Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Genellikle gergin el üzerine düşme sonrası en sık kırılan karpal kemik hangisidir?

  1. APisiform
  2. BHamat
  3. CSkafoid
  4. DLunat
2.İnsan anatomisiZor

Femur boynunun yer değiştirmiş kırığı neden femur başında yüksek avasküler nekroz riski taşır?

  1. AKan akımını kontrol eden siyatik siniri hasara uğratır
  2. BFemoral veni tıkar ve konjesyona yol açar
  3. CMedial sirkumfleks femoral arterin retinaküler dallarını yırtar
  4. DFemoral arterin ana gövdesini keser
3.İnsan fizyolojisiOrta

Bir kan pıhtısını stabilize eden ağı hangi protein oluşturur?

  1. AKollajen
  2. BAlbümin
  3. CTrombin
  4. DFibrin
4.İnsan fizyolojisiZor

Primer hipotiroidili bir hastada ne beklersiniz?

  1. ADüşük TSH ve yüksek serbest T4
  2. BYüksek TSH ve yüksek serbest T4
  3. CDüşük TSH ve düşük serbest T4
  4. DYüksek TSH ve düşük serbest T4
5.MikrobiyolojiOrta

Boğmacaya (pertussis) hangi bakteri neden olur?

  1. AHaemophilus influenzae
  2. BMycoplasma pneumoniae
  3. CBordetella pertussis
  4. DCorynebacterium diphtheriae
6.MikrobiyolojiZor

Bulaştırıcı akciğer tüberkülozu şüphesi olan bir hasta yatırılıyor. Hangi önlemler gerekir?

  1. AHava yolu önlemleri; ideal olarak negatif basınçlı oda ve personel için solunum maskeleri
  2. BYalnızca eldiven ve önlükle temas önlemleri
  3. CTB yalnızca kanla yayıldığı için özel önlem gerekmez
  4. DCerrahi maskeyle ve yalnızca bir metre içinde damlacık önlemleri
7.FarmakolojiOrta

Methylergometrine (methylergonovine) is prescribed for postpartum bleeding. Which finding would make the nurse withhold it and check with the prescriber?

  1. ATemperature of 37,2 °C (99 °F)
  2. BBlood pressure of 160/105 mmHg
  3. CHaemoglobin slightly below normal
  4. DHeart rate of 88 per minute
8.FarmakolojiZor

A patient taking sertraline starts St John's wort for low mood. What is the main concern?

  1. AA hypertensive crisis from tyramine
  2. BSerotonin syndrome from combined serotonergic effects
  3. CSevere low blood pressure from blocked alpha receptors
  4. DBleeding from vitamin K deficiency
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 133 mmol/L, glukoz 21,9 mmol/L ve üre 12,5 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 133 mmol/Lglukoz 21,9 mmol/Lüre 12,5 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,20PaCO₂mmHg354516HCO₃⁻mmol/L22266uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,20, PaCO₂ 16 mmHg (2,1 kPa), HCO₃⁻ 6 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,20PaCO₂ 16 mmHg (2,1 kPa)HCO₃⁻ 6 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVatriyal fibrilasyonbirinci derece AV blokikinci derece AV blok tip IIikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)

Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1atriyal fibrilasyon
  2. 2birinci derece AV blok
  3. 3ikinci derece AV blok tip II
  4. 4ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olayolay yoktoplamtedavi18192210abkontrol66324390cd

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 210 hasta yeni bir tedavi, 390 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Tedaviyle olayın göreli riskini RR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

tedavi: 18/210kontrol: 66/390
RR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
p (%)PPV (%)5%PPV = ?100

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %88 ve özgüllüğü %88. Prevalansın %5 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Pozitif prediktif değeri PPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

Se = 88%Sp = 88%p = 5%
PPV = %

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: C · Skafoid

Cevap neden bu

Skafoid en sık kırılan karpal kemiktir. Anatomik enfiye çukurunda hassasiyet önemli bir klinik bulgudur.

Cevap

C · Skafoid
2.İnsan anatomisi

Cevap: C · Medial sirkumfleks femoral arterin retinaküler dallarını yırtar

Cevap neden bu

Femur başı esas olarak boyun boyunca seyreden medial sirkumfleks femoral arterin retinaküler dallarıyla beslenir. Yer değiştirmiş bir boyun kırığı bu dalları yırtar ve baş ölebilir.

