pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Rotator manşet supraspinatus, infraspinatus, teres minor ve hangi kastan oluşur?
ADeltoid
BLatissimus dorsi
CSubskapularis
DTeres major
2.İnsan anatomisiZor
Duktus torasikus lenfi genellikle kana nerede boşaltır?
ABöbrekler düzeyinde vena kava inferiorda
BSol subklavyen ve sol internal juguler venlerin birleşim yerinde
CSağ subklavyen ve sağ internal juguler venlerin birleşim yerinde
DDoğrudan sağ kulakçıkta
3.İnsan fizyolojisiOrta
Hangi reseptörler esas olarak arteriyel oksijen düzeyindeki düşüşe yanıt verir?
AMedulladaki santral kemoreseptörler
BKarotis sinüsündeki baroreseptörler
CAkciğerlerdeki gerim reseptörleri
DKarotis ve aort cisimciklerindeki periferik kemoreseptörler
4.İnsan fizyolojisiZor
T1'in üstünde yüksek bir omurilik yaralanması olan kişide neden düşük tansiyon riski vardır?
ADamarlara ve kalbe giden sempatik çıkış kesilir
BBöbrekten renin salınımı tamamen durur
CVagus siniri kesilir, bu yüzden kalp hızı artar
DFrenik sinir artık arterlerin tonusunu kontrol edemez
5.MikrobiyolojiOrta
Hangisi kompleman sisteminin bir işlevidir?
AYeni karşılaşılan antijenlere karşı antikor üretmek
BYeni alyuvarlar yapmak
CBazı bakterilerin zarlarında porlar oluşturmak
DAntijenleri T hücrelerine sunmak
6.MikrobiyolojiZor
1854'te John Snow Londra'daki bir kolera salgınının kaynağını Broad Street su pompasına kadar izledi. Bu çalışma neden önemlidir?
AKoleranın kontamine suyla yayıldığını göstererek modern epidemiyolojinin temelini attı
BKoleraya bir virüsün neden olduğunu kanıtladı
CKoleranın "kötü hava" (miazma) ile yayıldığını gösterdi
DDoğrudan ilk kolera aşısına yol açtı
7.FarmakolojiOrta
While giving medicines, a patient says, "That pill looks different from the one I usually take." What should the nurse do?
AReassure the patient and give the pill anyway
BExplain that only the staff decide which medicines are given
CGive the pill and check the chart afterwards
DStop and recheck the order and the medicine before giving it
8.FarmakolojiZor
Bir ilacın dağılım hacmi 40 L ve biyoyararlanımı tamdır. Hangi yükleme dozu 2 mg/L'lik hedef plazma konsantrasyonunu verir?
A20 mg
B80 mg
C160 mg
D42 mg
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,50, PaCO₂ 21 mmHg (2,8 kPa) ve HCO₃⁻ 16 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,50PaCO₂ 21 mmHg (2,8 kPa)HCO₃⁻ 16 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 37 mmol/L ile metabolik alkaloz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini bulmak için beklenen PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21 formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 37 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
Bu DII şeridi, bir duraklamalı sinüs ritmini gösteriyor. Duraklama boyunca R–R aralığı olan duraklama değerini saniye cinsinden ölçün.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
duraklama = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu hastanın pacemaker’ı var. DII şeridini yorumlayın. Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1idioventriküler ritim
2üçüncü derece (tam) AV blok
3pace’li ritim, yakalama kaybı
4çift odacıklı (AV) pace’li ritim
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 560 hasta yeni bir tedavi, 980 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Göreli risk azalmasını RRR yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
tedavi: 17/560kontrol: 49/980
RRR = %
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tedavi bir olayın riskini göreli olarak %15 azaltıyor (GRA = %15). Bir hasta grubunda tedavisiz risk (CER) beş yılda %40. Bir olayı önlemek için beş yıl boyunca tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.
RRR = 15%CER = 40%
NNT =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: C · Subskapularis
Cevap neden bu
SITS: supraspinatus, infraspinatus, teres minor ve subskapularis. Teres major yakındadır ama manşetin parçası değildir.
Cevap
C · Subskapularis
2.İnsan anatomisi
Cevap: B · Sol subklavyen ve sol internal juguler venlerin birleşim yerinde
Cevap neden bu
Duktus torasikus her iki bacağın, karnın ve üst vücudun sol tarafının lenfini sol venöz açıya boşaltır. Sağ lenfatik kanal geri kalanını sağ venöz açıya boşaltır.
Cevap
B · Sol subklavyen ve sol internal juguler venlerin birleşim yerinde
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Karotis ve aort cisimciklerindeki periferik kemoreseptörler
Cevap neden bu
Karotis ve aort cisimcikleri düşük PaO₂'yi (ve ayrıca yüksek CO₂ ve H⁺'yı) algılar. Santral kemoreseptörler CO₂'ye yanıt verir, ancak oksijene doğrudan yanıt vermez.
Cevap
D · Karotis ve aort cisimciklerindeki periferik kemoreseptörler
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Damarlara ve kalbe giden sempatik çıkış kesilir
Cevap neden bu
Sempatik çıkış omurilikten T1–L2'de ayrılır. Bunun üstündeki bir lezyon damar tonusunu ve kalbin sempatik uyarısını ortadan kaldırırken vagus çalışmaya devam eder: hipotansiyon ve bradikardi (nörojenik şok).
Cevap
A · Damarlara ve kalbe giden sempatik çıkış kesilir
5.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Bazı bakterilerin zarlarında porlar oluşturmak
Cevap neden bu
Kompleman proteinleri mikropları fagositoz için kaplar (opsonizasyon), bağışıklık hücrelerini çeker ve bazı bakterilerde delik açan membran atak kompleksini oluşturur.
Cevap
C · Bazı bakterilerin zarlarında porlar oluşturmak
6.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Koleranın kontamine suyla yayıldığını göstererek modern epidemiyolojinin temelini attı
Cevap neden bu
Snow pompanın çevresindeki vakaları haritalandırdı ve onları pompanın suyuyla ilişkilendirdi. Pompa kolunun sökülmesi, bakteri tanımlanmadan önce bir kaynağı bulup durdurmak için epidemiyolojinin kullanılmasının klasik bir örneğidir.
Cevap
A · Koleranın kontamine suyla yayıldığını göstererek modern epidemiyolojinin temelini attı
7.Farmakoloji
Cevap: D · Stop and recheck the order and the medicine before giving it
Cevap neden bu
A patient's concern can reveal a wrong drug or wrong patient error. The nurse rechecks the order and product, and may call the pharmacy; a different brand or strength may explain the change.
Cevap
D · Stop and recheck the order and the medicine before giving it
8.Farmakoloji
Cevap: B · 80 mg
Cevap neden bu
Yükleme dozu = 40 L × 2 mg/L = 80 mg. Yükleme dozu Vd'ye, idame dozu ise klerense bağlıdır.
Cevap
B · 80 mg
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kısmen kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,50: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 21 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 16 mmol/L: düşük (22–26)
Kompansasyon
kısmen kompanse
Cevap
kısmen kompanse
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 46,9 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
0,7·37 + 21 = 46,9 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 46,9 mmHg
Yükselişin bir sınırı vardır: PaCO₂ yalnızca kompansasyonla nadiren yaklaşık 55 mmHg’nin üstüne çıkar.
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: duraklama = 2,12 s
Dar kompleksli taşikardi ve duraklamalar: supraventriküler taşikardi (SVT), dakikada yaklaşık 150–250 hızında, dar QRS komplekslerine sahip düzenli bir taşikardidir; P dalgaları genellikle QRS kompleksinin veya T dalgasının içinde gizlendiği için görünmez. İstirahatteki bir yetişkinde sinüs taşikardisi genellikle dakikada yaklaşık 150’nin altındadır ve her QRS’den önce görünür bir P dalgası vardır; 2:1 iletili atriyal flutter çoğunlukla dakikada yaklaşık 150 hızındadır ve testere dişi dalgaları gösterir. Sinüs arrestinde sinüs düğümü bir an için ateşlemeyi bırakır: P dalgası ve QRS olmayan, süresi P–P döngülerinin tam katı olmayan bir duraklama oluşur (tam iki veya üç döngülük bir duraklama bunun yerine sinüs çıkış blokunu düşündürür).
Ölçün
Duraklama boyunca R’den R’ye 53 küçük kare
Dönüştür
duraklama = 53 × 0,04 s = 2,12 s
P–P ile karşılaştırın
2,12 ÷ 0,92 ≈ 2,3 P–P döngüsü, tam sayı değil
Cevap
duraklama = 2,12 s
Duraklamada P dalgası görünmüyor ve duraklama P–P döngülerinin tam katı değil: sinüs arresti. Tam iki veya üç döngülük bir duraklama sinüs çıkış blokunu düşündürürdü.
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: pace’li ritim, yakalama kaybı
Pace’li ritimler: bir pacemaker uyarısı dar, dikey bir pace sivri dalgası olarak görünür. Ventriküler bir sivri dalgadan sonra QRS geniştir (0,12 sn veya daha fazla), çünkü uyarı ileti sistemi yerine elektrottan kas boyunca yayılır; sağ ventrikül pacing’inde DII derivasyonunda çoğunlukla negatiftir. Her P dalgasından önceki bir sivri dalga atriyal pacing demektir; çift odacıklı (AV) bir pacemaker ise bir atriyal sivri dalga ve P dalgası, ardından programlanmış AV gecikmesinden sonra bir ventriküler sivri dalga ve geniş bir QRS gösterir. Yakalama, her sivri dalgayı bir depolarizasyonun izlemesi demektir. Yakalama kaybı, ardından P dalgası ya da QRS gelmeyen bir sivri dalgadır; algılama kaybı (hastanın kendi atımlarını yok sayan sivri dalgalar) ve pace etme kaybı (gerektiğinde sivri dalga olmaması) diğer klasik arızalardır.
2. Ritim: pace sivri dalgaları düzenli (her 1,00 sn’de bir), ancak bazı sivri dalgalardan sonra QRS eksik olduğu için R–R düzensiz.
3. P dalgaları: görünmüyor.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: yakalanan sivri dalgalardan sonra 0,14 sn ve geniş; bir sivri dalgayı QRS izlemiyor (yakalama yok).
Yorum
pace’li ritim, yakalama kaybı
Cevap
pace’li ritim, yakalama kaybı
Yakalama kaybı: pacemaker ateşleniyor ama kalp yanıt vermiyor. Ders kitapları bunu bildirilmesi acil bir durum olarak ele alır, çünkü hasta pacemaker’a bağımlı olabilir.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: RRR = 39,3 %
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Olay hızları
EER = 17/560 = 0,03036
CER = 49/980 = 0,05
Göreli risk azalması
ARR = 0,05 − 0,03036 = 0,01964
RRR = 0,01964/0,05 = 0,3929 ≈ 39,3%
Cevap
RRR = 39,3%
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: NNT = 17
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Mutlak risk azalması
ARR = 0,4·0,15 = 0,06
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/0,06 = 16,67 → 17
Cevap
NNT = 17
Aynı göreli etki, başlangıç riski daha yüksek olduğunda daha küçük bir NNT verir.