pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Sol karıncığın ön duvarının büyük kısmını ve interventriküler septumun ön bölümünü hangi arter besler?
ASağ koroner arter
BSol ön inen arter
CSirkumfleks arter
DArka inen arter
2.İnsan anatomisiZor
L4 ile L5 arasındaki tipik bir posterolateral disk hernisi en sık hangi sinir köküne bası yapar?
AL5
BS1
CL4
DL3
3.İnsan fizyolojisiOrta
Ortalama arter basıncı yaklaşık olarak neye eşittir?
AKalp debisi × toplam periferik direnç
BAtım hacmi × toplam periferik vasküler direnç
CKalp hızı × atım hacmi
DKalp debisi ÷ kalp hızı
4.İnsan fizyolojisiZor
T1'in üstünde yüksek bir omurilik yaralanması olan kişide neden düşük tansiyon riski vardır?
AVagus siniri kesilir, bu yüzden kalp hızı artar
BFrenik sinir artık arterlerin tonusunu kontrol edemez
CBöbrekten renin salınımı tamamen durur
DDamarlara ve kalbe giden sempatik çıkış kesilir
5.MikrobiyolojiOrta
Streptococcus pneumoniae'nin temel virülans faktörü ve aşılarının hedefi nedir?
AKolera benzeri toksini
BEndosporları
CFlagellaları
DPolisakkarit kapsülü
6.MikrobiyolojiZor
Bakterisidal ve bakteriyostatik antibiyotikler arasındaki temel fark nedir?
ABakterisidal ilaçlar bakterileri öldürür; bakteriyostatik ilaçlar üremeyi durdurur ve temizlik için bağışıklık sistemine dayanır
BBakterisidal ilaçlar yalnızca vücut dışında etki eder
CBakterisidal ilaçlar yalnızca virüslere, bakteriyostatik ilaçlar bakterilere etki eder
DBakteriyostatik ilaçlar her zaman bakterisidal ilaçlardan daha hızlı etki eder
7.FarmakolojiOrta
Which side effects are most common when starting gabapentin?
AHair loss and weight loss
BCough and runny nose
CDrowsiness and dizziness
DInsomnia and agitation
8.FarmakolojiZor
Bir ilacın yarılanma ömrü 6 saattir. Plazma düzeyi 80 mg/L'dir. Birinci derece eliminasyon ve başka doz verilmediği varsayılırsa, 18 saat sonra düzey nedir?
A10 mg/L
B26,7 mg/L
C40 mg/L
D20 mg/L
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 63 mmHg (8,4 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 3,5 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,15, PaCO₂ 83 mmHg (11,1 kPa), HCO₃⁻ 28 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.
pH 7,15PaCO₂ 83 mmHg (11,1 kPa)HCO₃⁻ 28 mmol/L
1akut
2kronik
3kronik üzerine akut
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
Bu DII şeridi, bir duraklamalı sinüs ritmini gösteriyor. Duraklama boyunca R–R aralığı olan duraklama değerini saniye cinsinden ölçün.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
duraklama = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridi bir AV blok gösteriyor; bu nedenle atriyumlar ve ventriküller farklı hızlarda atıyor. QRS kompleksleri düzenli: ventriküler hız değerini dakikadaki atım sayısı olarak bulun (1500 yöntemi, tam sayı).
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
ventriküler hız = bpm
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir kohort çalışmasında maruz kalanlar 104 yeni olguyla 5200 kişi-yıl, maruz kalmayanlar 46 yeni olguyla 4600 kişi-yıl katkı sağladı. İnsidans hızı oranını IRR (maruz kalanlar ve kalmayanlar karşılaştırması) bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
maruz kalmış: 104/5200 PYmaruz kalmamış: 46/4600 PY
IRR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %85 ve özgüllüğü %84. Prevalansın %0,5 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Pozitif prediktif değeri PPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
Se = 85%Sp = 84%p = 0,5%
PPV = %
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: B · Sol ön inen arter
Cevap neden bu
Sol ön inen (anterior interventriküler) arter sol karıncığın ön yüzünü ve septumun ön üçte ikisini besler. Tıkanması anterior infarktüse yol açar.
Cevap
B · Sol ön inen arter
2.İnsan anatomisi
Cevap: A · L5
Cevap neden bu
Posterolateral bir L4–L5 hernisi genellikle geçen L5 kökünü yakalar; ayak başparmağı ekstansiyonunda zayıflığa ve ayak sırtında uyuşukluğa yol açar.
Cevap
A · L5
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Kalp debisi × toplam periferik direnç
Cevap neden bu
Basınç = akım × direnç; bu yüzden OAB ≈ KD × TPD. Kalp debisindeki veya damar direncindeki değişiklikler kan basıncını değiştirir.
Cevap
A · Kalp debisi × toplam periferik direnç
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Damarlara ve kalbe giden sempatik çıkış kesilir
Cevap neden bu
Sempatik çıkış omurilikten T1–L2'de ayrılır. Bunun üstündeki bir lezyon damar tonusunu ve kalbin sempatik uyarısını ortadan kaldırırken vagus çalışmaya devam eder: hipotansiyon ve bradikardi (nörojenik şok).
