Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Dilin hareketini hangi kafa siniri kontrol eder?

  1. AFasiyal sinir (VII)
  2. BHipoglossal sinir (XII)
  3. CVagus siniri (X)
  4. DGlossofaringeal sinir (IX)
2.İnsan anatomisiZor

Plevral aralığa göğüs tüpü veya iğne yerleştirilirken neden bir kaburganın üst kenarının hemen üzerine yerleştirilir?

  1. APlevra her kaburganın hemen üzerinde en kalındır
  2. BAkciğer her kaburganın üzerindeki bölgeye ulaşmaz
  3. Cİnterkostal ven, arter ve sinir her kaburganın alt kenarı boyunca seyreder
  4. DHer kaburganın üzerinde interkostal kaslar yoktur
3.İnsan fizyolojisiOrta

Glukagon kan şekerini nasıl yükseltir?

  1. AKaraciğerde glikojen yıkımını ve glukoneogenezi uyarır
  2. BBağırsaktan glukoz emilimini yavaşlatır
  3. CKasın glukoz alımını uyarır
  4. DYağ hücrelerindeki insülin reseptörlerini bloke eder
4.İnsan fizyolojisiZor

Graves hastalığında hangi tiroid fonksiyon sonuçları beklenir ve neden?

  1. ADüşük T4 ve yüksek TSH; çünkü antikorlar bezi yok eder
  2. BYüksek T4 ve düşük TSH; çünkü antikorlar TSH reseptörünü uyarır
  3. CDüşük T4 ve düşük TSH; çünkü hipotalamus yetersizdir
  4. DYüksek T4 ve yüksek TSH; çünkü ön hipofiz bezi aşırı aktiftir
5.MikrobiyolojiOrta

ELISA testi neyi saptar?

  1. ABakterilerin mikroskop altındaki şeklini
  2. BKatı agar plaklarında bakteri üremesini
  3. CTüm bakteri genomunun DNA dizisini
  4. DRenk değişimine yol açan bir enzim kullanarak belirli antijenleri veya antikorları
6.MikrobiyolojiZor

Sahra altı Afrika'dan dönen bir yolcuda ateş var. Sıtmadan şüpheleniliyor. Ağır ve serebral sıtmaya en olası hangi tür neden olur?

  1. APlasmodium ovale
  2. BPlasmodium vivax
  3. CPlasmodium falciparum
  4. DPlasmodium malariae
7.FarmakolojiOrta

A patient with a fentanyl patch is given home-care advice. Which instruction is correct?

  1. AThrow used patches loose into the household bin with the packaging
  2. BApply each new patch over the same skin area
  3. CAvoid heating pads, hot baths and saunas over or near the patch
  4. DCut the patch in half if the pain is mild
8.FarmakolojiZor

Kodein CYP2D6 tarafından morfine dönüştürülür. CYP2D6 ultra hızlı metabolizörü olan bir hastada ne olur?

  1. AAz morfin oluştuğu için kodein neredeyse hiç ağrı kesici etki göstermez
  2. BKodein yalnızca etkisiz bir bileşiğe dönüşür
  3. CKodein idrarla değişmeden atılır
  4. DDaha fazla morfin oluşur ve opioid toksisitesi riski artar
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 132 mmol/L, glukoz 7,4 mmol/L ve üre 12,5 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 132 mmol/Lglukoz 7,4 mmol/Lüre 12,5 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 134, Cl⁻ 107, HCO₃⁻ 17 mmol/L ve albümin 28 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 134 mmol/LCl⁻ 107 mmol/LHCO₃⁻ 17 mmol/Lalbümin 28 g/L
AGc = mmol/L
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mVatriyal fibrilasyonbirinci derece AV bloknormal sinüs ritmiPVK’lı sinüs ritmi

Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1atriyal fibrilasyon
  2. 2birinci derece AV blok
  3. 3normal sinüs ritmi
  4. 4PVK’lı sinüs ritmi
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVventriküler fibrilasyonjunctional ritimnabızsız elektriksel aktivite (PEA)asistoli

Monitörle izlenen bir hasta yanıtsız ve normal nefes almıyor halde bulunuyor, karotis nabzı alınamıyor. Monitör bu organize ritmi gösteriyor. Bu duruma ne denir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1ventriküler fibrilasyon
  2. 2junctional ritim
  3. 3nabızsız elektriksel aktivite (PEA)
  4. 4asistoli
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olayolay yoktoplamtedavi814116930abkontrol255475730cd

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 930 hasta yeni bir tedavi, 730 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide bir yan etki görüldüğünü gösteriyor. Tedaviyle olayın göreli riskini RR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

tedavi: 814/930kontrol: 255/730
RR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
p (%)PPV (%)5%PPV = ?100

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %71 ve özgüllüğü %91. Prevalansın %5 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Pozitif prediktif değeri PPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

Se = 71%Sp = 91%p = 5%
PPV = %

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: B · Hipoglossal sinir (XII)

Cevap neden bu

Hipoglossal sinir dilin intrinsik kaslarını ve ekstrinsik kaslarının çoğunu uyarır. Hasarında dışarı çıkarılan dil etkilenen tarafa sapar.

Cevap

B · Hipoglossal sinir (XII)
2.İnsan anatomisi

Cevap: C · İnterkostal ven, arter ve sinir her kaburganın alt kenarı boyunca seyreder

Cevap neden bu

İnterkostal nörovasküler demet (yukarıdan aşağıya ven, arter, sinir) her kaburganın altındaki kostal olukta yer alır. Alttaki kaburganın hemen üzerinden girmek ona zarar vermeyi önler.

Cevap

C · İnterkostal ven, arter ve sinir her kaburganın alt kenarı boyunca seyreder
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: A · Karaciğerde glikojen yıkımını ve glukoneogenezi uyarır

Cevap neden bu

Alfa hücrelerinden salınan glukagon karaciğere etki ederek glikojeni parçalar ve karbonhidrat olmayan kaynaklardan yeni glukoz yapar.

Cevap

A · Karaciğerde glikojen yıkımını ve glukoneogenezi uyarır
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: B · Yüksek T4 ve düşük TSH; çünkü antikorlar TSH reseptörünü uyarır

Cevap neden bu

TSH reseptör antikorları tiroidi TSH'den bağımsız olarak uyarır. Ortaya çıkan yüksek T4 ve T3 negatif geri bildirimle hipofiz TSH'sini baskılar.

Cevap

B · Yüksek T4 ve düşük TSH; çünkü antikorlar TSH reseptörünü uyarır
5.Mikrobiyoloji

Cevap: D · Renk değişimine yol açan bir enzim kullanarak belirli antijenleri veya antikorları

Cevap neden bu

Enzime bağlı immünosorbent testte bir enzime bağlanmış antikorlar hedefe bağlanır. Substrat eklenmesi bir renk oluşturur ve antijen veya antikorun bulunup bulunmadığını gösterir.

Cevap

D · Renk değişimine yol açan bir enzim kullanarak belirli antijenleri veya antikorları
6.Mikrobiyoloji

Cevap: C · Plasmodium falciparum

Cevap neden bu

P. falciparum çok yüksek parazit düzeylerine neden olur ve enfekte alyuvarların beyindekiler dahil küçük damarlara yapışmasını sağlar. Sahra altı Afrika'da yaygındır ve tıbbi bir acil durumdur.

Cevap

C · Plasmodium falciparum
7.Farmakoloji

Cevap: C · Avoid heating pads, hot baths and saunas over or near the patch

Cevap neden bu

Heat increases fentanyl absorption and can cause overdose. Sites are rotated, patches are never cut, and used patches are folded sticky sides together and disposed of safely, away from children and pets.

