilerden gelen bir "dönüştürücü ilke" zararsız bakterileri virülan bakterilere çevirebilir
Cevap neden bu
Ölü S suşundan gelen bir şey, canlı R bakterilerini kapsül oluşturan, virülan S bakterilerine dönüştürdü. Avery, MacLeod ve McCarty daha sonra bu dönüştürücü ilkenin DNA olduğunu gösterdi.
Cevap
C · Ölü bakterilerden gelen bir "dönüştürücü ilke" zararsız bakterileri virülan bakterilere çevirebilir
7.Farmakoloji
Cevap: B · Thiazide diuretics
Cevap neden bu
Thiazide diuretics reduce uric acid excretion and can worsen glucose tolerance. They also cause low potassium and sodium, so electrolytes are monitored.
Cevap
B · Thiazide diuretics
8.Farmakoloji
Cevap: C · Higher blood glucose, so more frequent glucose checks are needed
Cevap neden bu
Glucocorticoids raise blood glucose by increasing liver glucose production and insulin resistance. Glucose is monitored more often, and diabetes treatment may need to be increased during the course.
Cevap
C · Higher blood glucose, so more frequent glucose checks are needed
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kompanse olmamış
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,61: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 43 mmHg: normal (35–45)
HCO₃⁻ 42 mmol/L: yüksek (22–26)
Kompansasyon
Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: metabolik alkalozda PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 48,4–52,4 mmHg; dolayısıyla ölçülen 43 mmHg ek bir solunumsal alkaloz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.
kompanse olmamış
Cevap
kompanse olmamış
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kronik üzerine akut
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen HCO₃⁻
akut: 24 + 1·2,9 = 26,9 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·2,9 = 34,15 mmol/L
Karşılaştırın
ölçülen: 31 mmol/L → kronik üzerine akut
Cevap
kronik üzerine akut
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ventriküler bigemini
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
2. Ritim: düzenli düzensiz, kısa ve uzun bir R–R dönüşümlü (0,38 sn ve 1,06 sn).
3. P dalgaları: her dar QRS’in öncesinde pozitif; erken geniş atımların öncesinde yok.
4. PR aralığı: 0,18 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: sinüs atımlarında 0,08 sn; erken atımlar geniş (0,16 sn) ve bozuk biçimli, T dalgası ters yönde.
Yorum
ventriküler bigemini
Cevap
ventriküler bigemini
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: oran
Her şerit için beş adım: 1. hız (300 ya da 1500 yöntemi, düzensizse 6 saniye yöntemi); 2. ritim: R–R aralıkları eşit mi; 3. P dalgaları: var mı, DII’de pozitif mi, her QRS’in öncesinde bir tane mi ve hepsi birbirine benzer mi; 4. PR aralığı: 0,12–0,20 sn ve sabit; 5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altında. Ritmi ancak beş adımdan sonra adlandırın. Normal sinüs ritmi beşini de geçer: 60–100/dk, düzenli, her QRS’in öncesinde pozitif P, PR 0,12–0,20 sn, QRS 0,12 sn’nin altında.
Beş adım
1. Hız: R–R = 33 küçük kare, 1500 ÷ 33 ≈ dakikada 45.
2. Ritim: düzenli, her R–R 1,32 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,20 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
İlk anormal adım
oran → sinüs bradikardisi
Cevap
oran
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: IRR = 0,52
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
İnsidans hızları
maruz kalmış: 14/3900 = 3,59 1000 kişi-yılda
maruz kalmamış: 27/3900 = 6,923 1000 kişi-yılda
Hız oranı
IRR = 3,59/6,923 = 0,5185 ≈ 0,52
Cevap
IRR = 0,52
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: p′ = 56,6 %
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.