Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Sol karıncığın ön duvarının büyük kısmını ve interventriküler septumun ön bölümünü hangi arter besler?

  1. ASağ koroner arter
  2. BSol ön inen arter
  3. CArka inen arter
  4. DSirkumfleks arter
2.İnsan anatomisiZor

Humerus cerrahi boyun kırığından sonra bir hasta kolunu yaklaşık 15°'nin ötesine abdüksiyon yapamıyor ve omzun dış yüzünde uyuşukluk var. En olası yaralanan sinir hangisidir?

  1. ASuprascapular sinir
  2. BRadial sinir
  3. CUzun torasik sinir
  4. DAksiller sinir
3.İnsan fizyolojisiOrta

Bir iskelet kası sarkomerinin kasılması sırasında hangi bant aynı uzunlukta kalır?

  1. AI bandı
  2. BSarkomerin tamamı
  3. CH bölgesi
  4. DA bandı
4.İnsan fizyolojisiZor

Yüksek irtifada günler ile haftalar içinde hangi uyum gelişir?

  1. AOksijen tasarrufu için daha düşük ventilasyon
  2. BDaha yüksek eritropoietin düzeyleri ve daha fazla alyuvar
  3. CBöbrekte artmış bikarbonat tutulumu
  4. DHematokritte düşüş
5.MikrobiyolojiOrta

Yeni bir enfeksiyonda ilk yükselen antikor sınıfı hangisidir?

  1. AIgM
  2. BIgA
  3. CIgG
  4. DIgE
6.MikrobiyolojiZor

1854'te John Snow Londra'daki bir kolera salgınının kaynağını Broad Street su pompasına kadar izledi. Bu çalışma neden önemlidir?

  1. AKoleraya bir virüsün neden olduğunu kanıtladı
  2. BKoleranın "kötü hava" (miazma) ile yayıldığını gösterdi
  3. CKoleranın kontamine suyla yayıldığını göstererek modern epidemiyolojinin temelini attı
  4. DDoğrudan ilk kolera aşısına yol açtı
7.FarmakolojiOrta

Which assessment is most important before giving a dose of IV morphine?

  1. ABlood glucose and temperature, checked before each dose
  2. BRespiratory rate and level of sedation
  3. CBowel sounds and urine colour
  4. DPupil size and hearing
8.FarmakolojiZor

A patient taking metoprolol is also started on verapamil. Which adverse effect is most likely?

  1. AHyperkalaemia and muscle weakness
  2. BHypoglycaemia and weight gain
  3. CRebound tachycardia and hypertension
  4. DSevere bradycardia and heart block
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 145 mmol/L, glukoz 13 mmol/L ve üre 15,4 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 145 mmol/Lglukoz 13 mmol/Lüre 15,4 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,25PaCO₂mmHg354519HCO₃⁻mmol/L22268ek normal açıklı asidozsaf yüksek açıklı asidozek metabolik alkaloz

Bir alıştırma gazı pH 7,25, PaCO₂ 19 mmHg (2,5 kPa) ve HCO₃⁻ 8 mmol/L gösteriyor; Na⁺ 135 ve Cl⁻ 112 mmol/L. Anyon açığını ve delta oranını kullanarak en iyi yorumu seçip tıklayın.

pH 7,25PaCO₂ 19 mmHg (2,5 kPa)HCO₃⁻ 8 mmol/LNa⁺ 135 mmol/LCl⁻ 112 mmol/L
  1. 1ek normal açıklı asidoz
  2. 2saf yüksek açıklı asidoz
  3. 3ek metabolik alkaloz
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu DII şeridi bir AV blok gösteriyor; bu nedenle atriyumlar ve ventriküller farklı hızlarda atıyor. QRS kompleksleri düzenli: ventriküler hız değerini dakikadaki atım sayısı olarak bulun (1500 yöntemi, tam sayı).

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
ventriküler hız = bpm
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olgukişi-yılmaruz kalmış2745700maruz kalmamış644000

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir kohort çalışmasında maruz kalanlar 274 yeni olguyla 5700 kişi-yıl, maruz kalmayanlar 64 yeni olguyla 4000 kişi-yıl katkı sağladı. İnsidans hızı oranını IRR (maruz kalanlar ve kalmayanlar karşılaştırması) bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

maruz kalmış: 274/5700 PYmaruz kalmamış: 64/4000 PY
IRR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
CER4%EER?RRR 19%

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tedavi bir olayın riskini göreli olarak %19 azaltıyor (GRA = %19). Bir hasta grubunda tedavisiz risk (CER) beş yılda %4. Bir olayı önlemek için beş yıl boyunca tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.