Cevap

C · Avoid heating pads, hot baths and saunas over or near the patch
8.Farmakoloji

Cevap: D · Daha fazla morfin oluşur ve opioid toksisitesi riski artar

Cevap neden bu

Ultra hızlı metabolizörler daha fazla kodeini morfine dönüştürür ve bu solunum depresyonuna yol açabilir. Zayıf metabolizörler az morfin oluşturur ve yetersiz ağrı kontrolü sağlar. Bu, farmakogenetiğin klasik bir örneğidir.

Cevap

D · Daha fazla morfin oluşur ve opioid toksisitesi riski artar
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 284 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·132 + 7,4 + 12,5 = 283,9 ≈ 284 mOsm/kg

Cevap

Osm = 284 mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AGc = 13 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 134 − (107 + 17) = 10

Albümin düzeltmesi

10 + 0,25·(40 − 28) = 13 mmol/L

Cevap

AGc = 13 mmol/L

Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.

11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: PVK’lı sinüs ritmi

Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.

Beş adım

1. Hız: 6 sn’de 7 QRS kompleksi, × 10 = dakikada 70.
2. Ritim: erken atımlar ve her birinin ardından gelen duraklama dışında düzenli (0,84 sn).
3. P dalgaları: her dar QRS’in öncesinde pozitif; erken geniş atımların öncesinde yok.
4. PR aralığı: 0,16 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: sinüs atımlarında 0,08 sn; erken atımlar geniş (0,14 sn) ve bozuk biçimli, T dalgası ters yönde.

Yorum

PVK’lı sinüs ritmi

Cevap

PVK’lı sinüs ritmi
12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: nabızsız elektriksel aktivite (PEA)

Nabızsız elektriksel aktivite (PEA): PEA bir şeritte görülemez. Monitör organize elektriksel aktivite gösterir (VF, VT veya asistoli dışında bir ritim) ancak hastanın palpe edilebilir nabzı yoktur; bu nedenle hasta kontrol edilerek tanınır. Erişkin resüsitasyon kılavuzlarında PEA ve asistoli şok verilemeyen kalp durması ritimleridir: yüksek kaliteli CPR, mümkün olan en kısa sürede epinefrin ve geri döndürülebilir nedenlerin araştırılması (Hs ve Ts: hipovolemi, hipoksi, tansiyon pnömotoraks ve kardiyak tamponad gibi). VF ve nabızsız VT şok verilebilen ritimlerdir.

Şeridin gösterdiği

1. Hız: R–R = 27 küçük kare, 1500 ÷ 27 ≈ dakikada 56.
2. Ritim: düzenli, her R–R 1,08 sn.
3. P dalgaları: ters, her QRS’in hemen sonrasında.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
junctional ritim

Hastanın gösterdiği

organize elektriksel aktiviteye rağmen nabız yok: nabızsız elektriksel aktivite (PEA), şok verilemeyen bir kalp durması ritmi

Cevap

nabızsız elektriksel aktivite (PEA)

Cevap

nabızsız elektriksel aktivite (PEA)

PEA yatak başında tanınır, asla yalnızca şeritten değil. Bu bir sınav alıştırmasıdır, klinik rehber değildir.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: RR = 2,51

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Olay hızları

EER = 814/930 = 0,8753
CER = 255/730 = 0,3493

Göreli risk

RR = 0,8753/0,3493 = 2,506 ≈ 2,51

Cevap

RR = 2,51
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: PPV = 29,3 %

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Gerçek ve yanlış pozitifler (kişi başına)

Se·p = 0,71·0,05 = 0,0355
(1 − Sp)·(1 − p) = 0,09·0,95 = 0,0855

Pozitif prediktif değer

PPV = 0,0355/(0,0355 + 0,0855) = 0,2934 ≈ 29,3%

Cevap

PPV = 29,3%

Prevalans ne kadar düşükse aynı testin PPD’si o kadar düşüktür.

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences