pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Kalp duvarının hangi katmanı kalp kasını içerir?
AEpikard
BEndokard
CPerikard
DMiyokard
2.İnsan anatomisiZor
L4 ile L5 arasındaki tipik bir posterolateral disk hernisi en sık hangi sinir köküne bası yapar?
AL4
BL5
CS1
DL3
3.İnsan fizyolojisiOrta
Vagus sinirinin uyarılmasının kalp üzerindeki temel etkisi nedir?
AKalp hızını yavaşlatır
BVentrikül kasılma gücünü güçlü biçimde artırır
CKoroner arterleri daraltır
DKalp hızını artırır
4.İnsan fizyolojisiZor
Renin–anjiyotensin–aldosteron sisteminde anjiyotensin I esas olarak nerede anjiyotensin II'ye dönüştürülür?
ABöbreküstü korteksinde
BKaraciğerde
CAkciğerlerde
DBöbreğin jukstaglomerüler hücrelerinde
5.MikrobiyolojiOrta
Hangi laboratuvar testi Staphylococcus aureus'u diğer stafilokokların çoğundan ayırır?
AKatalaz testi
BKoagülaz testi
CGram boyama
DAside dirençli boyama
6.MikrobiyolojiZor
Joseph Lister 1860'larda ameliyat sonrası enfeksiyonu azalttı. Temel yeniliği neydi?
ACerrahları stafilokoklara karşı aşılamak
BHer ameliyattan sonra sülfonamid antibiyotikler vermek
CYaralarda ve aletlerde antiseptik olarak karbolik asit (fenol) kullanmak
DHer ameliyattan önce tüm cerrahi aletleri buharlı otoklavlarla sterilize etmek
7.FarmakolojiOrta
Which teaching about antiepileptic drugs is most important?
ADo not stop the drug suddenly, as this can trigger severe seizures
BAlcohol has no effect on seizure control
CStop the drug when you have had no seizures for one whole week
DTake a double dose if you feel a seizure coming
8.FarmakolojiZor
Varfarin kullanan bir hasta rifampisin kürüne başlıyor. Olası etki nedir?
AVarfarin daha hızlı metabolize edildiği için INR düşer
BVarfarin daha yavaş metabolize edildiği için INR yükselir
CRifampisin emilmediği için etkisi olmaz
DVarfarin K vitaminine dönüşür
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Alıştırma değerleri: Na⁺ 150 mmol/L, glukoz 19,2 mmol/L ve üre 5,1 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.
Na⁺ 150 mmol/Lglukoz 19,2 mmol/Lüre 5,1 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Alıştırma değerleri: Na⁺ 141, Cl⁻ 112, HCO₃⁻ 14 mmol/L ve albümin 26 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1normal sinüs ritmi
2birinci derece AV blok
3sinüs bradikardisi
4junctional ritim
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridi bir AV blok gösteriyor; bu nedenle atriyumlar ve ventriküller farklı hızlarda atıyor. P–P aralığını ölçün ve atriyal hız değerini dakikadaki atım sayısı olarak bulun (1500 yöntemi, tam sayı).
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
atriyal hız = bpm
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 130 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 380 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
a = 17b = 103c = 113d = 277
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %95 ve özgüllüğü %85 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %8. Kaç yanlış pozitif sonuç FP beklenir?
N = 10 000p = 8%Se = 95%Sp = 85%
FP =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: D · Miyokard
Cevap neden bu
Miyokard kalın, orta kas katmanıdır. Endokard boşlukları döşer, epikard ise dışını örter.
Cevap
D · Miyokard
2.İnsan anatomisi
Cevap: B · L5
Cevap neden bu
Posterolateral bir L4–L5 hernisi genellikle geçen L5 kökünü yakalar; ayak başparmağı ekstansiyonunda zayıflığa ve ayak sırtında uyuşukluğa yol açar.
Cevap
B · L5
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Kalp hızını yavaşlatır
Cevap neden bu
Vagus SA ve AV düğümlerindeki muskarinik reseptörlere asetilkolin salarak pacemaker ateşlemesini ve AV iletimini yavaşlatır.
