pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Beyin omurilik sıvısının büyük kısmını hangi yapı üretir?
AAraknoid granülasyonlar
BPia mater
CKoroid pleksus
DPineal bez
2.İnsan anatomisiZor
Bir hipofiz tümörü yukarı doğru büyüyor ve görme alanının her iki dış (temporal) yarısının kaybına neden oluyor. Görme yolu nerede basıya uğramıştır?
ASağ optik sinir
BSol optik trakt
COptik kiazma
DOksipital korteks
3.İnsan fizyolojisiOrta
Bir iskelet kası sarkomerinin kasılması sırasında hangi bant aynı uzunlukta kalır?
AI bandı
BA bandı
CSarkomerin tamamı
DH bölgesi
4.İnsan fizyolojisiZor
Derin dalış yapan bir dalgıç hızlı yüzeye çıkarsa neden dekompresyon hastalığı riski taşır?
AKarbondioksit akciğerlerden yeterince hızlı çıkamaz
BBasınç düşünce akciğerler söner
COksijen yüzeyde zehirli hâle gelir
DYüksek basınçta çözünen azot, basınç düşünce kabarcık oluşturur
5.MikrobiyolojiOrta
Gram negatif bakteriler neden antibiyotiklerle çoğu zaman daha zor tedavi edilir?
AÇok daha yavaş bölünürler
BRibozomları yoktur
CDış zarları birçok ilacı engeller
DDaha kalın bir peptidoglikan tabakaları vardır
6.MikrobiyolojiZor
Gram pozitif koklar bulunuyor. Hangi test stafilokokları streptokoklardan hızla ayırır?
AAside dirençli boyama
BKoagülaz testi
CMacConkey agarda üreme
DKatalaz testi
7.FarmakolojiOrta
Doksisiklin neden süt veya antasitlerle aynı anda alınmamalıdır?
CKalsiyum ve diğer metal iyonları ona bağlanarak emilimini azaltır
DKombinasyon ağır kabızlığa neden olur
8.FarmakolojiZor
A heparin infusion contains 25,000 units in 500 mL. The order is 1,000 units per hour. What rate should be set on the pump?
A10 mL/h
B20 mL/h
C25 mL/h
D50 mL/h
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,50, PaCO₂ 24 mmHg (3,2 kPa) ve HCO₃⁻ 18 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,50PaCO₂ 24 mmHg (3,2 kPa)HCO₃⁻ 18 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,31, PaCO₂ 79 mmHg (10,5 kPa), HCO₃⁻ 38 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.
pH 7,31PaCO₂ 79 mmHg (10,5 kPa)HCO₃⁻ 38 mmol/L
1akut
2kronik
3kronik üzerine akut
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1normal sinüs ritmi
2junctional ritim
3birinci derece AV blok
4sinüs aritmisi
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridini beş adımla sırayla yorumlayın: hız, ritim, P dalgaları, PR aralığı, QRS süresi. İlk anormal bulguyu hangi adımda buluyorsunuz? Tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1oran
2ritim
3P dalgaları
4PR aralığı
5QRS süresi
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 310 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 660 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
a = 17b = 86c = 293d = 574
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %80 ve özgüllüğü %86 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %29. Testin kaçırdığı, hastalığı olan kaç kişi vardır (yanlış negatifler, FN)?
N = 10 000p = 29%Se = 80%Sp = 86%
FN =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: C · Koroid pleksus
Cevap neden bu
Ventriküllerdeki koroid pleksus BOS'un büyük kısmını salgılar. BOS araknoid granülasyonlar aracılığıyla venöz kana geri emilir.
Cevap
C · Koroid pleksus
2.İnsan anatomisi
Cevap: C · Optik kiazma
Cevap neden bu
Bitemporal hemianopi, doğrudan hipofiz bezinin üzerinde bulunan optik kiazmada çaprazlaşan nazal liflerin basısından kaynaklanır.
Cevap
C · Optik kiazma
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: B · A bandı
Cevap neden bu
Kayan filamentler modelinde filamentler kısalmadan birbirinin üzerinden kayar. A bandı (miyozin uzunluğu) aynı kalırken I bandı ve H bölgesi kısalır.
