pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Dirseğin ana ekstansör kası hangisidir?
ABrakiyalis
BTriceps brachii
CKorakobrakiyalis
DBiceps brachii
2.İnsan anatomisiZor
Büyük bir aort kavsi anevrizması olan bir hastada ses kısıklığı gelişiyor. En olası basıya uğrayan sinir hangisidir?
ASol rekürren laringeal sinir
BSol frenik sinir
CSağ rekürren laringeal sinir
DEksternal laringeal sinir
3.İnsan fizyolojisiOrta
Sağlıklı bir kişide solunumun ana uyaranı nedir?
AKan pH'ının yalnızca laktat nedeniyle düşmesi
BArteriyel CO₂'nin artması
CArteriyel O₂'nin düşmesi
DKan şekerinin artması
4.İnsan fizyolojisiZor
T1'in üstünde yüksek bir omurilik yaralanması olan kişide neden düşük tansiyon riski vardır?
ADamarlara ve kalbe giden sempatik çıkış kesilir
BBöbrekten renin salınımı tamamen durur
CFrenik sinir artık arterlerin tonusunu kontrol edemez
DVagus siniri kesilir, bu yüzden kalp hızı artar
5.MikrobiyolojiOrta
Bağışıklık sisteminin hangi bölümü antikor üretir?
ANötrofiller
BB lenfositlerinden gelişen plazma hücreleri
CLenf düğümlerinde aktive olan sitotoksik T hücreleri
DDoğal öldürücü hücreler
6.MikrobiyolojiZor
Bir gün önce pişirilip oda sıcaklığında bekletilen kızarmış pilavı yedikten birkaç saat sonra birkaç kişi kusuyor. Klasik neden hangi organizmadır?
ABacillus cereus
BListeria monocytogenes
CSalmonella Typhi
DClostridium botulinum
7.FarmakolojiOrta
A patient takes isoniazid. Which advice is most important?
AStop the drug when the cough improves
BAvoid alcohol and report jaundice, dark urine or poor appetite
CTake it with antacids to protect the stomach from irritation
DExpect the urine to turn orange
8.FarmakolojiZor
A patient with angina is taught to use sublingual glyceryl trinitrate (nitroglycerin). Which statement shows a need for further teaching?
A"I may get a headache after taking it."
B"I will sit down before I take the tablet, because it can make me feel faint or dizzy."
C"If the pain is no better after one tablet, I will wait an hour before calling for help."
D"I will replace my tablets before the expiry date."
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,51, PaCO₂ 22 mmHg (2,9 kPa) ve HCO₃⁻ 17 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,51PaCO₂ 22 mmHg (2,9 kPa)HCO₃⁻ 17 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 34 mmol/L ile metabolik alkaloz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini bulmak için beklenen PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21 formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 34 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1atriyal fibrilasyon
2atriyal flutter, 3:1 ileti
3atriyal flutter, 4:1 ileti
4atriyal flutter, 2:1 ileti
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridini beş adımla sırayla yorumlayın: hız, ritim, P dalgaları, PR aralığı, QRS süresi. İlk anormal bulguyu hangi adımda buluyorsunuz? Tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1oran
2ritim
3P dalgaları
4PR aralığı
5QRS süresi
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 110 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 130 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
a = 25b = 56c = 85d = 74
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %79 ve özgüllüğü %87 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %25. Kaç yanlış pozitif sonuç FP beklenir?
N = 10 000p = 25%Se = 79%Sp = 87%
FP =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: B · Triceps brachii
Cevap neden bu
Triceps brachii ulnanın olekranonuna yapışır ve dirseği açar. Biceps ve brakiyalis dirsek fleksörleridir.
Cevap
B · Triceps brachii
2.İnsan anatomisi
Cevap: A · Sol rekürren laringeal sinir
Cevap neden bu
Sol rekürren laringeal sinir, ligamentum arteriyozumun yanında aort kavsinin altından dolanır. Larinks kaslarının çoğunu uyardığından basısı ses kısıklığına yol açar.
Cevap
A · Sol rekürren laringeal sinir
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: B · Arteriyel CO₂'nin artması
Cevap neden bu
Santral kemoreseptörler CO₂'ye (beyin omurilik sıvısının pH'ı aracılığıyla) yanıt verir. Düşük O₂, solunum uyarısına ancak PaO₂ normalin çok altına düştüğünde, örneğin yüksek irtifada, güçlü bir katkı yapar.
Cevap
B · Arteriyel CO₂'nin artması
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Damarlara ve kalbe giden sempatik çıkış kesilir
Cevap neden bu
Sempatik çıkış omurilikten T1–L2'de ayrılır. Bunun üstündeki bir lezyon damar tonusunu ve kalbin sempatik uyarısını ortadan kaldırırken vagus çalışmaya devam eder: hipotansiyon ve bradikardi (nörojenik şok).
Cevap
A · Damarlara ve kalbe giden sempatik çıkış kesilir
5.Mikrobiyoloji
Cevap: B · B lenfositlerinden gelişen plazma hücreleri
Cevap neden bu
Aktive B hücreleri, antikor salgılayan plazma hücrelerine farklılaşır. Sitotoksik T hücreleri ve NK hücreleri enfekte hücreleri doğrudan öldürür.
Cevap
B · B lenfositlerinden gelişen plazma hücreleri
6.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Bacillus cereus
Cevap neden bu
Bacillus cereus sporları kaynamaya dayanır. Pişmiş pirinç ılık bırakılırsa bakteriler ürer ve ısıya dayanıklı emetik bir toksin üretir; bu yüzden yeniden ısıtmak pirinci güvenli hâle getirmez.
Cevap
A · Bacillus cereus
7.Farmakoloji
Cevap: B · Avoid alcohol and report jaundice, dark urine or poor appetite
Cevap neden bu
Isoniazid can cause hepatitis, and alcohol increases the risk. Signs of liver injury are reported at once, and liver tests may be checked.
Cevap
B · Avoid alcohol and report jaundice, dark urine or poor appetite
8.Farmakoloji
Cevap: C · "If the pain is no better after one tablet, I will wait an hour before calling for help."
Cevap neden bu
Unrelieved chest pain may be a heart attack, so help must not be delayed. In US teaching, emergency services are called if pain is not better 5 minutes after the first dose; UK advice is to repeat the dose after 5 minutes and call 999 if pain persists 5 minutes after the second. Sitting down prevents falls from hypotension, and headache is a common effect.
Cevap
C · "If the pain is no better after one tablet, I will wait an hour before calling for help."
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kısmen kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,51: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 22 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 17 mmol/L: düşük (22–26)
Kompansasyon
kısmen kompanse
Cevap
kısmen kompanse
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 44,8 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
0,7·34 + 21 = 44,8 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 44,8 mmHg
Yükselişin bir sınırı vardır: PaCO₂ yalnızca kompansasyonla nadiren yaklaşık 55 mmHg’nin üstüne çıkar.
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: atriyal flutter, 3:1 ileti
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 18 küçük kare, 1500 ÷ 18 ≈ dakikada 83.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,72 sn.
3. P dalgaları: yok; her 0,24 sn’de bir (250/dk) düzenli testere dişi flutter dalgaları var, her QRS için 3.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
atriyal flutter, 3:1 ileti
Cevap
atriyal flutter, 3:1 ileti
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: PR aralığı
Her şerit için beş adım: 1. hız (300 ya da 1500 yöntemi, düzensizse 6 saniye yöntemi); 2. ritim: R–R aralıkları eşit mi; 3. P dalgaları: var mı, DII’de pozitif mi, her QRS’in öncesinde bir tane mi ve hepsi birbirine benzer mi; 4. PR aralığı: 0,12–0,20 sn ve sabit; 5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altında. Ritmi ancak beş adımdan sonra adlandırın. Normal sinüs ritmi beşini de geçer: 60–100/dk, düzenli, her QRS’in öncesinde pozitif P, PR 0,12–0,20 sn, QRS 0,12 sn’nin altında.
Beş adım
1. Hız: R–R = 20 küçük kare, 1500 ÷ 20 ≈ dakikada 75.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,80 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,28 sn, sabit, 0,20 sn’den uzun.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
İlk anormal adım
PR aralığı → birinci derece AV blok
Cevap
PR aralığı
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: OR = 0,39
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Maruziyet odds’u
olgu: 25/85 = 0,2941
kontroller: 56/74 = 0,7568
Odds oranı
OR = (25·74)/(56·85) = 0,3887 ≈ 0,39
Cevap
OR = 0,39
OR 1’in altında: maruziyet olgular arasında daha az yaygındır; bu koruyucu bir etkiyi düşündürür.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: FP = 975
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Hastalığı olanlar ve olmayanlar
10 000·0,25 = 2500
10 000 − 2500 = 7500
Yanlış pozitifler
FP = 7500·0,13 = 975
Cevap
FP = 975
2950 pozitiften yalnızca 1975 kişide hastalık var (PPD %66,9).