pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Beyin sapının hangi bölümü ana kardiyovasküler ve solunum merkezlerini içerir?
ASerebellum
BPons
COrta beyin
DMedulla oblongata
2.İnsan anatomisiZor
Bel kırığından sonra skafoidin proksimal kutbu neden avasküler nekroz riski altındadır?
AKan akımı esas olarak distal uçtan girer
BHiç kan akımı yoktur
CKolayca pıhtılaşan tek bir venle drene edilir
DTek arteri lunattan geçer
3.İnsan fizyolojisiOrta
Kontrolsüz diabetes mellitusta idrarda neden glukoz görülür?
AGlomerül glukoz süzmeyi bırakır
BToplayıcı kanal aktif olarak glukoz salgılar
CSüzülen yük tübüler taşıma maksimumunu aşar
DTübülde glukoz geri emilimi için insülin gerekir
4.İnsan fizyolojisiZor
Diyabetik ketoasidozu olan bir hasta derin ve hızlı soluyor. Kan gazında hangi örüntü beklenir?
ADüşük pH, düşük bikarbonat ve düşük PaCO₂
BDüşük pH, normal bikarbonat ve yüksek PaCO₂
CDüşük pH, yüksek bikarbonat ve yüksek PaCO₂
DYüksek pH, düşük bikarbonat ve düşük PaCO₂
5.MikrobiyolojiOrta
Streptococcus pneumoniae'nin temel virülans faktörü ve aşılarının hedefi nedir?
AKolera benzeri toksini
BPolisakkarit kapsülü
CFlagellaları
DEndosporları
6.MikrobiyolojiZor
1840'larda Ignaz Semmelweis bir Viyana doğum kliniğinde lohusa humması kaynaklı ölümleri azalttı. Ne uygulamaya koydu?
AAnnelerin doğumdan sonra ayrı izolasyon odalarında tutulmasını
BTüm annelerin doğumdan önce aşılanmasını
CAnnelerin penisilinle tedavisini
DKadınları muayene etmeden önce klorlu kireçle el yıkamayı
7.FarmakolojiOrta
A patient refuses a prescribed oral medicine. What should the nurse do?
ALeave the tablet on the bedside table for later
BExplore the reason, respect the decision, document and inform the prescriber
CRecord the medicine as given, so that the chart stays complete for the next shift
DHide the tablet in the patient's food
8.FarmakolojiZor
A nurse gave a patient ten times the prescribed dose of hydromorphone. The patient is currently alert. What is the most appropriate sequence of actions?
ASay nothing because the patient is alert
BChange the chart so that it shows the correct dose, and continue to monitor
CGive another dose later to balance it out
DMonitor closely, have naloxone ready, inform the prescriber and report
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 8 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 8 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Alıştırma değerleri: Na⁺ 142, Cl⁻ 113 ve HCO₃⁻ 10 mmol/L. AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) kullanarak delta oranını, (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), hesaplayın. İki ondalık verin.
Na⁺ 142 mmol/LCl⁻ 113 mmol/LHCO₃⁻ 10 mmol/L
delta oranı =
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1birinci derece AV blok
2ventriküler bigemini
3PVK’lı sinüs ritmi
4normal sinüs ritmi
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1üçüncü derece (tam) AV blok
2birinci derece AV blok
3ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
4ikinci derece AV blok tip II
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 680 hasta yeni bir tedavi, 220 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide bir yan etki görüldüğünü gösteriyor. Zarar görmek için gereken sayıyı NNH bulun: bir hastada ek olarak yan etki görülmesi için kaç hasta tedavi edilmelidir? Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.
tedavi: 398/680kontrol: 86/220
NNH =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %76 ve özgüllüğü %99 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %14. Testin kaçırdığı, hastalığı olan kaç kişi vardır (yanlış negatifler, FN)?
N = 10 000p = 14%Se = 76%Sp = 99%
FN =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: D · Medulla oblongata
Cevap neden bu
Medulla oblongata kalp hızını, kan basıncını ve solunum ritmini düzenleyen hayati merkezleri içerir.
Cevap
D · Medulla oblongata
2.İnsan anatomisi
Cevap: A · Kan akımı esas olarak distal uçtan girer
Cevap neden bu
Radiyal arterin dalları skafoide esas olarak distalden girer ve geriye doğru akar. Bel bölgesinden geçen bir kırık proksimal kutbu beslenmesiz bırakabilir ve avasküler nekroza yol açar.
