pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Sol karıncığın ön duvarının büyük kısmını ve interventriküler septumun ön bölümünü hangi arter besler?
ASol ön inen arter
BSirkumfleks arter
CSağ koroner arter
DArka inen arter
2.İnsan anatomisiZor
İndirekt inguinal herni inguinal kanala hangi noktadan girer?
CKanalın arka duvarından, inferior epigastrik damarların medialinden
DKanala girmeden yalnızca yüzeyel halkadan
3.İnsan fizyolojisiOrta
Sekretin hormonu asit duodenuma girdiğinde salınır. Temel etkisi nedir?
AEndokrin pankreastan insülin salınımı
BMideden asit salgısı
CSafra kesesinin kasılması
DPankreastan bikarbonat salgısı
4.İnsan fizyolojisiZor
Primer hipotiroidili bir hastada ne beklersiniz?
ADüşük TSH ve yüksek serbest T4
BYüksek TSH ve düşük serbest T4
CDüşük TSH ve düşük serbest T4
DYüksek TSH ve yüksek serbest T4
5.MikrobiyolojiOrta
Birçok antifungal ilaç ergosterolü hedefler. Bu neden işe yarar?
AErgosterol mantar hücre zarlarında bulunur ama insan hücrelerinde bulunmaz
BErgosterol yalnızca virüslerde bulunur
CErgosterol bakteri hücre duvarlarının ana yapısal bileşenidir
Dİnsan hücreleri enerji üretmek için ergosterol kullanır
6.MikrobiyolojiZor
Bir çocukta az pişmiş hamburger yedikten sonra kanlı ishal gelişiyor, bir hafta sonra da böbrek yetmezliği, anemi ve düşük trombosit sayısı ortaya çıkıyor. En olası organizma hangisidir?
AStaphylococcus aureus
BO157:H7 gibi Shiga toksini üreten E. coli
CClostridium perfringens
DRotavirüs
7.FarmakolojiOrta
After a vaccination, why is a person asked to wait for a short time before leaving?
ATo check that the vaccine has already created protective antibodies
BTo watch for anaphylaxis, which usually starts within minutes
CTo make sure the injection site does not bruise
DTo measure the person's temperature for fever
8.FarmakolojiZor
An older patient on amlodipine develops ankle swelling and is prescribed furosemide. She then becomes dizzy and falls. What does this sequence illustrate?
AA prescribing cascade
BA type B allergic reaction
CEnzyme induction
DDrug tolerance
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 12 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 12 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Deniz seviyesinde, %30 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 55 mmHg (7,3 kPa) ve PaCO₂ 49 mmHg (6,5 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1atriyal fibrilasyon
2sinüs bradikardisi
3sinüs aritmisi
4normal sinüs ritmi
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu hastanın pacemaker’ı var. DII şeridini yorumlayın. Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1junctional ritim
2çift odacıklı (AV) pace’li ritim
3üçüncü derece (tam) AV blok
4idioventriküler ritim
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir kohortta insan grupları farklı sürelerde izlendi (tabloya bakın: her biri için kişi sayısı ve izlem yılı). İzlem sırasında 19 yeni olgu görüldü. İnsidans hızını IR 1000 kişi-yılda bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
220 × 3 yıl240 × 4 yıl540 × 1,5 yıl19 yeni olgu
IR = 1000 kişi-yılda
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tedavi bir olayın riskini göreli olarak %16 azaltıyor (GRA = %16). Bir hasta grubunda tedavisiz risk (CER) beş yılda %13. Bir olayı önlemek için beş yıl boyunca tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.
RRR = 16%CER = 13%
NNT =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: A · Sol ön inen arter
Cevap neden bu
Sol ön inen (anterior interventriküler) arter sol karıncığın ön yüzünü ve septumun ön üçte ikisini besler. Tıkanması anterior infarktüse yol açar.
Cevap
A · Sol ön inen arter
2.İnsan anatomisi
Cevap: A · Derin inguinal halkadan, inferior epigastrik damarların lateralinden
Cevap neden bu
İndirekt herni inferior epigastrik damarların lateralindeki derin halkadan geçer ve kanal boyunca ilerler. Direkt herni ise bu damarların medialinde arka duvardan dışarı itilir.
Cevap
A · Derin inguinal halkadan, inferior epigastrik damarların lateralinden
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Pankreastan bikarbonat salgısı
Cevap neden bu
Sekretin pankreas kanal hücrelerini bikarbonattan zengin sıvı salgılamaya uyarır; bu sıvı asidik kimusu nötralize eder, böylece bağırsak enzimleri çalışabilir.
