Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Nefronun hangi bölümünde su ve sodyumun büyük kısmı geri emilir?

  1. AProksimal kıvrımlı tübül
  2. BHenle kulpu
  3. CToplayıcı kanal
  4. DDistal kıvrımlı tübül
2.İnsan anatomisiZor

Fleksiyonun başında femuru tibia üzerinde laterale döndürerek tam ekstansiyondaki dizin "kilidini açan" kas hangisidir?

  1. ASartorius
  2. BBiceps femoris
  3. CPopliteus
  4. DGastroknemius
3.İnsan fizyolojisiOrta

Birinci kalp sesine (S1) ne neden olur?

  1. AMitral ve triküspit kapakların kapanması
  2. BAort kapağının açılması
  3. CAort ve pulmoner kapakların kapanması
  4. DAtriyumların kanla dolması
4.İnsan fizyolojisiZor

Otto Loewi'nin klasik deneyinde vagusu uyarılmış bir kurbağa kalbinden alınan sıvı ikinci bir kalbi yavaşlattı. Bu neyi gösterdi?

  1. ASinir uyarıları sıvı içinde doğrudan elektrik olarak yayılır
  2. BKalp hiçbir sinir desteği olmadan atar
  3. CVagus siniri kalbi hızlandırır
  4. DSinirler sinyallerini hedeflerine bir kimyasal salarak iletir
5.MikrobiyolojiOrta

Tanı laboratuvarında PCR ne yapar?

  1. ASaptanabilmesi için belirli bir DNA dizisinin çok sayıda kopyasını üretir
  2. BBakterileri görünür kılmak için boyar
  3. CBakterileri agar plaklarında daha hızlı üretir
  4. DHastanın serum örneğindeki özgül antikorların düzeyini ölçer
6.MikrobiyolojiZor

Bir bakteri ilacı hücreden dışarı pompaladığında hangi direnç mekanizmasını kullanır?

  1. AEnzimatik inaktivasyon
  2. BYalnızca porinlerden azalmış giriş
  3. CDışa atım (efflux) pompaları
  4. DHedef değişikliği
7.FarmakolojiOrta

A patient is starting doxazosin, an alpha-1 blocker. What should the nurse advise about the first dose?

  1. ATake it at bedtime, because it can cause dizziness and fainting
  2. BExpect a short rise in blood pressure after the dose
  3. CTake it in the morning with a cup of strong coffee to stay alert
  4. DTake it only if the urine is darker than usual
8.FarmakolojiZor

A patient on simvastatin is prescribed gemfibrozil. What is the main concern?

  1. ALoss of all lipid-lowering effect
  2. BA much higher risk of myopathy and rhabdomyolysis
  3. CA sharp rise in LDL cholesterol and triglycerides
  4. DSevere hypoglycaemia
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 133 mmol/L, glukoz 27 mmol/L ve üre 19,6 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 133 mmol/Lglukoz 27 mmol/Lüre 19,6 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 143, Cl⁻ 108, HCO₃⁻ 19 mmol/L ve albümin 20 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 143 mmol/LCl⁻ 108 mmol/LHCO₃⁻ 19 mmol/Lalbümin 20 g/L
AGc = mmol/L
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu DII şeridi ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach) gösteriyor. İletilmeyen P dalgası dahil, Grup başına P dalgası sayısı kaçtır (n:(n − 1) bloktaki n)?

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
Grup başına P dalgası =
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olgukişi-yılmaruz kalmış1142200maruz kalmamış1074100

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir kohort çalışmasında maruz kalanlar 114 yeni olguyla 2200 kişi-yıl, maruz kalmayanlar 107 yeni olguyla 4100 kişi-yıl katkı sağladı. İnsidans hızı oranını IRR (maruz kalanlar ve kalmayanlar karşılaştırması) bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

maruz kalmış: 114/2200 PYmaruz kalmamış: 107/4100 PY
IRR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
CER2%EER?RRR 10%

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tedavi bir olayın riskini göreli olarak %10 azaltıyor (GRA = %10). Bir hasta grubunda tedavisiz risk (CER) beş yılda %2. Bir olayı önlemek için beş yıl boyunca tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.

RRR = 10%CER = 2%
NNT =

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: A · Proksimal kıvrımlı tübül

Cevap neden bu

Proksimal kıvrımlı tübül, süzülen sodyum ve suyun yaklaşık üçte ikisini, ayrıca neredeyse tüm glikozu ve amino asitleri geri emer.