Cevap
A · Kan akımı esas olarak distal uçtan girer
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · Süzülen yük tübüler taşıma maksimumunu aşar
Cevap neden bu
Proksimal tübüldeki SGLT taşıyıcıları ancak belirli miktarda glukoz geri emebilir. Plazma glukozu yüksek olduğunda süzülen yük bu maksimumu aşar ve fazlası atılır.
Cevap
C · Süzülen yük tübüler taşıma maksimumunu aşar
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Düşük pH, düşük bikarbonat ve düşük PaCO₂
Cevap neden bu
Ketoasitler bikarbonatı tüketerek metabolik asidoza neden olur. Kussmaul solunumu solunumsal telafi olarak PaCO₂'yi düşürür.
Cevap
A · Düşük pH, düşük bikarbonat ve düşük PaCO₂
5.Mikrobiyoloji
Cevap: B · Polisakkarit kapsülü
Cevap neden bu
Kapsül S. pneumoniae'yi fagositozdan korur. Çok sayıda kapsül tipi vardır ve pnömokok aşıları en sık görülenlerin kapsül polisakkaritlerini içerir.
Cevap
B · Polisakkarit kapsülü
6.Mikrobiyoloji
Cevap: D · Kadınları muayene etmeden önce klorlu kireçle el yıkamayı
Cevap neden bu
Semmelweis, otopsi de yapan doktorların yönettiği serviste ölüm oranının daha yüksek olduğunu fark etti. Klorlu kireçle el dezenfeksiyonu, mikrop teorisi kabul edilmeden çok önce ölümleri keskin biçimde azalttı.
Cevap
D · Kadınları muayene etmeden önce klorlu kireçle el yıkamayı
7.Farmakoloji
Cevap: B · Explore the reason, respect the decision, document and inform the prescriber
Cevap neden bu
Competent patients may refuse treatment. The nurse explores concerns, explains the purpose and risks, documents the refusal and informs the prescriber; covert administration needs formal legal and clinical procedures.
Cevap
B · Explore the reason, respect the decision, document and inform the prescriber
8.Farmakoloji
Cevap: D · Monitor closely, have naloxone ready, inform the prescriber and report
Cevap neden bu
The patient may become sedated and develop respiratory depression later, so close monitoring and a ready antidote are needed. The prescriber is informed, the patient is told honestly, and the error is reported to improve the system.
Cevap
D · Monitor closely, have naloxone ready, inform the prescriber and report
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 20 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·8 + 8 = 20 mmHg
menzil: 18–22 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 20 mmHg
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: delta oranı = 0,5
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 142 − (113 + 10) = 19
Delta oranı
(19 − 12)/(24 − 10) = 7/14 = 0,5
Cevap
delta oranı = 0,5
1’in altı: ek normal anyon açıklı asidoz.
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: PVK’lı sinüs ritmi
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
2. Ritim: erken atımlar ve her birinin ardından gelen duraklama dışında düzenli (0,84 sn).
3. P dalgaları: her dar QRS’in öncesinde pozitif; erken geniş atımların öncesinde yok.
4. PR aralığı: 0,18 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: sinüs atımlarında 0,06 sn; erken atımlar geniş (0,16 sn) ve bozuk biçimli, T dalgası ters yönde.
Yorum
PVK’lı sinüs ritmi
Cevap
PVK’lı sinüs ritmi
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.
2. Ritim: düzenli düzensiz, QRS kompleksleri bir duraklamayla ayrılan gruplar halinde geliyor (grup atımları).
3. P dalgaları: pozitif ve düzenli (P–P 1,00 sn, dakikada 60); her 4 P dalgasından birini QRS izlemiyor.
4. PR aralığı: 0,18 → 0,30 → 0,36 sn uzuyor, sonra bir P dalgası iletilmiyor.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
Cevap
ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: NNH = 6
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Olay hızları
EER = 398/680 = 0,5853
CER = 86/220 = 0,3909
Zarar görmek için gereken sayı
ARI = 0,5853 − 0,3909 = 0,1944
NNH = 1/0,1944 = 5,144 → 6
Cevap
NNH = 6
Tedavi edilen her 6 hastadan yaklaşık biri tedaviye bağlı yan etki yaşar.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: FN = 336
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.