Cevap
D · Pankreastan bikarbonat salgısı
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: B · Yüksek TSH ve düşük serbest T4
Cevap neden bu
Tiroid yetersiz kalınca düşük T4 negatif geri bildirimi kaldırır ve hipofiz TSH'yi artırır. Düşük T4 ile düşük TSH sekonder (hipofizer) hipotiroidiye işaret ederdi.
Cevap
B · Yüksek TSH ve düşük serbest T4
5.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Ergosterol mantar hücre zarlarında bulunur ama insan hücrelerinde bulunmaz
Cevap neden bu
Mantar zarları ergosterol, insan zarları ise kolesterol içerir. Azoller ergosterol sentezini engeller ve amfoterisin ergosterole bağlanır; bu yüzden mantarları seçici olarak hedeflerler.
Cevap
A · Ergosterol mantar hücre zarlarında bulunur ama insan hücrelerinde bulunmaz
6.Mikrobiyoloji
Cevap: B · O157:H7 gibi Shiga toksini üreten E. coli
Cevap neden bu
Shiga toksini üreten E. coli bağırsağa ve böbreğin küçük kan damarlarına zarar vererek hemolitik üremik sendroma yol açar. Sığırlar bir rezervuardır; bu yüzden az pişmiş kıyma klasik bir kaynaktır.
Cevap
B · O157:H7 gibi Shiga toksini üreten E. coli
7.Farmakoloji
Cevap: B · To watch for anaphylaxis, which usually starts within minutes
Cevap neden bu
Anaphylaxis after vaccination is rare but usually begins soon after the injection. Staff and adrenaline must be available during the observation period.
Cevap
B · To watch for anaphylaxis, which usually starts within minutes
8.Farmakoloji
Cevap: A · A prescribing cascade
Cevap neden bu
In a prescribing cascade, an adverse effect of one drug is mistaken for a new condition and treated with another drug, which brings new risks. Amlodipine oedema does not respond well to diuretics; reviewing the original drug is better.
Cevap
A · A prescribing cascade
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 26 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·12 + 8 = 26 mmHg
menzil: 24–28 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 26 mmHg
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: A–a gradyanı = 97,65 mmHg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
2. Ritim: düzensiz, R–R 0,78 ile 1,10 sn arasında, giderek uzuyor ve kısalıyor.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,14 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
sinüs aritmisi
Cevap
sinüs aritmisi
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: çift odacıklı (AV) pace’li ritim
Pace’li ritimler: bir pacemaker uyarısı dar, dikey bir pace sivri dalgası olarak görünür. Ventriküler bir sivri dalgadan sonra QRS geniştir (0,12 sn veya daha fazla), çünkü uyarı ileti sistemi yerine elektrottan kas boyunca yayılır; sağ ventrikül pacing’inde DII derivasyonunda çoğunlukla negatiftir. Her P dalgasından önceki bir sivri dalga atriyal pacing demektir; çift odacıklı (AV) bir pacemaker ise bir atriyal sivri dalga ve P dalgası, ardından programlanmış AV gecikmesinden sonra bir ventriküler sivri dalga ve geniş bir QRS gösterir. Yakalama, her sivri dalgayı bir depolarizasyonun izlemesi demektir. Yakalama kaybı, ardından P dalgası ya da QRS gelmeyen bir sivri dalgadır; algılama kaybı (hastanın kendi atımlarını yok sayan sivri dalgalar) ve pace etme kaybı (gerektiğinde sivri dalga olmaması) diğer klasik arızalardır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 24 küçük kare, 1500 ÷ 24 ≈ dakikada 63.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,96 sn.
3. P dalgaları: her P dalgası kendi pace sivri dalgasını izliyor (atriyal pace).
4. AV aralığı: ikinci sivri dalga, birincisinden 0,18 sn sonra geliyor (programlanmış AV gecikmesi).
5. QRS: 0,14 sn, geniş, ikinci sivri dalgadan hemen sonra (ventriküler pace).
Yorum
çift odacıklı (AV) pace’li ritim
Cevap
çift odacıklı (AV) pace’li ritim
Pace’li QRS yapısı gereği geniştir; buna dal bloğu veya ventriküler ritim demeyin.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: IR = 7,8 1000 kişi-yılda
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Kişi-yıl
PY = 220·3 + 240·4 + 540·1,5 = 2430
İnsidans hızı
IR = 19/2430·1000 = 7,8 1000 kişi-yılda
Cevap
IR = 7,8 1000 kişi-yılda
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: NNT = 49
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Mutlak risk azalması
ARR = 0,13·0,16 = 0,0208
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/0,0208 = 48,08 → 49
Cevap
NNT = 49
Aynı göreli etki, başlangıç riski daha yüksek olduğunda daha küçük bir NNT verir.