pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Ayak bileğinde medial malleolün hemen arkasında hangi nabız hissedilir?
APosterior tibial arter
BDorsalis pedis arteri
CFibular arter
DPopliteal arter
2.İnsan anatomisiZor
Büyük bir aort kavsi anevrizması olan bir hastada ses kısıklığı gelişiyor. En olası basıya uğrayan sinir hangisidir?
ASol rekürren laringeal sinir
BSol frenik sinir
CSağ rekürren laringeal sinir
DEksternal laringeal sinir
3.İnsan fizyolojisiOrta
Ejeksiyon fraksiyonu nasıl hesaplanır?
AKalp debisi ÷ kalp hızı
BDiyastol sonu hacim ÷ sistol sonu hacim
CAtım hacmi ÷ diyastol sonu hacim
DSistol sonu hacim ÷ atım hacmi
4.İnsan fizyolojisiZor
Spirometride FEV1 ve FVC azalmış, FEV1/FVC oranı normal veya yüksek. Bu hangi örüntüdür?
APulmoner fibroziste olduğu gibi restriktif bir örüntü
BYaşlı bir yetişkinde normal bir sonuç
CAstımda olduğu gibi obstrüktif bir örüntü
DAmfizem veya kronik bronşitte olduğu gibi obstrüktif bir örüntü
5.MikrobiyolojiOrta
Enfeksiyon zincirinde "rezervuar" nedir?
APatojenin enfekte konağın vücudundan çıktığı yol
BPatojenin yeni bir konağa giriş yolu
CEnfeksiyon riski en yüksek kişi
DPatojenin normalde yaşadığı ve çoğaldığı yer
6.MikrobiyolojiZor
Staphylococcus aureus besin zehirlenmesi yemekten yalnızca 1–6 saat sonra başlar. Neden bu kadar hızlı?
ABağışıklık sistemi bakterilere dakikalar içinde tepki verir
BBakteriler bağırsakta çok hızlı çoğalır ve bağırsak duvarını işgal eder
CBakteriler yenmeden önce gıdada ısıya dayanıklı bir toksin üretmişti
DBakteriler hemen kan dolaşımına girer
7.FarmakolojiOrta
Doksisiklin neden süt veya antasitlerle aynı anda alınmamalıdır?
DKalsiyum ve diğer metal iyonları ona bağlanarak emilimini azaltır
8.FarmakolojiZor
A nurse gives 2 mg from a 4 mg ampoule of morphine. What should happen to the remaining 2 mg?
AIt is given to the next patient who needs morphine
BIt is discarded in front of a witness, and both sign the record
CIt is kept labelled in the patient's drawer for the next dose
DIt is poured down the sink without telling anyone
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,26, PaCO₂ 30 mmHg (4,0 kPa) ve HCO₃⁻ 13 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1junctional ritim
2sinüs bradikardisi
3normal sinüs ritmi
4birinci derece AV blok
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridini beş adımla sırayla yorumlayın: hız, ritim, P dalgaları, PR aralığı, QRS süresi. İlk anormal bulguyu hangi adımda buluyorsunuz? Tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1oran
2ritim
3P dalgaları
4PR aralığı
5QRS süresi
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 700 hasta yeni bir tedavi, 500 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Tedaviyle olayın göreli riskini RR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
tedavi: 130/700kontrol: 185/500
RR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %82 ve özgüllüğü %90. Prevalansın %2 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Pozitif prediktif değeri PPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
Se = 82%Sp = 90%p = 2%
PPV = %
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: A · Posterior tibial arter
Cevap neden bu
Posterior tibial arter medial malleolün arkasından geçerek ayak tabanına ulaşır. Dorsalis pedis nabzı ayağın üst yüzünde hissedilir.
Cevap
A · Posterior tibial arter
2.İnsan anatomisi
Cevap: A · Sol rekürren laringeal sinir
Cevap neden bu
Sol rekürren laringeal sinir, ligamentum arteriyozumun yanında aort kavsinin altından dolanır. Larinks kaslarının çoğunu uyardığından basısı ses kısıklığına yol açar.
Cevap
A · Sol rekürren laringeal sinir
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · Atım hacmi ÷ diyastol sonu hacim
Cevap neden bu
Ejeksiyon fraksiyonu, dolu ventrikülde bulunan kanın atım başına pompalanan oranıdır. Normal değer yaklaşık %55–70'tir.
Cevap
C · Atım hacmi ÷ diyastol sonu hacim
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Pulmoner fibroziste olduğu gibi restriktif bir örüntü
Cevap neden bu
Restriktif hastalıkta akciğerler küçük veya serttir; bu yüzden hem FEV1 hem FVC düşer, ama oran korunur. Obstrüksiyon FEV1'i FVC'den daha fazla düşürür.
Cevap
A · Pulmoner fibroziste olduğu gibi restriktif bir örüntü
5.Mikrobiyoloji
Cevap: D · Patojenin normalde yaşadığı ve çoğaldığı yer
Cevap neden bu
Enfeksiyon zinciri etkeni, rezervuarı, çıkış kapısını, bulaş yolunu, giriş kapısını ve duyarlı konağı birbirine bağlar. Herhangi bir halkanın kırılması bulaşı durdurur.
Cevap
D · Patojenin normalde yaşadığı ve çoğaldığı yer
6.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Bakteriler yenmeden önce gıdada ısıya dayanıklı bir toksin üretmişti
Cevap neden bu
S. aureus ılık sıcaklıkta bırakılan gıdada enterotoksinler üretir. Toksin gıda yendiğinde zaten oradadır ve yeniden ısıtmaya dayanır; bu yüzden belirtiler hızla başlar.
Cevap
C · Bakteriler yenmeden önce gıdada ısıya dayanıklı bir toksin üretmişti
7.Farmakoloji
Cevap: D · Kalsiyum ve diğer metal iyonları ona bağlanarak emilimini azaltır
Cevap neden bu
Tetrasiklinler bağırsakta kalsiyum, magnezyum, alüminyum ve demirle kompleksler oluşturur ve bu da emilimi azaltır. Dozlar bu ürünlerden ayrı zamanlarda alınır.
Cevap
D · Kalsiyum ve diğer metal iyonları ona bağlanarak emilimini azaltır
8.Farmakoloji
Cevap: B · It is discarded in front of a witness, and both sign the record
Cevap neden bu
Unused controlled drugs are wasted in front of a witness according to policy, and both staff document the waste. This prevents diversion and keeps the stock count accurate.
Cevap
B · It is discarded in front of a witness, and both sign the record
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kısmen kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,26: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 30 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 13 mmol/L: düşük (22–26)
Kompansasyon
Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: Winter formülüne göre beklenen PaCO₂ 25,5–29,5 mmHg’dir; dolayısıyla ölçülen 30 mmHg ek bir solunumsal asidoz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.
kısmen kompanse
Cevap
kısmen kompanse
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: uygun kompansasyon
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
1,5·7 + 8 = 18,5 → 16,5–20,5 mmHg
Karşılaştırın
ölçülen: 19 mmHg → uygun kompansasyon
Cevap
uygun kompansasyon
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: birinci derece AV blok
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 20 küçük kare, 1500 ÷ 20 ≈ dakikada 75.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,80 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,34 sn, sabit, 0,20 sn’den uzun.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
birinci derece AV blok
Cevap
birinci derece AV blok
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: oran
Her şerit için beş adım: 1. hız (300 ya da 1500 yöntemi, düzensizse 6 saniye yöntemi); 2. ritim: R–R aralıkları eşit mi; 3. P dalgaları: var mı, DII’de pozitif mi, her QRS’in öncesinde bir tane mi ve hepsi birbirine benzer mi; 4. PR aralığı: 0,12–0,20 sn ve sabit; 5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altında. Ritmi ancak beş adımdan sonra adlandırın. Normal sinüs ritmi beşini de geçer: 60–100/dk, düzenli, her QRS’in öncesinde pozitif P, PR 0,12–0,20 sn, QRS 0,12 sn’nin altında.
Beş adım
1. Hız: R–R = 13 küçük kare, 1500 ÷ 13 ≈ dakikada 115.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,52 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,14 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
İlk anormal adım
oran → sinüs taşikardisi
Cevap
oran
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: RR = 0,5
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Olay hızları
EER = 130/700 = 0,1857
CER = 185/500 = 0,37
Göreli risk
RR = 0,1857/0,37 = 0,5019 ≈ 0,5
Cevap
RR = 0,5
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: PPV = 14,3 %
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Gerçek ve yanlış pozitifler (kişi başına)
Se·p = 0,82·0,02 = 0,0164
(1 − Sp)·(1 − p) = 0,1·0,98 = 0,098
Pozitif prediktif değer
PPV = 0,0164/(0,0164 + 0,098) = 0,1434 ≈ 14,3%
Cevap
PPV = 14,3%
Prevalans ne kadar düşükse aynı testin PPD’si o kadar düşüktür.