Cevap
A · Kalp hızını yavaşlatır
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · Akciğerlerde
Cevap neden bu
Renin (böbrek) anjiyotensinojeni (karaciğer) anjiyotensin I'e ayırır; ACE, esas olarak akciğer kılcallarının endotelinde, bunu anjiyotensin II'ye dönüştürür.
Cevap
C · Akciğerlerde
5.Mikrobiyoloji
Cevap: B · Koagülaz testi
Cevap neden bu
S. aureus fibrinojeni fibrine dönüştüren koagülaz üretir. Tüm stafilokoklar Gram pozitif ve katalaz pozitiftir; bu yüzden bu testler onları ayırmaz.
Cevap
B · Koagülaz testi
6.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Yaralarda ve aletlerde antiseptik olarak karbolik asit (fenol) kullanmak
Cevap neden bu
Lister yaralara, pansumanlara ve aletlere karbolik asit uyguladı; bu, ameliyat sonrası enfeksiyonu büyük ölçüde azalttı. Böylece antiseptik cerrahi başladı.
Cevap
C · Yaralarda ve aletlerde antiseptik olarak karbolik asit (fenol) kullanmak
7.Farmakoloji
Cevap: A · Do not stop the drug suddenly, as this can trigger severe seizures
Cevap neden bu
Abrupt withdrawal of antiepileptic drugs can cause rebound seizures and even status epilepticus. Any change is made gradually under medical supervision.
Cevap
A · Do not stop the drug suddenly, as this can trigger severe seizures
8.Farmakoloji
Cevap: A · Varfarin daha hızlı metabolize edildiği için INR düşer
Cevap neden bu
Rifampisin CYP enzimlerini indükler, varfarinin metabolizmasını hızlandırır ve etkisini azaltır; böylece INR düşer ve pıhtı riski artar.
Cevap
A · Varfarin daha hızlı metabolize edildiği için INR düşer
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: Osm = 324 mOsm/kg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Hesaplanan ozmolalite
Osm = 2·150 + 19,2 + 5,1 = 324,3 ≈ 324 mOsm/kg
Cevap
Osm = 324 mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: AGc = 18,5 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 141 − (112 + 14) = 15
Albümin düzeltmesi
15 + 0,25·(40 − 26) = 18,5 mmol/L
Cevap
AGc = 18,5 mmol/L
Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: junctional ritim
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 36 küçük kare, 1500 ÷ 36 ≈ dakikada 42.
2. Ritim: düzenli, her R–R 1,44 sn.
3. P dalgaları: görünmüyor.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,10 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
junctional ritim
Cevap
junctional ritim
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: atriyal hız = 88 bpm
AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.
Atriyal hız
P–P = 17 küçük kare = 0,68 sn → 1500 ÷ 17 = 88,24 ≈ dakikada 88
Ventriküler hız
R–R = 43 küçük kare = 1,72 sn → 1500 ÷ 43 = 34,88 ≈ dakikada 35
Cevap
atriyal hız = 88 bpm
Cevap
atriyal hız = 88 bpm
Geniş kompleksli ventriküler kaçış ritmiyle (genellikle dakikada 20–40) üçüncü derece blok.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: OR = 0,4
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Maruziyet odds’u
olgu: 17/113 = 0,1504
kontroller: 103/277 = 0,3718
Odds oranı
OR = (17·277)/(103·113) = 0,4046 ≈ 0,4
Cevap
OR = 0,4
OR 1’in altında: maruziyet olgular arasında daha az yaygındır; bu koruyucu bir etkiyi düşündürür.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: FP = 1380
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Hastalığı olanlar ve olmayanlar
10 000·0,08 = 800
10 000 − 800 = 9200
Yanlış pozitifler
FP = 9200·0,15 = 1380
Cevap
FP = 1380
2140 pozitiften yalnızca 760 kişide hastalık var (PPD %35,5).