Cevap
D · Damarlara ve kalbe giden sempatik çıkış kesilir
5.Mikrobiyoloji
Cevap: D · Polisakkarit kapsülü
Cevap neden bu
Kapsül S. pneumoniae'yi fagositozdan korur. Çok sayıda kapsül tipi vardır ve pnömokok aşıları en sık görülenlerin kapsül polisakkaritlerini içerir.
Cevap
D · Polisakkarit kapsülü
6.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Bakterisidal ilaçlar bakterileri öldürür; bakteriyostatik ilaçlar üremeyi durdurur ve temizlik için bağışıklık sistemine dayanır
Cevap neden bu
Bakteriyostatik ilaçlar çoğalmayı durdurur, böylece konak savunmaları bakterileri yok edebilir. Savunmaların zayıf veya ulaşmanın zor olduğu endokardit veya nötropeni gibi durumlarda bakterisidal ilaçlar tercih edilir.
Cevap
A · Bakterisidal ilaçlar bakterileri öldürür; bakteriyostatik ilaçlar üremeyi durdurur ve temizlik için bağışıklık sistemine dayanır
7.Farmakoloji
Cevap: C · Drowsiness and dizziness
Cevap neden bu
Gabapentin and pregabalin commonly cause sedation, dizziness and unsteadiness, which raise the risk of falls. They also increase sedation when combined with opioids.
Cevap
C · Drowsiness and dizziness
8.Farmakoloji
Cevap: A · 10 mg/L
Cevap neden bu
18 saat üç yarılanma ömrüdür. Düzey üç kez yarıya iner: 80 → 40 → 20 → 10 mg/L.
Cevap
A · 10 mg/L
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 32,05 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|63 − 40| = 23 mmHg → 2,3 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 + 3,5·2,3 = 32,05 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 32,05 mmol/L
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: akut
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen HCO₃⁻
akut: 24 + 1·4,3 = 28,3 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·4,3 = 39,05 mmol/L
Karşılaştırın
ölçülen: 28 mmol/L → akut
Cevap
akut
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: duraklama = 2 s
Dar kompleksli taşikardi ve duraklamalar: supraventriküler taşikardi (SVT), dakikada yaklaşık 150–250 hızında, dar QRS komplekslerine sahip düzenli bir taşikardidir; P dalgaları genellikle QRS kompleksinin veya T dalgasının içinde gizlendiği için görünmez. İstirahatteki bir yetişkinde sinüs taşikardisi genellikle dakikada yaklaşık 150’nin altındadır ve her QRS’den önce görünür bir P dalgası vardır; 2:1 iletili atriyal flutter çoğunlukla dakikada yaklaşık 150 hızındadır ve testere dişi dalgaları gösterir. Sinüs arrestinde sinüs düğümü bir an için ateşlemeyi bırakır: P dalgası ve QRS olmayan, süresi P–P döngülerinin tam katı olmayan bir duraklama oluşur (tam iki veya üç döngülük bir duraklama bunun yerine sinüs çıkış blokunu düşündürür).
Ölçün
Duraklama boyunca R’den R’ye 50 küçük kare
Dönüştür
duraklama = 50 × 0,04 s = 2 s
P–P ile karşılaştırın
2,00 ÷ 0,84 ≈ 2,4 P–P döngüsü, tam sayı değil
Cevap
duraklama = 2 s
Duraklamada P dalgası görünmüyor ve duraklama P–P döngülerinin tam katı değil: sinüs arresti. Tam iki veya üç döngülük bir duraklama sinüs çıkış blokunu düşündürürdü.
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ventriküler hız = 52 bpm
AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.
Atriyal hız
P–P = 18 küçük kare = 0,72 sn → 1500 ÷ 18 = 83,33 ≈ dakikada 83
Ventriküler hız
R–R = 29 küçük kare = 1,16 sn → 1500 ÷ 29 = 51,72 ≈ dakikada 52
Cevap
ventriküler hız = 52 bpm
Cevap
ventriküler hız = 52 bpm
Dar kompleksli junctional kaçış ritmiyle (genellikle dakikada 40–60) üçüncü derece blok.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: IRR = 2
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
İnsidans hızları
maruz kalmış: 104/5200 = 20 1000 kişi-yılda
maruz kalmamış: 46/4600 = 10 1000 kişi-yılda
Hız oranı
IRR = 20/10 = 2
Cevap
IRR = 2
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: PPV = 2,6 %
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Gerçek ve yanlış pozitifler (kişi başına)
Se·p = 0,85·0,005 = 0,00425
(1 − Sp)·(1 − p) = 0,16·0,995 = 0,1592
Pozitif prediktif değer
PPV = 0,00425/(0,00425 + 0,1592) = 0,026 ≈ 2,6%
Cevap
PPV = 2,6%
Prevalans ne kadar düşükse aynı testin PPD’si o kadar düşüktür.