RRR = 19%CER = 4%
NNT =

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: B · Sol ön inen arter

Cevap neden bu

Sol ön inen (anterior interventriküler) arter sol karıncığın ön yüzünü ve septumun ön üçte ikisini besler. Tıkanması anterior infarktüse yol açar.

Cevap

B · Sol ön inen arter
2.İnsan anatomisi

Cevap: D · Aksiller sinir

Cevap neden bu

Aksiller sinir humerusun cerrahi boynunu sarar. Deltoid ve teres minoru ve omzun dış yüzündeki deriyi ("alay arması" bölgesi) uyarır.

Cevap

D · Aksiller sinir
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: D · A bandı

Cevap neden bu

Kayan filamentler modelinde filamentler kısalmadan birbirinin üzerinden kayar. A bandı (miyozin uzunluğu) aynı kalırken I bandı ve H bölgesi kısalır.

Cevap

D · A bandı
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: B · Daha yüksek eritropoietin düzeyleri ve daha fazla alyuvar

Cevap neden bu

Hipoksi EPO'yu ve alyuvar üretimini uyararak oksijen taşıma kapasitesini artırır. Hiperventilasyon alkaloza neden olur; böbrekler bunu bikarbonat atarak telafi eder.

Cevap

B · Daha yüksek eritropoietin düzeyleri ve daha fazla alyuvar
5.Mikrobiyoloji

Cevap: A · IgM

Cevap neden bu

Birincil yanıtta ilk IgM görünür; IgG onu izler ve uzun süreli koruma sağlar. Bu yüzden pozitif IgM yakın zamanda geçirilmiş enfeksiyonu düşündürür.

Cevap

A · IgM
6.Mikrobiyoloji

Cevap: C · Koleranın kontamine suyla yayıldığını göstererek modern epidemiyolojinin temelini attı

Cevap neden bu

Snow pompanın çevresindeki vakaları haritalandırdı ve onları pompanın suyuyla ilişkilendirdi. Pompa kolunun sökülmesi, bakteri tanımlanmadan önce bir kaynağı bulup durdurmak için epidemiyolojinin kullanılmasının klasik bir örneğidir.

Cevap

C · Koleranın kontamine suyla yayıldığını göstererek modern epidemiyolojinin temelini attı
7.Farmakoloji

Cevap: B · Respiratory rate and level of sedation

Cevap neden bu

Opioids can cause respiratory depression, which is usually preceded by increasing sedation. Both are checked before and after each dose.

Cevap

B · Respiratory rate and level of sedation
8.Farmakoloji

Cevap: D · Severe bradycardia and heart block

Cevap neden bu

Beta blockers and non-dihydropyridine calcium channel blockers (verapamil, diltiazem) both slow heart rate and AV conduction. Together they can cause severe bradycardia, heart block and heart failure.

Cevap

D · Severe bradycardia and heart block
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 318 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·145 + 13 + 15,4 = 318,4 ≈ 318 mOsm/kg

Cevap

Osm = 318 mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: ek normal açıklı asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 135 − (112 + 8) = 15

Delta oranı

(15 − 12)/(24 − 8) = 0,1875
ek normal açıklı asidoz

Cevap

ek normal açıklı asidoz
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QTc = 0,423 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QT = 11 × 0,04 = 0,44 s
RR = 27 × 0,04 = 1,08 s

Bazett formülü

QTc = 0,44/√1,08 = 0,44/1,039 = 0,423 s

Cevap

QTc = 0,423 s

Olağan sınırlar içinde (erkekler için yaklaşık 0,45 sn, kadınlar için 0,46 sn). (423 ms)

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: ventriküler hız = 29 bpm

AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.

Atriyal hız

P–P = 20 küçük kare = 0,80 sn → 1500 ÷ 20 = 75 ≈ dakikada 75

Ventriküler hız

R–R = 51 küçük kare = 2,04 sn → 1500 ÷ 51 = 29,41 ≈ dakikada 29

Cevap

ventriküler hız = 29 bpm

Cevap

ventriküler hız = 29 bpm

Geniş kompleksli ventriküler kaçış ritmiyle (genellikle dakikada 20–40) üçüncü derece blok.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: IRR = 3

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

İnsidans hızları

maruz kalmış: 274/5700 = 48,07 1000 kişi-yılda
maruz kalmamış: 64/4000 = 16 1000 kişi-yılda

Hız oranı

IRR = 48,07/16 = 3,004 ≈ 3

Cevap

IRR = 3
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: NNT = 132

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Mutlak risk azalması

ARR = 0,04·0,19 = 0,0076

Tedavi edilmesi gereken sayı

NNT = 1/0,0076 = 131,6 → 132

Cevap

NNT = 132

Aynı göreli etki, başlangıç riski daha yüksek olduğunda daha küçük bir NNT verir.

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences