pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
İnsan vücudundaki en büyük sinir hangisidir?
AVagus siniri
BSiyatik sinir
CFemoral sinir
DMedian sinir
2.İnsan anatomisiZor
Bir EKG, II, III ve aVF derivasyonlarında (inferior duvar) infarktüs gösteriyor. En sık hangi koroner arter tıkanmıştır?
ABirinci diyagonal dal
BSağ koroner arter
CSol ana koroner arter
DSol ön inen arter
3.İnsan fizyolojisiOrta
Vital kapasite hangi akciğer hacimlerinin toplamıdır?
ASoluk hacmi ve rezidüel hacim
BSoluk hacmi, inspiratuvar yedek hacim ve ekspiratuvar yedek hacim
Cİnspiratuvar yedek hacim ve rezidüel hacim
DRezidüel hacim ve ekspiratuvar yedek hacim
4.İnsan fizyolojisiZor
Karbonmonoksit zehirlenmesi olan bir hastada PaO₂ neden normal olup ağır doku hipoksisi olabilir?
ACO hemoglobinin bağlanma bölgelerini işgal eder, bu yüzden oksijen içeriği düşer
BCO oksijenin plazmada çözünmesini engeller
CCO alveollerdeki barometrik basıncı düşürür
DCO alveol duvarından difüzyonu bloke eder
5.MikrobiyolojiOrta
Streptococcus pneumoniae'nin temel virülans faktörü ve aşılarının hedefi nedir?
APolisakkarit kapsülü
BEndosporları
CKolera benzeri toksini
DFlagellaları
6.MikrobiyolojiZor
Staphylococcus aureus besin zehirlenmesi yemekten yalnızca 1–6 saat sonra başlar. Neden bu kadar hızlı?
ABakteriler yenmeden önce gıdada ısıya dayanıklı bir toksin üretmişti
BBakteriler bağırsakta çok hızlı çoğalır ve bağırsak duvarını işgal eder
CBakteriler hemen kan dolaşımına girer
DBağışıklık sistemi bakterilere dakikalar içinde tepki verir
7.FarmakolojiOrta
A patient takes low-dose weekly methotrexate for rheumatoid arthritis. Which monitoring is needed?
ADaily blood glucose checks
BMonthly hearing tests
CWeekly INR checks and a monthly ECG to check the heart rhythm
DRegular blood count, liver and kidney function tests
8.FarmakolojiZor
Kodein CYP2D6 tarafından morfine dönüştürülür. CYP2D6 ultra hızlı metabolizörü olan bir hastada ne olur?
AKodein idrarla değişmeden atılır
BDaha fazla morfin oluşur ve opioid toksisitesi riski artar
CAz morfin oluştuğu için kodein neredeyse hiç ağrı kesici etki göstermez
DKodein yalnızca etkisiz bir bileşiğe dönüşür
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,16, PaCO₂ 69 mmHg (9,2 kPa) ve HCO₃⁻ 24 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,16PaCO₂ 69 mmHg (9,2 kPa)HCO₃⁻ 24 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 43 mmol/L ile metabolik alkaloz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini bulmak için beklenen PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21 formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 43 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1sinüs aritmisi
2sinüs taşikardisi
3normal sinüs ritmi
4sinüs bradikardisi
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridini beş adımla sırayla yorumlayın: hız, ritim, P dalgaları, PR aralığı, QRS süresi. İlk anormal bulguyu hangi adımda buluyorsunuz? Tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1oran
2ritim
3P dalgaları
4PR aralığı
5QRS süresi
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 790 hasta yeni bir tedavi, 640 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Bir olayı önlemek için tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.
tedavi: 57/790kontrol: 77/640
NNT =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %85 ve özgüllüğü %91 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %27. Kaç yanlış pozitif sonuç FP beklenir?
N = 10 000p = 27%Se = 85%Sp = 91%
FP =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: B · Siyatik sinir
Cevap neden bu
Siyatik sinir (L4–S3) pelvisi foramen ischiadicum majus'tan terk eder ve hamstringleri ve dizin altındaki tüm kasları besler. Bacağın iç yüzündeki deriyi ise safen sinir besler.
Cevap
B · Siyatik sinir
2.İnsan anatomisi
Cevap: B · Sağ koroner arter
Cevap neden bu
İnferior duvar genellikle sağ koroner arter tarafından arka inen arter aracılığıyla beslenir (sağ dominant dolaşım); bu nedenle inferior infarktüsler çoğunlukla RCA tıkanmalarıdır.
Cevap
B · Sağ koroner arter
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: B · Soluk hacmi, inspiratuvar yedek hacim ve ekspiratuvar yedek hacim
Cevap neden bu
Vital kapasite = IRV + TV + ERV. Akciğerlerde her zaman kalan rezidüel hacmi içermez.
