pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Mesaneyi hangi tür epitel döşer?
ATek katlı silindirik epitel
BDeğişici epitel (ürotelyum)
CTek katlı yassı epitel
DYalancı çok katlı silindirik epitel
2.İnsan anatomisiZor
Sol optik trakt lezyonu hangi görme alanı defektine yol açar?
AYalnızca sol gözde körlük
BBitemporal hemianopi
CSağ homonim hemianopi
DSol homonim hemianopi
3.İnsan fizyolojisiOrta
Ortalama arter basıncı yaklaşık olarak neye eşittir?
AKalp debisi × toplam periferik direnç
BAtım hacmi × toplam periferik vasküler direnç
CKalp debisi ÷ kalp hızı
DKalp hızı × atım hacmi
4.İnsan fizyolojisiZor
Genç bir kadında tekrarlanan kullanımla kötüleşen ve bir asetilkolinesteraz inhibitörüyle düzelen kas güçsüzlüğü var. En olası mekanizma nedir?
AOmurilikte motor nöron kaybı
BMerkezi sinir sistemi yollarının demiyelinizasyonu
CKastaki distrofin proteininde bir kusur
DNöromüsküler kavşaktaki asetilkolin reseptörlerine karşı antikorlar
5.MikrobiyolojiOrta
Mide ülserlerinin en sık nedeni hangi bakteridir?
AClostridioides difficile
BStaphylococcus aureus
CEscherichia coli
DHelicobacter pylori
6.MikrobiyolojiZor
Bir antibiyotiğin minimum inhibitör konsantrasyonu (MİK) şudur:
AYan etkilerin başladığı plazma düzeyi
BBir hastanın tolere edebileceği en yüksek doz
Cİn vitro görünür bakteri üremesini önleyen en düşük konsantrasyon
Dİn vitro bakteri inokulumunun %99,9'unu öldüren en düşük konsantrasyon
7.FarmakolojiOrta
Which patient should usually not use the combined oral contraceptive pill?
AA 22-year-old non-smoker with acne
BA 30-year-old non-smoker with no medical problems
CA 38-year-old woman who smokes 20 cigarettes a day
DA 25-year-old woman with heavy periods
8.FarmakolojiZor
A heparin infusion contains 25,000 units in 500 mL. The order is 1,000 units per hour. What rate should be set on the pump?
A10 mL/h
B20 mL/h
C25 mL/h
D50 mL/h
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,51, PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa) ve HCO₃⁻ 29 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridini beş adımla sırayla yorumlayın: hız, ritim, P dalgaları, PR aralığı, QRS süresi. İlk anormal bulguyu hangi adımda buluyorsunuz? Tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1oran
2ritim
3P dalgaları
4PR aralığı
5QRS süresi
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Yeni bir test bir çalışmada referans standartla karşılaştırıldı (2 × 2 tabloya bakın). Pozitif olabilirlik oranını LR+ bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
a = 319b = 84c = 31d = 226
LR+ =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın bir hastalık için test öncesi olasılığı %50. Duyarlılığı %71 ve özgüllüğü %62 olan bir test pozitiftir çıkıyor. Hastalığın test sonrası olasılığını p′ yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
test öncesi 50%Se = 71%Sp = 62%pozitiftir
p′ = %
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: B · Değişici epitel (ürotelyum)
Cevap neden bu
Değişici epitel, mesane gerildikçe hücrelerini yuvarlaktan yassıya doğru değiştirebilir ve bu sırada su geçirmez kalır.
Cevap
B · Değişici epitel (ürotelyum)
2.İnsan anatomisi
Cevap: C · Sağ homonim hemianopi
Cevap neden bu
Sol optik trakt her iki retinanın sol yarısından, yani sağ görme alanını gören kısımlardan lif taşır. Lezyonu her iki gözde görme alanının sağ yarısının kaybına yol açar.
Cevap
C · Sağ homonim hemianopi
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Kalp debisi × toplam periferik direnç
Cevap neden bu
Basınç = akım × direnç; bu yüzden OAB ≈ KD × TPD. Kalp debisindeki veya damar direncindeki değişiklikler kan basıncını değiştirir.
Cevap
A · Kalp debisi × toplam periferik direnç
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Nöromüsküler kavşaktaki asetilkolin reseptörlerine karşı antikorlar
Cevap neden bu
Miyastenia gravisde otoantikorlar işlevsel asetilkolin reseptörlerinin sayısını azaltır. Asetilkolinesterazı bloke etmek kalan reseptörlere bağlanacak daha fazla ACh bırakır.
Cevap
D · Nöromüsküler kavşaktaki asetilkolin reseptörlerine karşı antikorlar
5.Mikrobiyoloji
Cevap: D · Helicobacter pylori
Cevap neden bu
H. pylori mide mukozasına yerleşir ve asidi yerel olarak nötralize etmek için üreaz üretir. Peptik ülserlerin çoğuna neden olur ve antibiyotik artı PPI ile tedavi edilir.
Cevap
D · Helicobacter pylori
6.Mikrobiyoloji
Cevap: C · İn vitro görünür bakteri üremesini önleyen en düşük konsantrasyon
Cevap neden bu
MİK, görünür üremeyi baskılayan en düşük konsantrasyondur. Minimum bakterisidal konsantrasyon (MBK), bakterilerin %99,9'unu öldüren en düşük konsantrasyondur.
Cevap
C · İn vitro görünür bakteri üremesini önleyen en düşük konsantrasyon
7.Farmakoloji
Cevap: C · A 38-year-old woman who smokes 20 cigarettes a day
Cevap neden bu
Smoking over the age of 35 greatly increases the risk of myocardial infarction and stroke with combined hormonal contraception. Progestogen-only or non-hormonal methods are preferred.
Cevap
C · A 38-year-old woman who smokes 20 cigarettes a day
8.Farmakoloji
Cevap: B · 20 mL/h
Cevap neden bu
25,000 units ÷ 500 mL = 50 units/mL, and 1,000 units/h ÷ 50 units/mL = 20 mL/h. Heparin is a high-alert drug, so the calculation and pump settings are independently double-checked.
Cevap
B · 20 mL/h
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kompanse olmamış
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,51: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 38 mmHg: normal (35–45)
HCO₃⁻ 29 mmol/L: yüksek (22–26)
Kompansasyon
Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: metabolik alkalozda PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 39,3–43,3 mmHg; dolayısıyla ölçülen 38 mmHg ek bir solunumsal alkaloz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.
kompanse olmamış
Cevap
kompanse olmamış
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: ek solunumsal asidoz
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
1,5·15 + 8 = 30,5 → 28,5–32,5 mmHg
Karşılaştırın
ölçülen: 41 mmHg → ek solunumsal asidoz
Cevap
ek solunumsal asidoz
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: QTc = 0,439 s
QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.
Ölçün
QT = 8,5 × 0,04 = 0,34 s
RR = 15 × 0,04 = 0,60 s
Bazett formülü
QTc = 0,34/√0,60 = 0,34/0,7746 = 0,439 s
Cevap
QTc = 0,439 s
Olağan sınırlar içinde (erkekler için yaklaşık 0,45 sn, kadınlar için 0,46 sn). (439 ms)
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ritim
Her şerit için beş adım: 1. hız (300 ya da 1500 yöntemi, düzensizse 6 saniye yöntemi); 2. ritim: R–R aralıkları eşit mi; 3. P dalgaları: var mı, DII’de pozitif mi, her QRS’in öncesinde bir tane mi ve hepsi birbirine benzer mi; 4. PR aralığı: 0,12–0,20 sn ve sabit; 5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altında. Ritmi ancak beş adımdan sonra adlandırın. Normal sinüs ritmi beşini de geçer: 60–100/dk, düzenli, her QRS’in öncesinde pozitif P, PR 0,12–0,20 sn, QRS 0,12 sn’nin altında.
2. Ritim: düzensiz, R–R 0,76 ile 1,08 sn arasında, giderek uzuyor ve kısalıyor.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,18 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
İlk anormal adım
ritim → sinüs aritmisi
Cevap
ritim
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: LR+ = 3,36
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Duyarlılık ve özgüllük
Se = 319/350 = 0,9114
Sp = 226/310 = 0,729
Pozitif olabilirlik oranı
LR+ = 0,9114/(1 − 0,729) = 3,364 ≈ 3,36
Cevap
LR+ = 3,36
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: p′ = 65,1 %
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.