Cevap
B · A bandı
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Yüksek basınçta çözünen azot, basınç düşünce kabarcık oluşturur
Cevap neden bu
Derinde dokularda daha fazla azot çözünür. Basınç çok hızlı düşerse azot dokularda ve kanda kabarcıklar hâlinde çözeltiden ayrılır: "vurgun".
Cevap
D · Yüksek basınçta çözünen azot, basınç düşünce kabarcık oluşturur
5.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Dış zarları birçok ilacı engeller
Cevap neden bu
Lipopolisakkarit ve porinler içeren dış zar birçok antibiyotiği dışarıda tutar ve dışa atım ile enzim savunmalarına eklenir.
Cevap
C · Dış zarları birçok ilacı engeller
6.Mikrobiyoloji
Cevap: D · Katalaz testi
Cevap neden bu
Stafilokoklar hidrojen peroksiti suya ve oksijen kabarcıklarına parçalayan katalaz üretir; streptokoklar üretmez. Ardından stafilokoklar arasında S. aureus'u tanımlamak için koagülaz testi kullanılır.
Cevap
D · Katalaz testi
7.Farmakoloji
Cevap: C · Kalsiyum ve diğer metal iyonları ona bağlanarak emilimini azaltır
Cevap neden bu
Tetrasiklinler bağırsakta kalsiyum, magnezyum, alüminyum ve demirle kompleksler oluşturur ve bu da emilimi azaltır. Dozlar bu ürünlerden ayrı zamanlarda alınır.
Cevap
C · Kalsiyum ve diğer metal iyonları ona bağlanarak emilimini azaltır
8.Farmakoloji
Cevap: B · 20 mL/h
Cevap neden bu
25,000 units ÷ 500 mL = 50 units/mL, and 1,000 units/h ÷ 50 units/mL = 20 mL/h. Heparin is a high-alert drug, so the calculation and pump settings are independently double-checked.
Cevap
B · 20 mL/h
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kısmen kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,50: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 24 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 18 mmol/L: düşük (22–26)
Kompansasyon
kısmen kompanse
Cevap
kısmen kompanse
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kronik
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen HCO₃⁻
akut: 24 + 1·3,9 = 27,9 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·3,9 = 37,65 mmol/L
Karşılaştırın
ölçülen: 38 mmol/L → kronik
Cevap
kronik
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: normal sinüs ritmi
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 20 küçük kare, 1500 ÷ 20 ≈ dakikada 75.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,80 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,18 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,06 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
normal sinüs ritmi
Cevap
normal sinüs ritmi
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: QRS süresi
Her şerit için beş adım: 1. hız (300 ya da 1500 yöntemi, düzensizse 6 saniye yöntemi); 2. ritim: R–R aralıkları eşit mi; 3. P dalgaları: var mı, DII’de pozitif mi, her QRS’in öncesinde bir tane mi ve hepsi birbirine benzer mi; 4. PR aralığı: 0,12–0,20 sn ve sabit; 5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altında. Ritmi ancak beş adımdan sonra adlandırın. Normal sinüs ritmi beşini de geçer: 60–100/dk, düzenli, her QRS’in öncesinde pozitif P, PR 0,12–0,20 sn, QRS 0,12 sn’nin altında.
Beş adım
1. Hız: R–R = 19 küçük kare, 1500 ÷ 19 ≈ dakikada 79.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,76 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,18 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,16 sn, geniş (0,12 sn ve üzeri).
İlk anormal adım
QRS süresi → geniş QRS’li sinüs ritmi
Cevap
QRS süresi
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: OR = 0,39
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Maruziyet odds’u
olgu: 17/293 = 0,05802
kontroller: 86/574 = 0,1498
Odds oranı
OR = (17·574)/(86·293) = 0,3873 ≈ 0,39
Cevap
OR = 0,39
OR 1’in altında: maruziyet olgular arasında daha az yaygındır; bu koruyucu bir etkiyi düşündürür.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: FN = 580
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.