Cevap
B · Soluk hacmi, inspiratuvar yedek hacim ve ekspiratuvar yedek hacim
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · CO hemoglobinin bağlanma bölgelerini işgal eder, bu yüzden oksijen içeriği düşer
Cevap neden bu
CO hemoglobine oksijenden çok daha güçlü bağlanır ve eğriyi sola kaydırır. Çözünmüş O₂ (PaO₂) normaldir, ancak toplam oksijen içeriği ve dokulara salınımı keskin biçimde düşer.
Cevap
A · CO hemoglobinin bağlanma bölgelerini işgal eder, bu yüzden oksijen içeriği düşer
5.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Polisakkarit kapsülü
Cevap neden bu
Kapsül S. pneumoniae'yi fagositozdan korur. Çok sayıda kapsül tipi vardır ve pnömokok aşıları en sık görülenlerin kapsül polisakkaritlerini içerir.
Cevap
A · Polisakkarit kapsülü
6.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Bakteriler yenmeden önce gıdada ısıya dayanıklı bir toksin üretmişti
Cevap neden bu
S. aureus ılık sıcaklıkta bırakılan gıdada enterotoksinler üretir. Toksin gıda yendiğinde zaten oradadır ve yeniden ısıtmaya dayanır; bu yüzden belirtiler hızla başlar.
Cevap
A · Bakteriler yenmeden önce gıdada ısıya dayanıklı bir toksin üretmişti
7.Farmakoloji
Cevap: D · Regular blood count, liver and kidney function tests
Cevap neden bu
Methotrexate can cause bone marrow suppression and liver damage, and poor kidney function raises its levels. Blood tests are regular, alcohol is limited and folic acid is usually given on another day.
Cevap
D · Regular blood count, liver and kidney function tests
8.Farmakoloji
Cevap: B · Daha fazla morfin oluşur ve opioid toksisitesi riski artar
Cevap neden bu
Ultra hızlı metabolizörler daha fazla kodeini morfine dönüştürür ve bu solunum depresyonuna yol açabilir. Zayıf metabolizörler az morfin oluşturur ve yetersiz ağrı kontrolü sağlar. Bu, farmakogenetiğin klasik bir örneğidir.
Cevap
B · Daha fazla morfin oluşur ve opioid toksisitesi riski artar
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kompanse olmamış
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,16: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 69 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 24 mmol/L: normal (22–26)
Kompansasyon
kompanse olmamış
Cevap
kompanse olmamış
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 51,1 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
0,7·43 + 21 = 51,1 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 51,1 mmHg
Yükselişin bir sınırı vardır: PaCO₂ yalnızca kompansasyonla nadiren yaklaşık 55 mmHg’nin üstüne çıkar.
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: normal sinüs ritmi
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 17 küçük kare, 1500 ÷ 17 ≈ dakikada 88.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,68 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,12 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
normal sinüs ritmi
Cevap
normal sinüs ritmi
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ritim
Her şerit için beş adım: 1. hız (300 ya da 1500 yöntemi, düzensizse 6 saniye yöntemi); 2. ritim: R–R aralıkları eşit mi; 3. P dalgaları: var mı, DII’de pozitif mi, her QRS’in öncesinde bir tane mi ve hepsi birbirine benzer mi; 4. PR aralığı: 0,12–0,20 sn ve sabit; 5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altında. Ritmi ancak beş adımdan sonra adlandırın. Normal sinüs ritmi beşini de geçer: 60–100/dk, düzenli, her QRS’in öncesinde pozitif P, PR 0,12–0,20 sn, QRS 0,12 sn’nin altında.
2. Ritim: düzensiz, R–R 0,74 ile 1,06 sn arasında, giderek uzuyor ve kısalıyor.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,18 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
İlk anormal adım
ritim → sinüs aritmisi
Cevap
ritim
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: NNT = 21
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Olay hızları
EER = 57/790 = 0,07215
CER = 77/640 = 0,1203
Tedavi edilmesi gereken sayı
ARR = 0,1203 − 0,07215 = 0,04816
NNT = 1/0,04816 = 20,76 → 21
Cevap
NNT = 21
21 hastanın tedavi edilmesi yaklaşık bir olayı önler.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: FP = 657
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Hastalığı olanlar ve olmayanlar
10 000·0,27 = 2700
10 000 − 2700 = 7300
Yanlış pozitifler
FP = 7300·0,09 = 657
Cevap
FP = 657
2952 pozitiften yalnızca 2295 kişide hastalık var (PPD %77,7).