pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Dilin hareketini hangi kafa siniri kontrol eder?
AVagus siniri (X)
BGlossofaringeal sinir (IX)
CFasiyal sinir (VII)
DHipoglossal sinir (XII)
2.İnsan anatomisiZor
Büyük bir aort kavsi anevrizması olan bir hastada ses kısıklığı gelişiyor. En olası basıya uğrayan sinir hangisidir?
ASağ rekürren laringeal sinir
BEksternal laringeal sinir
CSol frenik sinir
DSol rekürren laringeal sinir
3.İnsan fizyolojisiOrta
Vital kapasite hangi akciğer hacimlerinin toplamıdır?
ASoluk hacmi, inspiratuvar yedek hacim ve ekspiratuvar yedek hacim
Bİnspiratuvar yedek hacim ve rezidüel hacim
CRezidüel hacim ve ekspiratuvar yedek hacim
DSoluk hacmi ve rezidüel hacim
4.İnsan fizyolojisiZor
Spirometride FEV1 ve FVC azalmış, FEV1/FVC oranı normal veya yüksek. Bu hangi örüntüdür?
AAstımda olduğu gibi obstrüktif bir örüntü
BYaşlı bir yetişkinde normal bir sonuç
CAmfizem veya kronik bronşitte olduğu gibi obstrüktif bir örüntü
DPulmoner fibroziste olduğu gibi restriktif bir örüntü
5.MikrobiyolojiOrta
Enfeksiyon zincirinde "rezervuar" nedir?
APatojenin enfekte konağın vücudundan çıktığı yol
BPatojenin yeni bir konağa giriş yolu
CEnfeksiyon riski en yüksek kişi
DPatojenin normalde yaşadığı ve çoğaldığı yer
6.MikrobiyolojiZor
Bakterisidal ve bakteriyostatik antibiyotikler arasındaki temel fark nedir?
ABakteriyostatik ilaçlar her zaman bakterisidal ilaçlardan daha hızlı etki eder
BBakterisidal ilaçlar bakterileri öldürür; bakteriyostatik ilaçlar üremeyi durdurur ve temizlik için bağışıklık sistemine dayanır
CBakterisidal ilaçlar yalnızca virüslere, bakteriyostatik ilaçlar bakterilere etki eder
DBakterisidal ilaçlar yalnızca vücut dışında etki eder
7.FarmakolojiOrta
Which group of effects would the nurse expect after a dose of an anticholinergic drug such as atropine?
AHeavy salivation, slow heart rate and small pupils
BBronchial secretions, wheeze and tearing of the eyes
CDry mouth, faster heart rate and dilated pupils
DDiarrhoea, frequent urination and sweating
8.FarmakolojiZor
A patient taking warfarin asks for something for a headache. Which drug is usually the safest choice?
AParacetamol (acetaminophen)
BIbuprofen, at the lowest dose
CAspirin
DNaproxen
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 18 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 18 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Alıştırma değerleri: Na⁺ 139, Cl⁻ 111, HCO₃⁻ 17 mmol/L ve albümin 29 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1ventriküler taşikardi
2atriyal fibrilasyon
3sinüs taşikardisi
4supraventriküler taşikardi (SVT)
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridini beş adımla sırayla yorumlayın: hız, ritim, P dalgaları, PR aralığı, QRS süresi. İlk anormal bulguyu hangi adımda buluyorsunuz? Tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1oran
2ritim
3P dalgaları
4PR aralığı
5QRS süresi
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir kohort çalışmasında maruz kalanlar 8 yeni olguyla 2700 kişi-yıl, maruz kalmayanlar 38 yeni olguyla 6400 kişi-yıl katkı sağladı. İnsidans hızı oranını IRR (maruz kalanlar ve kalmayanlar karşılaştırması) bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
maruz kalmış: 8/2700 PYmaruz kalmamış: 38/6400 PY
IRR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %85 ve özgüllüğü %93 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %14. Kaç yanlış pozitif sonuç FP beklenir?
N = 10 000p = 14%Se = 85%Sp = 93%
FP =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: D · Hipoglossal sinir (XII)
Cevap neden bu
Hipoglossal sinir dilin intrinsik kaslarını ve ekstrinsik kaslarının çoğunu uyarır. Hasarında dışarı çıkarılan dil etkilenen tarafa sapar.
Cevap
D · Hipoglossal sinir (XII)
2.İnsan anatomisi
Cevap: D · Sol rekürren laringeal sinir
Cevap neden bu
Sol rekürren laringeal sinir, ligamentum arteriyozumun yanında aort kavsinin altından dolanır. Larinks kaslarının çoğunu uyardığından basısı ses kısıklığına yol açar.
Cevap
D · Sol rekürren laringeal sinir
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Soluk hacmi, inspiratuvar yedek hacim ve ekspiratuvar yedek hacim
Cevap neden bu
Vital kapasite = IRV + TV + ERV. Akciğerlerde her zaman kalan rezidüel hacmi içermez.
Cevap
A · Soluk hacmi, inspiratuvar yedek hacim ve ekspiratuvar yedek hacim
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Pulmoner fibroziste olduğu gibi restriktif bir örüntü
Cevap neden bu
Restriktif hastalıkta akciğerler küçük veya serttir; bu yüzden hem FEV1 hem FVC düşer, ama oran korunur. Obstrüksiyon FEV1'i FVC'den daha fazla düşürür.
Cevap
D · Pulmoner fibroziste olduğu gibi restriktif bir örüntü
5.Mikrobiyoloji
Cevap: D · Patojenin normalde yaşadığı ve çoğaldığı yer
Cevap neden bu
Enfeksiyon zinciri etkeni, rezervuarı, çıkış kapısını, bulaş yolunu, giriş kapısını ve duyarlı konağı birbirine bağlar. Herhangi bir halkanın kırılması bulaşı durdurur.
Cevap
D · Patojenin normalde yaşadığı ve çoğaldığı yer
6.Mikrobiyoloji
Cevap: B · Bakterisidal ilaçlar bakterileri öldürür; bakteriyostatik ilaçlar üremeyi durdurur ve temizlik için bağışıklık sistemine dayanır
Cevap neden bu
Bakteriyostatik ilaçlar çoğalmayı durdurur, böylece konak savunmaları bakterileri yok edebilir. Savunmaların zayıf veya ulaşmanın zor olduğu endokardit veya nötropeni gibi durumlarda bakterisidal ilaçlar tercih edilir.
Cevap
B · Bakterisidal ilaçlar bakterileri öldürür; bakteriyostatik ilaçlar üremeyi durdurur ve temizlik için bağışıklık sistemine dayanır
7.Farmakoloji
Cevap: C · Dry mouth, faster heart rate and dilated pupils
Cevap neden bu
Anticholinergic drugs block muscarinic receptors, so parasympathetic effects are reduced. This gives dry mouth, tachycardia, dilated pupils, constipation and urinary retention.
Cevap
C · Dry mouth, faster heart rate and dilated pupils
8.Farmakoloji
Cevap: A · Paracetamol (acetaminophen)
Cevap neden bu
NSAIDs and aspirin impair platelet function and can cause GI bleeding, which adds to warfarin's bleeding risk. Paracetamol is usually preferred, though regular high doses can raise the INR.
Cevap
A · Paracetamol (acetaminophen)
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 35 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·18 + 8 = 35 mmHg
menzil: 33–37 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 35 mmHg
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: AGc = 13,75 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 139 − (111 + 17) = 11
Albümin düzeltmesi
11 + 0,25·(40 − 29) = 13,75 mmol/L
Cevap
AGc = 13,75 mmol/L
Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: supraventriküler taşikardi (SVT)
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır. Dar kompleksli taşikardi ve duraklamalar: supraventriküler taşikardi (SVT), dakikada yaklaşık 150–250 hızında, dar QRS komplekslerine sahip düzenli bir taşikardidir; P dalgaları genellikle QRS kompleksinin veya T dalgasının içinde gizlendiği için görünmez. İstirahatteki bir yetişkinde sinüs taşikardisi genellikle dakikada yaklaşık 150’nin altındadır ve her QRS’den önce görünür bir P dalgası vardır; 2:1 iletili atriyal flutter çoğunlukla dakikada yaklaşık 150 hızındadır ve testere dişi dalgaları gösterir. Sinüs arrestinde sinüs düğümü bir an için ateşlemeyi bırakır: P dalgası ve QRS olmayan, süresi P–P döngülerinin tam katı olmayan bir duraklama oluşur (tam iki veya üç döngülük bir duraklama bunun yerine sinüs çıkış blokunu düşündürür).
Beş adım
1. Hız: R–R = 9 küçük kare, 1500 ÷ 9 ≈ dakikada 167.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,36 sn.
3. P dalgaları: görünmüyor; bu hızda QRS komplekslerinin veya T dalgalarının içinde gizlenmiştir.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,06 sn, dar (0,12 sn’nin altında), dolayısıyla ritim karıncıkların üstünden başlıyor.
Yorum
supraventriküler taşikardi (SVT)
Cevap
supraventriküler taşikardi (SVT)
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: PR aralığı
Her şerit için beş adım: 1. hız (300 ya da 1500 yöntemi, düzensizse 6 saniye yöntemi); 2. ritim: R–R aralıkları eşit mi; 3. P dalgaları: var mı, DII’de pozitif mi, her QRS’in öncesinde bir tane mi ve hepsi birbirine benzer mi; 4. PR aralığı: 0,12–0,20 sn ve sabit; 5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altında. Ritmi ancak beş adımdan sonra adlandırın. Normal sinüs ritmi beşini de geçer: 60–100/dk, düzenli, her QRS’in öncesinde pozitif P, PR 0,12–0,20 sn, QRS 0,12 sn’nin altında.
Beş adım
1. Hız: R–R = 20 küçük kare, 1500 ÷ 20 ≈ dakikada 75.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,80 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,32 sn, sabit, 0,20 sn’den uzun.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
İlk anormal adım
PR aralığı → birinci derece AV blok
Cevap
PR aralığı
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: IRR = 0,5
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
İnsidans hızları
maruz kalmış: 8/2700 = 2,963 1000 kişi-yılda
maruz kalmamış: 38/6400 = 5,938 1000 kişi-yılda
Hız oranı
IRR = 2,963/5,938 = 0,499 ≈ 0,5
Cevap
IRR = 0,5
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: FP = 602
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Hastalığı olanlar ve olmayanlar
10 000·0,14 = 1400
10 000 − 1400 = 8600
Yanlış pozitifler
FP = 8600·0,07 = 602
Cevap
FP = 602
1792 pozitiften yalnızca 1190 kişide hastalık var (PPD %66,4).