Cevap

A · Proksimal kıvrımlı tübül
2.İnsan anatomisi

Cevap: C · Popliteus

Cevap neden bu

Tam ekstansiyonda diz, femurun medial rotasyonuyla kilitlenir. Popliteus, fleksiyonun başlayabilmesi için femuru sabit tibia üzerinde laterale döndürerek kilidi açar.

Cevap

C · Popliteus
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: A · Mitral ve triküspit kapakların kapanması

Cevap neden bu

S1 ("lub") sistolün başında atriyoventriküler kapakların kapanmasıyla oluşur. S2 ("dub") semilunar kapakların kapanmasıdır.

Cevap

A · Mitral ve triküspit kapakların kapanması
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: D · Sinirler sinyallerini hedeflerine bir kimyasal salarak iletir

Cevap neden bu

Sıvı, daha sonra asetilkolin olarak tanımlanan "Vagusstoff"u taşıyordu. Bu, kimyasal nörotransmisyonun ilk açık kanıtıydı.

Cevap

D · Sinirler sinyallerini hedeflerine bir kimyasal salarak iletir
5.Mikrobiyoloji

Cevap: A · Saptanabilmesi için belirli bir DNA dizisinin çok sayıda kopyasını üretir

Cevap neden bu

Polimeraz zincir reaksiyonu hedef diziyi milyonlarca kez çoğaltır. Kültürü zor patojenleri saptayabilir; RNA virüsleri önce DNA'ya dönüştürülür (RT-PCR).

Cevap

A · Saptanabilmesi için belirli bir DNA dizisinin çok sayıda kopyasını üretir
6.Mikrobiyoloji

Cevap: C · Dışa atım (efflux) pompaları

Cevap neden bu

Dışa atım pompaları tetrasiklinler ve florokinolonlar gibi antibiyotikleri aktif olarak dışarı atar ve iç konsantrasyonu etki için fazla düşük tutar.

Cevap

C · Dışa atım (efflux) pompaları
7.Farmakoloji

Cevap: A · Take it at bedtime, because it can cause dizziness and fainting

Cevap neden bu

Alpha-1 blockers dilate blood vessels and can cause marked orthostatic hypotension after the first dose. Taking it at bedtime and rising slowly reduces the risk of falls.

Cevap

A · Take it at bedtime, because it can cause dizziness and fainting
8.Farmakoloji

Cevap: B · A much higher risk of myopathy and rhabdomyolysis

Cevap neden bu

Gemfibrozil reduces statin clearance and adds its own muscle toxicity. The combination greatly increases the risk of rhabdomyolysis and is generally avoided.

Cevap

B · A much higher risk of myopathy and rhabdomyolysis
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 313 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·133 + 27 + 19,6 = 312,6 ≈ 313 mOsm/kg

Cevap

Osm = 313 mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AGc = 21 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 143 − (108 + 19) = 16

Albümin düzeltmesi

16 + 0,25·(40 − 20) = 21 mmol/L

Cevap

AGc = 21 mmol/L

Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.

11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QTc = 0,491 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QT = 13 × 0,04 = 0,52 s
RR = 28 × 0,04 = 1,12 s

Bazett formülü

QTc = 0,52/√1,12 = 0,52/1,058 = 0,491 s

Cevap

QTc = 0,491 s

Hem erkekler (yaklaşık 0,45 sn) hem kadınlar (yaklaşık 0,46 sn) için olağan sınırların üzerinde: uzamış. (491 ms)

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: Grup başına P dalgası = 3

AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.

P dalgalarını sırayla işaretleyin

P–P = 1,00 sn, düzenli; her 3 P dalgasından biri iletilmiyor

Her gruptaki PR

PR₁ = 0,16 s, PR₂ = 0,28 s

Cevap

Grup başına P dalgası = 3

3:2 Wenckebach bloğu.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: IRR = 1,99

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

İnsidans hızları

maruz kalmış: 114/2200 = 51,82 1000 kişi-yılda
maruz kalmamış: 107/4100 = 26,1 1000 kişi-yılda

Hız oranı

IRR = 51,82/26,1 = 1,986 ≈ 1,99

Cevap

IRR = 1,99
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: NNT = 500

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Mutlak risk azalması

ARR = 0,02·0,1 = 0,002

Tedavi edilmesi gereken sayı

NNT = 1/0,002 = 500 → 500

Cevap

NNT = 500

Aynı göreli etki, başlangıç riski daha yüksek olduğunda daha küçük bir NNT verir.

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences