Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Diyaframı hangi sinir uyarır?

  1. AAksesuar sinir
  2. Bİnterkostal sinirler
  3. CVagus siniri
  4. DFrenik sinir
2.İnsan anatomisiZor

Sağ elini kullanan bir kişide sol orta serebral arteri etkileyen bir inme büyük olasılıkla neye yol açar?

  1. AYalnızca denge kaybı
  2. BSol tarafta güçsüzlük ve afazi
  3. CSağ tarafta güçsüzlük ve afazi
  4. DSağ tarafta güçsüzlük ve sol görsel ihmal
3.İnsan fizyolojisiOrta

Kanda karbondioksitin çoğu hangi biçimde taşınır?

  1. AHem demirine bağlı olarak
  2. BPlazmada bikarbonat iyonları olarak
  3. CTrombositlerde karbonik asit olarak
  4. DÇözünmüş CO₂ gazı olarak
4.İnsan fizyolojisiZor

Oksijen–hemoglobin ayrışma eğrisini sağa kaydıran değişiklik hangisidir?

  1. ADaha yüksek pH
  2. BDaha az CO₂
  3. CDaha yüksek sıcaklık
  4. DDaha az 2,3-BPG
5.MikrobiyolojiOrta

İleri evre HIV'li bir kişide Pneumocystis jirovecii pnömonisi neye örnektir?

  1. AZoonotik enfeksiyon
  2. BVektörle bulaşan enfeksiyon
  3. CGıda kaynaklı enfeksiyon
  4. DFırsatçı enfeksiyon
6.MikrobiyolojiZor

1840'larda Ignaz Semmelweis bir Viyana doğum kliniğinde lohusa humması kaynaklı ölümleri azalttı. Ne uygulamaya koydu?

  1. AKadınları muayene etmeden önce klorlu kireçle el yıkamayı
  2. BAnnelerin penisilinle tedavisini
  3. CTüm annelerin doğumdan önce aşılanmasını
  4. DAnnelerin doğumdan sonra ayrı izolasyon odalarında tutulmasını
7.FarmakolojiOrta

Which group of effects would the nurse expect after a dose of an anticholinergic drug such as atropine?

  1. ABronchial secretions, wheeze and tearing of the eyes
  2. BHeavy salivation, slow heart rate and small pupils
  3. CDry mouth, faster heart rate and dilated pupils
  4. DDiarrhoea, frequent urination and sweating
8.FarmakolojiZor

A patient on rifampicin, isoniazid, pyrazinamide and ethambutol develops a painful swollen big toe. Which drug is most likely responsible?

  1. AIsoniazid
  2. BPyrazinamide
  3. CRifampicin
  4. DEthambutol
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı PaCO₂ 49 mmHg (6,5 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: akut solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 1 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.

PaCO₂ 49 mmHg (6,5 kPa)başlangıç değeri: 40 mmHg, 24 mmol/L
HCO₃⁻ = mmol/L
10.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 135, Cl⁻ 102, HCO₃⁻ 19 mmol/L ve albümin 26 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 135 mmol/LCl⁻ 102 mmol/LHCO₃⁻ 19 mmol/Lalbümin 26 g/L
AGc = mmol/L
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Fridericia formülüyle hesaplayın: QTc = QT/∛RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVbirinci derece AV blokikinci derece AV blok tip IIüçüncü derece (tam) AV bloksinüs bradikardisi

Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1birinci derece AV blok
  2. 2ikinci derece AV blok tip II
  3. 3üçüncü derece (tam) AV blok
  4. 4sinüs bradikardisi
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Se85%Sp89%LR− = ?

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir testin duyarlılığı %85 ve özgüllüğü %89. Negatif olabilirlik oranını LR− bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

Se = 85%Sp = 89%
LR− =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
test öncesi50%test sonrası?p′LR+

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın bir hastalık için test öncesi olasılığı %50. Duyarlılığı %71 ve özgüllüğü %62 olan bir test pozitiftir çıkıyor. Hastalığın test sonrası olasılığını p′ yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

test öncesi 50%Se = 71%Sp = 62%pozitiftir
p′ = %

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: D · Frenik sinir

Cevap neden bu

Frenik sinir (C3–C5 kökleri) diyaframın motor siniridir. Bu nedenle C3'ün üzerindeki yüksek servikal omurilik yaralanması kendiliğinden solunumu durdurur.

Cevap

D · Frenik sinir
2.İnsan anatomisi

Cevap: C · Sağ tarafta güçsüzlük ve afazi

Cevap neden bu

Sol OSA sol motor korteksi (sağ tarafın yüzü ve kolu) ile Broca ve Wernicke alanlarını besler; bu yüzden afazili sağ hemiparezi tipiktir.

Cevap

C · Sağ tarafta güçsüzlük ve afazi
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: B · Plazmada bikarbonat iyonları olarak

Cevap neden bu

CO₂'nin yaklaşık %70'i bikarbonat olarak taşınır. Alyuvarlardaki karbonik anhidraz CO₂ ve suyu karbonik aside dönüştürür; o da H⁺ ve HCO₃⁻'a ayrışır.

Cevap

B · Plazmada bikarbonat iyonları olarak
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: C · Daha yüksek sıcaklık

Cevap neden bu

Daha yüksek sıcaklık, CO₂, H⁺ (daha düşük pH) ve 2,3-BPG hemoglobinin afinitesini azaltır ve eğriyi sağa kaydırarak aktif dokulara daha fazla oksijen bırakır.

Cevap

C · Daha yüksek sıcaklık
5.Mikrobiyoloji

Cevap: D · Fırsatçı enfeksiyon

Cevap neden bu

Fırsatçı enfeksiyonlar zayıflamış bağışıklık sisteminden yararlanır. HIV'de CD4 sayısı düşük düzeylere indiğinde sıklaşırlar.

Cevap

D · Fırsatçı enfeksiyon
6.Mikrobiyoloji

Cevap: A · Kadınları muayene etmeden önce klorlu kireçle el yıkamayı

Cevap neden bu

Semmelweis, otopsi de yapan doktorların yönettiği serviste ölüm oranının daha yüksek olduğunu fark etti. Klorlu kireçle el dezenfeksiyonu, mikrop teorisi kabul edilmeden çok önce ölümleri keskin biçimde azalttı.

Cevap

A · Kadınları muayene etmeden önce klorlu kireçle el yıkamayı
7.Farmakoloji

Cevap: C · Dry mouth, faster heart rate and dilated pupils

Cevap neden bu

Anticholinergic drugs block muscarinic receptors, so parasympathetic effects are reduced. This gives dry mouth, tachycardia, dilated pupils, constipation and urinary retention.

Cevap

C · Dry mouth, faster heart rate and dilated pupils
8.Farmakoloji

Cevap: B · Pyrazinamide

Cevap neden bu

Pyrazinamide reduces uric acid excretion and can cause hyperuricaemia and gout. It is also hepatotoxic, like isoniazid and rifampicin.

Cevap

B · Pyrazinamide
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: HCO₃⁻ = 24,9 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

PaCO₂ değişimi

|49 − 40| = 9 mmHg → 0,9 × 10 mmHg

Beklenen HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 + 1·0,9 = 24,9 mmol/L

Cevap

HCO₃⁻ = 24,9 mmol/L
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AGc = 17,5 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 135 − (102 + 19) = 14

Albümin düzeltmesi

14 + 0,25·(40 − 26) = 17,5 mmol/L

Cevap

AGc = 17,5 mmol/L

Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.

11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QTc = 0,373 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QT = 8,5 × 0,04 = 0,34 s
RR = 19 × 0,04 = 0,76 s

Fridericia formülü

QTc = 0,34/∛0,76 = 0,34/0,9126 = 0,373 s

Cevap

QTc = 0,373 s

Olağan sınırlar içinde (erkekler için yaklaşık 0,45 sn, kadınlar için 0,46 sn). (373 ms)

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: ikinci derece AV blok tip II

AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.

Beş adım

1. Hız: 6 sn’de 6 QRS kompleksi, × 10 = dakikada 60.
2. Ritim: P dalgaları düzenli; QRS’in eksik olduğu uzun bir duraklama dışında R–R düzenli.
3. P dalgaları: pozitif ve düzenli (P–P 0,80 sn, dakikada 75); her 3 P dalgasından birini QRS izlemiyor.
4. PR aralığı: iletilen atımlarda 0,18 sn ile sabit.
5. QRS: 0,12 sn, geniş (0,12 sn ve üzeri).

Yorum

ikinci derece AV blok tip II

Cevap

ikinci derece AV blok tip II

Tip II ve üçüncü derece bloklar ansızın ilerleyebilenlerdir; bu nedenle ders kitapları onları tip I’den daha ciddi olarak sıralar.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: LR− = 0,17

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Negatif olabilirlik oranı

LR− = (1 − 0,85)/0,89 = 0,1685 ≈ 0,17

Cevap

LR− = 0,17
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: p′ = 65,1 %

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Olabilirlik oranı

LR+ = 0,71/(1 − 0,62) = 1,868

Test öncesi odds

0,5/(1 − 0,5) = 1

Test sonrası odds

1·1,868 = 1,868

Test sonrası olasılık

p′ = 1,868/(1 + 1,868) = 0,6514 ≈ 65,1%

Cevap

p′ = 65,1%

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences