pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Ayak bileğinde medial malleolün hemen arkasında hangi nabız hissedilir?
AFibular arter
BPopliteal arter
CPosterior tibial arter
DDorsalis pedis arteri
2.İnsan anatomisiZor
Akciğer apeksindeki bir tümör, yüzün aynı tarafında göz kapağı düşüklüğüne, küçük bir pupile ve terleme kaybına yol açıyor. Hangi yol kesintiye uğramıştır?
AServikal sempatik zincir
BVagusun parasempatik lifleri
COkülomotor sinir
DFasiyal sinir
3.İnsan fizyolojisiOrta
Aksiyon potansiyelleri ya hep ya hiç olduğuna göre bir nöron daha güçlü bir uyaranı nasıl bildirir?
ASaldığı nörotransmitteri değiştirerek
BHer aksiyon potansiyelini daha uzun yaparak
CHer aksiyon potansiyelini daha büyük yaparak
DDaha sık aksiyon potansiyeli oluşturarak
4.İnsan fizyolojisiZor
Henle kulpunun kalın çıkan kolundaki hangi taşıyıcı medüller konsantrasyon gradyanını oluşturmada kilit rol oynar?
ANa⁺–K⁺–2Cl⁻ ortak taşıyıcısı (NKCC2)
BAkuaporin-2 su kanalları
CEpitelyal sodyum kanalı (ENaC)
DSodyum-glukoz ortak taşıyıcısı (SGLT2)
5.MikrobiyolojiOrta
Gram negatif bakteriler neden antibiyotiklerle çoğu zaman daha zor tedavi edilir?
ADaha kalın bir peptidoglikan tabakaları vardır
BÇok daha yavaş bölünürler
CRibozomları yoktur
DDış zarları birçok ilacı engeller
6.MikrobiyolojiZor
Bulaştırıcı akciğer tüberkülozu şüphesi olan bir hasta yatırılıyor. Hangi önlemler gerekir?
ACerrahi maskeyle ve yalnızca bir metre içinde damlacık önlemleri
BTB yalnızca kanla yayıldığı için özel önlem gerekmez
CHava yolu önlemleri; ideal olarak negatif basınçlı oda ve personel için solunum maskeleri
DYalnızca eldiven ve önlükle temas önlemleri
7.FarmakolojiOrta
Besides lithium levels, which blood tests are monitored in long-term lithium treatment?
AINR and fibrinogen
BKidney function and thyroid function
CLiver enzymes, serum amylase and lipase
DTroponin and CK-MB
8.FarmakolojiZor
A baby born to a mother on methadone becomes irritable on day 2, with a high-pitched cry, tremors, sneezing and poor feeding. What is the most likely cause?
AVitamin K deficiency bleeding
BNeonatal opioid withdrawal syndrome
CNormal newborn behaviour
DNeonatal hypoglycaemia from maternal diabetes
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,43, PaCO₂ 52 mmHg (6,9 kPa) ve HCO₃⁻ 33 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,43PaCO₂ 52 mmHg (6,9 kPa)HCO₃⁻ 33 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Deniz seviyesinde, %35 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 82 mmHg (10,9 kPa) ve PaCO₂ 60 mmHg (8,0 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1atriyal flutter, 4:1 ileti
2atriyal fibrilasyon
3sinüs aritmisi
4junctional ritim
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridi bir AV blok gösteriyor; bu nedenle atriyumlar ve ventriküller farklı hızlarda atıyor. QRS kompleksleri düzenli: ventriküler hız değerini dakikadaki atım sayısı olarak bulun (1500 yöntemi, tam sayı).
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
ventriküler hız = bpm
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 360 hasta yeni bir tedavi, 280 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide bir yan etki görüldüğünü gösteriyor. Zarar görmek için gereken sayıyı NNH bulun: bir hastada ek olarak yan etki görülmesi için kaç hasta tedavi edilmelidir? Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.
tedavi: 98/360kontrol: 59/280
NNH =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %76 ve özgüllüğü %95. Prevalansın %20 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Pozitif prediktif değeri PPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
Se = 76%Sp = 95%p = 20%
PPV = %
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: C · Posterior tibial arter
Cevap neden bu
Posterior tibial arter medial malleolün arkasından geçerek ayak tabanına ulaşır. Dorsalis pedis nabzı ayağın üst yüzünde hissedilir.
Cevap
C · Posterior tibial arter
2.İnsan anatomisi
Cevap: A · Servikal sempatik zincir
Cevap neden bu
Bu Horner sendromudur: sempatik liflerin kesintiye uğramasından kaynaklanan pitozis, miyozis ve anhidroz; burada sempatik zincire bası yapan apikal (Pancoast) tümör nedeniyle.
Cevap
A · Servikal sempatik zincir
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Daha sık aksiyon potansiyeli oluşturarak
Cevap neden bu
Uyaran şiddeti, aksiyon potansiyellerinin genliğiyle değil, sıklığıyla ve kaç nöronun devreye girdiğiyle kodlanır.
Cevap
D · Daha sık aksiyon potansiyeli oluşturarak
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Na⁺–K⁺–2Cl⁻ ortak taşıyıcısı (NKCC2)
Cevap neden bu
NKCC2, Na⁺, K⁺ ve Cl⁻'yi su olmadan tübülden interstisyuma taşır ve medüller gradyanı oluşturur. Furosemid gibi kıvrım diüretikleri onu bloke eder.
Cevap
A · Na⁺–K⁺–2Cl⁻ ortak taşıyıcısı (NKCC2)
5.Mikrobiyoloji
Cevap: D · Dış zarları birçok ilacı engeller
Cevap neden bu
Lipopolisakkarit ve porinler içeren dış zar birçok antibiyotiği dışarıda tutar ve dışa atım ile enzim savunmalarına eklenir.
Cevap
D · Dış zarları birçok ilacı engeller
6.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Hava yolu önlemleri; ideal olarak negatif basınçlı oda ve personel için solunum maskeleri
Cevap neden bu
M. tuberculosis uzun süre havada asılı kalabilen damlacık çekirdekleriyle yayılır. Hastaların mümkünse negatif basınçlı tek kişilik odaya alınması gerekir; personel FFP2/FFP3 veya N95 solunum maskesi takar.
Cevap
C · Hava yolu önlemleri; ideal olarak negatif basınçlı oda ve personel için solunum maskeleri
7.Farmakoloji
Cevap: B · Kidney function and thyroid function
Cevap neden bu
Lithium can impair kidney function and cause hypothyroidism. Kidney function, thyroid function and calcium are checked regularly, along with lithium levels.
Cevap
B · Kidney function and thyroid function
8.Farmakoloji
Cevap: B · Neonatal opioid withdrawal syndrome
Cevap neden bu
After birth the baby no longer receives opioid from the mother and develops withdrawal. Assessment uses a scoring tool, with non-drug care first and opioid treatment if signs are severe.
Cevap
B · Neonatal opioid withdrawal syndrome
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: tam kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,43: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 52 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 33 mmol/L: yüksek (22–26)
Kompansasyon
Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: metabolik alkalozda PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 42,1–46,1 mmHg; dolayısıyla ölçülen 52 mmHg ek bir solunumsal asidoz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.
tam kompanse
Cevap
tam kompanse
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: A–a gradyanı = 92,55 mmHg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
2. Ritim: düzensiz düzensiz, R–R 0,50 ile 0,94 sn arasında, belirli bir örüntü yok.
3. P dalgaları: yok; temel çizgide küçük düzensiz fibrilasyon dalgaları var.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
atriyal fibrilasyon
Cevap
atriyal fibrilasyon
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ventriküler hız = 45 bpm
AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.
Atriyal hız
P–P = 15 küçük kare = 0,60 sn → 1500 ÷ 15 = 100 ≈ dakikada 100
Ventriküler hız
R–R = 33 küçük kare = 1,32 sn → 1500 ÷ 33 = 45,45 ≈ dakikada 45
Cevap
ventriküler hız = 45 bpm
Cevap
ventriküler hız = 45 bpm
Dar kompleksli junctional kaçış ritmiyle (genellikle dakikada 40–60) üçüncü derece blok.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: NNH = 17
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Olay hızları
EER = 98/360 = 0,2722
CER = 59/280 = 0,2107
Zarar görmek için gereken sayı
ARI = 0,2722 − 0,2107 = 0,06151
NNH = 1/0,06151 = 16,26 → 17
Cevap
NNH = 17
Tedavi edilen her 17 hastadan yaklaşık biri tedaviye bağlı yan etki yaşar.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: PPV = 79,2 %
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Gerçek ve yanlış pozitifler (kişi başına)
Se·p = 0,76·0,2 = 0,152
(1 − Sp)·(1 − p) = 0,05·0,8 = 0,04
Pozitif prediktif değer
PPV = 0,152/(0,152 + 0,04) = 0,7917 ≈ 79,2%
Cevap
PPV = 79,2%
Prevalans ne kadar düşükse aynı testin PPD’si o kadar düşüktür.