Cevap

C · Medial sirkumfleks femoral arterin retinaküler dallarını yırtar
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: D · Fibrin

Cevap neden bu

Trombin çözünür fibrinojeni çözünmez fibrin ipliklerine dönüştürür; bu iplikler trombosit tıkacını bağlar ve alyuvarları hapsederek sağlam bir pıhtı oluşturur.

Cevap

D · Fibrin
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: D · Yüksek TSH ve düşük serbest T4

Cevap neden bu

Tiroid yetersiz kalınca düşük T4 negatif geri bildirimi kaldırır ve hipofiz TSH'yi artırır. Düşük T4 ile düşük TSH sekonder (hipofizer) hipotiroidiye işaret ederdi.

Cevap

D · Yüksek TSH ve düşük serbest T4
5.Mikrobiyoloji

Cevap: C · Bordetella pertussis

Cevap neden bu

Bordetella pertussis, "horozlama" sesiyle biten uzun öksürük nöbetlerine neden olur. En çok küçük bebekler için tehlikelidir; bu yüzden birçok ülkede gebelikte aşı önerilir.

Cevap

C · Bordetella pertussis
6.Mikrobiyoloji

Cevap: A · Hava yolu önlemleri; ideal olarak negatif basınçlı oda ve personel için solunum maskeleri

Cevap neden bu

M. tuberculosis uzun süre havada asılı kalabilen damlacık çekirdekleriyle yayılır. Hastaların mümkünse negatif basınçlı tek kişilik odaya alınması gerekir; personel FFP2/FFP3 veya N95 solunum maskesi takar.

Cevap

A · Hava yolu önlemleri; ideal olarak negatif basınçlı oda ve personel için solunum maskeleri
7.Farmakoloji

Cevap: B · Blood pressure of 160/105 mmHg

Cevap neden bu

Ergot alkaloids cause vasoconstriction and can raise blood pressure sharply. They are contraindicated in hypertension and pre-eclampsia.

Cevap

B · Blood pressure of 160/105 mmHg
8.Farmakoloji

Cevap: B · Serotonin syndrome from combined serotonergic effects

Cevap neden bu

St John's wort has serotonergic effects, so it can cause serotonin syndrome with SSRIs. It also induces liver enzymes and can reduce levels of drugs such as the combined pill, warfarin and ciclosporin.

Cevap

B · Serotonin syndrome from combined serotonergic effects
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 300 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·133 + 21,9 + 12,5 = 300,4 ≈ 300 mOsm/kg

Cevap

Osm = 300 mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: uygun kompansasyon

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·6 + 8 = 17 → 15–19 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 16 mmHg → uygun kompansasyon

Cevap

uygun kompansasyon
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QTc = 0,425 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QT = 9,5 × 0,04 = 0,38 s
RR = 20 × 0,04 = 0,80 s

Bazett formülü

QTc = 0,38/√0,80 = 0,38/0,8944 = 0,425 s

Cevap

QTc = 0,425 s

Olağan sınırlar içinde (erkekler için yaklaşık 0,45 sn, kadınlar için 0,46 sn). (425 ms)

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)

AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.

Beş adım

1. Hız: 6 sn’de 4 QRS kompleksi, × 10 = dakikada 40.
2. Ritim: düzenli düzensiz, QRS kompleksleri bir duraklamayla ayrılan gruplar halinde geliyor (grup atımları).
3. P dalgaları: pozitif ve düzenli (P–P 0,88 sn, dakikada 68); her 3 P dalgasından birini QRS izlemiyor.
4. PR aralığı: 0,16 → 0,28 sn uzuyor, sonra bir P dalgası iletilmiyor.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).

Yorum

ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)

Cevap

ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: RR = 0,51

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Olay hızları

EER = 18/210 = 0,08571
CER = 66/390 = 0,1692

Göreli risk

RR = 0,08571/0,1692 = 0,5065 ≈ 0,51

Cevap

RR = 0,51
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: PPV = 27,8 %

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Gerçek ve yanlış pozitifler (kişi başına)

Se·p = 0,88·0,05 = 0,044
(1 − Sp)·(1 − p) = 0,12·0,95 = 0,114

Pozitif prediktif değer

PPV = 0,044/(0,044 + 0,114) = 0,2785 ≈ 27,8%

Cevap

PPV = 27,8%

Prevalans ne kadar düşükse aynı testin PPD’si o kadar düşüktür.

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences