pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Brakiyal pleksusu hangi spinal sinir kökleri oluşturur?
AC3'ten C7'ye
BC1'den C4'e
CT1'den T5'e
DC5'ten T1'e
2.İnsan anatomisiZor
L4–L5 düzeyinde büyük bir santral disk hernisi eyer anestezisi, idrar retansiyonu ve iki taraflı bacak güçsüzlüğüne yol açıyor. Hangi yapı basıya uğramıştır?
AKauda ekuina
BKalçadaki siyatik sinir
CFemoral sinir
DTorakal omurilik
3.İnsan fizyolojisiOrta
Akciğer sürfaktanının temel işlevi nedir?
AHava yollarındaki bakterileri öldürmek
BOksijeni alveol duvarından taşımak
CAlveollerde yüzey gerilimini azaltmak
DBronşlarda tozu tutmak
4.İnsan fizyolojisiZor
Panik atak sırasında hiperventilasyon yapan bir hastanın parmaklarında karıncalanma var. Arter kan gazı büyük olasılıkla ne gösterir?
ADüşük pH ve yüksek PaCO₂
BYüksek pH ve yüksek bikarbonat
CDüşük pH ve düşük bikarbonat
DYüksek pH ve düşük PaCO₂
5.MikrobiyolojiOrta
Gebe kadınlara neden pastörize edilmemiş yumuşak peynirlerden kaçınmaları önerilir?
AFetüse zarar verebilen Listeria içerebilirler
BTenya yumurtaları içerebilirler
CPlasentayı geçebilen hepatit C virüsünü çoğu zaman içerirler
DFetüs için çok fazla laktoz içerirler
6.MikrobiyolojiZor
Penisilinler Mycoplasma pneumoniae'ye karşı neden etkisizdir?
APenisilinin etki edeceği bir hücre duvarı yoktur
BGirişi engelleyen kalın, mumsu bir mikolik asit tabakası vardır
CBüyük miktarda beta-laktamaz üretir
DYalnızca alyuvarların içinde yaşar
7.FarmakolojiOrta
A malnourished patient with alcohol dependence needs IV glucose. Which vitamin should be given before or with it?
AThiamine (vitamin B1)
BVitamin C
CVitamin D
DVitamin K (phytomenadione)
8.FarmakolojiZor
A patient who has had several courses of bleomycin develops a dry cough and worsening breathlessness. What should the nurse suspect?
AAsthma caused by anxiety
BHeart failure from bleomycin
CA normal effect that will pass in a day
DPulmonary fibrosis from bleomycin
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Alıştırma değerleri: Na⁺ 129 mmol/L, glukoz 5,9 mmol/L ve üre 7,8 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1PVK’lı sinüs ritmi
2birinci derece AV blok
3ventriküler bigemini
4normal sinüs ritmi
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridi ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach) gösteriyor. İletilmeyen P dalgası dahil, Grup başına P dalgası sayısı kaçtır (n:(n − 1) bloktaki n)?
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
Grup başına P dalgası =
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir kohortta insan grupları farklı sürelerde izlendi (tabloya bakın: her biri için kişi sayısı ve izlem yılı). İzlem sırasında 23 yeni olgu görüldü. İnsidans hızını IR 1000 kişi-yılda bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
90 × 4 yıl170 × 2,5 yıl23 yeni olgu
IR = 1000 kişi-yılda
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %75 ve özgüllüğü %81 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %17. Kaç yanlış pozitif sonuç FP beklenir?
N = 10 000p = 17%Se = 75%Sp = 81%
FP =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: D · C5'ten T1'e
Cevap neden bu
Brakiyal pleksus C5, C6, C7, C8 ve T1'in ventral dallarından oluşur. Kolun ana sinirleri buradan çıkar.
Cevap
D · C5'ten T1'e
2.İnsan anatomisi
Cevap: A · Kauda ekuina
Cevap neden bu
L1–L2'nin altında kanal kauda ekuinayı içerir. Bu lomber ve sakral köklerin santral basısı, cerrahi bir acil durum olan kauda ekuina sendromuna yol açar.
Cevap
A · Kauda ekuina
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · Alveollerde yüzey gerilimini azaltmak
Cevap neden bu
Tip II alveol hücrelerinin yaptığı sürfaktan yüzey gerilimini düşürür; böylece alveoller çökmez ve akciğerler daha kolay şişirilir.
Cevap
C · Alveollerde yüzey gerilimini azaltmak
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Yüksek pH ve düşük PaCO₂
Cevap neden bu
Hiperventilasyon CO₂'yi atarak akut solunumsal alkaloza neden olur. Alkaloz kalsiyumun albümine bağlanmasını artırır, iyonize kalsiyumu düşürür ve karıncalanmaya yol açar.
Cevap
D · Yüksek pH ve düşük PaCO₂
5.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Fetüse zarar verebilen Listeria içerebilirler
Cevap neden bu
Listeria monocytogenes soğutulmuş gıdalarda üreyebilir ve plasentayı geçebilir. Düşüğe, ölü doğuma veya ağır yenidoğan enfeksiyonuna neden olabilir.
Cevap
A · Fetüse zarar verebilen Listeria içerebilirler
6.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Penisilinin etki edeceği bir hücre duvarı yoktur
Cevap neden bu
Mycoplasma'nın hücre duvarı yoktur; bu yüzden beta-laktamların hedefi yoktur. Bunun yerine ribozoma etki eden makrolidler veya tetrasiklinler kullanılır.
Cevap
A · Penisilinin etki edeceği bir hücre duvarı yoktur
7.Farmakoloji
Cevap: A · Thiamine (vitamin B1)
Cevap neden bu
Giving glucose without thiamine to a thiamine-deficient patient can trigger or worsen Wernicke's encephalopathy. Thiamine is therefore given before or alongside glucose.
Cevap
A · Thiamine (vitamin B1)
8.Farmakoloji
Cevap: D · Pulmonary fibrosis from bleomycin
Cevap neden bu
Bleomycin can cause pneumonitis and pulmonary fibrosis, especially at higher cumulative doses. New respiratory symptoms are reported, and lung function may be monitored.
Cevap
D · Pulmonary fibrosis from bleomycin
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: Osm = 272 mOsm/kg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Hesaplanan ozmolalite
Osm = 2·129 + 5,9 + 7,8 = 271,7 ≈ 272 mOsm/kg
Cevap
Osm = 272 mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: ek solunumsal asidoz
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
1,5·12 + 8 = 26 → 24–28 mmHg
Karşılaştırın
ölçülen: 38 mmHg → ek solunumsal asidoz
Cevap
ek solunumsal asidoz
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: PVK’lı sinüs ritmi
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
2. Ritim: erken atımlar ve her birinin ardından gelen duraklama dışında düzenli (0,88 sn).
3. P dalgaları: her dar QRS’in öncesinde pozitif; erken geniş atımların öncesinde yok.
4. PR aralığı: 0,16 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: sinüs atımlarında 0,08 sn; erken atımlar geniş (0,14 sn) ve bozuk biçimli, T dalgası ters yönde.
Yorum
PVK’lı sinüs ritmi
Cevap
PVK’lı sinüs ritmi
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: Grup başına P dalgası = 3
AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.
P dalgalarını sırayla işaretleyin
P–P = 0,92 sn, düzenli; her 3 P dalgasından biri iletilmiyor
Her gruptaki PR
PR₁ = 0,18 s, PR₂ = 0,30 s
Cevap
Grup başına P dalgası = 3
3:2 Wenckebach bloğu.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: IR = 29,3 1000 kişi-yılda
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Kişi-yıl
PY = 90·4 + 170·2,5 = 785
İnsidans hızı
IR = 23/785·1000 = 29,3 1000 kişi-yılda
Cevap
IR = 29,3 1000 kişi-yılda
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: FP = 1577
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Hastalığı olanlar ve olmayanlar
10 000·0,17 = 1700
10 000 − 1700 = 8300
Yanlış pozitifler
FP = 8300·0,19 = 1577
Cevap
FP = 1577
2852 pozitiften yalnızca 1275 kişide hastalık var (PPD %44,7).