Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Döllenme en sık nerede gerçekleşir?

  1. AYumurtalıkta
  2. BUterusun gövdesinde
  3. CUterus tüpünün ampullasında
  4. DServiks'te
2.İnsan anatomisiZor

Fleksiyonun başında femuru tibia üzerinde laterale döndürerek tam ekstansiyondaki dizin "kilidini açan" kas hangisidir?

  1. ASartorius
  2. BBiceps femoris
  3. CPopliteus
  4. DGastroknemius
3.İnsan fizyolojisiOrta

Böbreküstü korteksi ACTH'ye yanıt olarak hangi hormonu salgılar?

  1. AKortizol
  2. BAdrenalin
  3. CAna yanıt olarak aldosteron
  4. DTiroksin
4.İnsan fizyolojisiZor

Küçük hücreli akciğer kanseri olan bir hastada plazma sodyumu ve plazma ozmolalitesi düşük, ancak idrar uygunsuz biçimde konsantre. En olası açıklama nedir?

  1. AYüksek aldosteronlu Addison hastalığı
  2. BSantral diabetes insipidus
  3. CPrimer hiperaldosteronizm
  4. DUygunsuz ADH salgısı sendromu
5.MikrobiyolojiOrta

MRSA metisiline dirençlidir çünkü şuna sahiptir:

  1. AHiç hücre duvarı yoktur
  2. BDeğişmiş bir penisilin bağlayan protein (PBP2a)
  3. CTüm beta-laktamların girişini engelleyen polisakkarit bir kapsül
  4. DHer antibiyotik için bir dışa atım pompası
6.MikrobiyolojiZor

Nakil sonrası yüksek doz immünsüpresif ilaç kullanan bir hastanın aşıları yapılacak. Hangi aşı türünden genellikle kaçınılır?

  1. AToksoid aşılar
  2. BCanlı atenüe aşılar
  3. Cİnaktive tam virüs aşıları
  4. DAlt birim aşılar
7.FarmakolojiOrta

Haloperidol gibi tipik antipsikotikler esas olarak neyi bloke ederek etki eder?

  1. AAsetilkolinesterazı
  2. BGABA-A reseptörlerini
  3. CDopamin D2 reseptörlerini
  4. DSerotonin geri alımını
8.FarmakolojiZor

Beta blokerler diyabetli kişilerde hipogliseminin uyarı belirtilerini neden maskeleyebilir?

  1. AKan şekerini yükselttikleri için hipoglisemi hiç oluşamaz
  2. BTitreme ve çarpıntı gibi adrenerjik belirtileri körelttikleri için
  3. CTerlemeyi gizleyen ateşe yol açtıkları için
  4. Dİnsülin salınımını tamamen engelledikleri için
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,25PaCO₂mmHg354526HCO₃⁻mmol/L222611kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,25, PaCO₂ 26 mmHg (3,5 kPa) ve HCO₃⁻ 11 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,25PaCO₂ 26 mmHg (3,5 kPa)HCO₃⁻ 11 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,23PaCO₂mmHg354567HCO₃⁻mmol/L222627akutkronikkronik üzerine akut

Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,23, PaCO₂ 67 mmHg (8,9 kPa), HCO₃⁻ 27 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.

pH 7,23PaCO₂ 67 mmHg (8,9 kPa)HCO₃⁻ 27 mmol/L
  1. 1akut
  2. 2kronik
  3. 3kronik üzerine akut
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVventriküler fibrilasyonventriküler taşikardiatriyal fibrilasyonsupraventriküler taşikardi (SVT)

Bu DII şeridindeki ritmi belirleyin. Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1ventriküler fibrilasyon
  2. 2ventriküler taşikardi
  3. 3atriyal fibrilasyon
  4. 4supraventriküler taşikardi (SVT)
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olayolay yoktoplamtedavi26704730abkontrol38602640cd

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 730 hasta yeni bir tedavi, 640 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Mutlak risk azalmasını ARR yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

tedavi: 26/730kontrol: 38/640
ARR = %
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
p (%)PPV (%)2%PPV = ?100

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %78 ve özgüllüğü %94. Prevalansın %2 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Pozitif prediktif değeri PPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

Se = 78%Sp = 94%p = 2%
PPV = %

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: C · Uterus tüpünün ampullasında

Cevap neden bu

Döllenme genellikle uterus (fallop) tüpünün ampullasında gerçekleşir. Embriyo daha sonra implantasyon için uterusa ilerler.

Cevap

C · Uterus tüpünün ampullasında
2.İnsan anatomisi

Cevap: C · Popliteus

Cevap neden bu

Tam ekstansiyonda diz, femurun medial rotasyonuyla kilitlenir. Popliteus, fleksiyonun başlayabilmesi için femuru sabit tibia üzerinde laterale döndürerek kilidi açar.

Cevap

C · Popliteus
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: A · Kortizol

Cevap neden bu

Ön hipofizden gelen ACTH zona fasikülatadan kortizol salınımını uyarır. Adrenalin böbreküstü medullasından gelir.

Cevap

A · Kortizol
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: D · Uygunsuz ADH salgısı sendromu

Cevap neden bu

SIADH'de aşırı ADH böbreklerin su tutmasına yol açar; idrar konsantre kalırken plazma seyrelir. Küçük hücreli akciğer kanseri ADH salgılayabilir.

Cevap

D · Uygunsuz ADH salgısı sendromu
5.Mikrobiyoloji

Cevap: B · Değişmiş bir penisilin bağlayan protein (PBP2a)

Cevap neden bu

mecA geni, beta-laktamlara afinitesi düşük olan PBP2a'yı kodlar; böylece bakteri metisiline rağmen hücre duvarını yapmaya devam edebilir.

Cevap

B · Değişmiş bir penisilin bağlayan protein (PBP2a)
6.Mikrobiyoloji

Cevap: B · Canlı atenüe aşılar

Cevap neden bu

Canlı aşılar, bağışıklık sistemi ağır biçimde baskılandığında hastalığa neden olabilen zayıflatılmış organizmalar içerir. İnaktive, toksoid ve alt birim aşılar güvenlidir, ancak yanıt daha zayıf olabilir.

Cevap

B · Canlı atenüe aşılar
7.Farmakoloji

Cevap: C · Dopamin D2 reseptörlerini

Cevap neden bu

Haloperidol mezolimbik yolaktaki D2 reseptörlerini bloke ederek pozitif belirtileri azaltır. Diğer yolaklarda D2 blokajı ekstrapiramidal etkilere ve prolaktin artışına yol açar.

Cevap

C · Dopamin D2 reseptörlerini
8.Farmakoloji

Cevap: B · Titreme ve çarpıntı gibi adrenerjik belirtileri körelttikleri için

Cevap neden bu

Hipoglisemideki titreme, çarpıntı ve kaygı adrenalinle ortaya çıkar; beta blokaj bunları köreltir, bu yüzden hasta düşük şekeri daha geç fark edebilir. Terleme kolinerjiktir ve çoğunlukla sürer.

Cevap

B · Titreme ve çarpıntı gibi adrenerjik belirtileri körelttikleri için
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kısmen kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,25: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 26 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 11 mmol/L: düşük (22–26)

Kompansasyon

kısmen kompanse

Cevap

kısmen kompanse
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: akut

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen HCO₃⁻

akut: 24 + 1·2,7 = 26,7 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·2,7 = 33,45 mmol/L

Karşılaştırın

ölçülen: 27 mmol/L → akut

Cevap

akut
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QTc = 0,448 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QT = 9,5 × 0,04 = 0,38 s
RR = 18 × 0,04 = 0,72 s

Bazett formülü

QTc = 0,38/√0,72 = 0,38/0,8485 = 0,448 s

Cevap

QTc = 0,448 s

Olağan sınırlar içinde (erkekler için yaklaşık 0,45 sn, kadınlar için 0,46 sn). (448 ms)

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: ventriküler taşikardi

Ventriküler ritimler: ventriküler taşikardi, 100/dk’nın üzerinde, genellikle 150–250/dk hızında, düzenli, ilişkili P dalgası olmayan, art arda üç ya da daha fazla geniş (0,12 sn ve üzeri) kompleks dizisidir. Ventriküler fibrilasyon, tanımlanabilir P dalgası, QRS kompleksi ya da T dalgası ve sayılabilir hızı olmayan kaotik, düzensiz bir dalga biçimidir. Asistoli, ventriküler aktivitenin olmadığı neredeyse düz bir çizgidir; düz çizgi her zaman hastanın, elektrotların ve kazancın kontrol edilmesi ve ikinci bir derivasyon ile doğrulanır. Resüsitasyon kılavuzlarında VF ve nabızsız VT şok verilebilir ritimlerdir, asistoli değildir.

Beş adım

1. Hız: R–R = 10 küçük kare, 1500 ÷ 10 ≈ dakikada 150.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,40 sn.
3. P dalgaları: tanımlanabilir değil.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,16 sn, geniş (0,12 sn ve üzeri).

Yorum

ventriküler taşikardi

Cevap

ventriküler taşikardi

Resüsitasyon kılavuzlarında VF ve nabızsız VT şok verilebilir ritimlerdir. Bu yalnızca tanıma alıştırmasıdır.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: ARR = 2,4 %

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Olay hızları

EER = 26/730 = 0,03562
CER = 38/640 = 0,05937

Mutlak risk azalması

ARR = 0,05937 − 0,03562 = 0,02376 ≈ 2,4%

Cevap

ARR = 2,4%
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: PPV = 21 %

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Gerçek ve yanlış pozitifler (kişi başına)

Se·p = 0,78·0,02 = 0,0156
(1 − Sp)·(1 − p) = 0,06·0,98 = 0,0588

Pozitif prediktif değer

PPV = 0,0156/(0,0156 + 0,0588) = 0,2097 ≈ 21%

Cevap

PPV = 21%

Prevalans ne kadar düşükse aynı testin PPD’si o kadar düşüktür.

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences