pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Rotator manşet supraspinatus, infraspinatus, teres minor ve hangi kastan oluşur?
ADeltoid
BTeres major
CSubskapularis
DLatissimus dorsi
2.İnsan anatomisiZor
Solunan bir yabancı cisim neden soldan çok sağ ana bronşa takılır?
ASağ bronş daha dar ve daha yataydır
BKalbin konumu nedeniyle sağ akciğerde hava akımı daha güçlüdür
CSol bronş epiglot tarafından kapatılır
DSağ bronş daha geniş, daha kısa ve daha diktir
3.İnsan fizyolojisiOrta
Tipik bir nöron aksiyon potansiyelinin depolarizasyon evresini hücreye giren hangi iyon sağlar?
APotasyum (K⁺)
BKlorür (Cl⁻)
CSodyum (Na⁺)
DKalsiyum (Ca²⁺)
4.İnsan fizyolojisiZor
Spirometride FEV1 ve FVC azalmış, FEV1/FVC oranı normal veya yüksek. Bu hangi örüntüdür?
AYaşlı bir yetişkinde normal bir sonuç
BPulmoner fibroziste olduğu gibi restriktif bir örüntü
CAmfizem veya kronik bronşitte olduğu gibi obstrüktif bir örüntü
DAstımda olduğu gibi obstrüktif bir örüntü
5.MikrobiyolojiOrta
Bakteri genlerinin bir virüs aracılığıyla bir bakteriden diğerine aktarılmasına ne denir?
AKonjugasyon
BTranskripsiyon
CTransdüksiyon
DTransformasyon
6.MikrobiyolojiZor
Tetanozdaki kas spazmlarına hangi bakteri toksini neden olur?
A patient takes low-dose weekly methotrexate for rheumatoid arthritis. Which monitoring is needed?
ADaily blood glucose checks
BMonthly hearing tests
CWeekly INR checks and a monthly ECG to check the heart rhythm
DRegular blood count, liver and kidney function tests
8.FarmakolojiZor
A patient with severe chronic hyponatraemia receives hypertonic saline. Why is the rate of correction strictly limited?
ARaising sodium too fast causes severe hypokalaemia and cardiac arrest
BFast correction causes immediate kidney failure
CRaising sodium too fast can cause osmotic demyelination in the brain
DHypertonic saline is toxic to the liver at high rates
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 66 mmHg (8,8 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 3,5 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 33 mmol/L ile metabolik alkaloz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini bulmak için beklenen PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21 formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 33 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1sinüs taşikardisi
2atriyal flutter, 2:1 ileti
3sinüs bradikardisi
4normal sinüs ritmi
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridindeki ritmi belirleyin. Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1supraventriküler taşikardi (SVT)
2sinüs taşikardisi
3ventriküler taşikardi
4atriyal fibrilasyon
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 210 hasta yeni bir tedavi, 650 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Göreli risk azalmasını RRR yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
tedavi: 25/210kontrol: 156/650
RRR = %
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %95 ve özgüllüğü %83 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %23. Kaç yanlış pozitif sonuç FP beklenir?
N = 10 000p = 23%Se = 95%Sp = 83%
FP =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: C · Subskapularis
Cevap neden bu
SITS: supraspinatus, infraspinatus, teres minor ve subskapularis. Teres major yakındadır ama manşetin parçası değildir.
Cevap
C · Subskapularis
2.İnsan anatomisi
Cevap: D · Sağ bronş daha geniş, daha kısa ve daha diktir
Cevap neden bu
Sağ ana bronş daha geniş, daha kısadır ve trakeanın doğrultusunda daha doğrudan devam eder; bu nedenle aspire edilen cisimler ona düşme eğilimindedir.
Cevap
D · Sağ bronş daha geniş, daha kısa ve daha diktir
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · Sodyum (Na⁺)
Cevap neden bu
Voltaj kapılı Na⁺ kanalları açılır, Na⁺ içeri akar ve zarı depolarize eder. Ardından K⁺ çıkışı zarı repolarize eder.
Cevap
C · Sodyum (Na⁺)
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: B · Pulmoner fibroziste olduğu gibi restriktif bir örüntü
Cevap neden bu
Restriktif hastalıkta akciğerler küçük veya serttir; bu yüzden hem FEV1 hem FVC düşer, ama oran korunur. Obstrüksiyon FEV1'i FVC'den daha fazla düşürür.
Cevap
B · Pulmoner fibroziste olduğu gibi restriktif bir örüntü
5.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Transdüksiyon
Cevap neden bu
Transdüksiyonda bir bakteriyofaj yanlışlıkla bakteri DNA'sını paketler ve enfekte ettiği bir sonraki hücreye aktarır. Transformasyon serbest DNA'nın alınmasıdır, konjugasyon ise doğrudan temas kullanır.
Cevap
C · Transdüksiyon
6.Mikrobiyoloji
Cevap: C · İnhibitör nörotransmitterlerin salınımını engelleyen tetanospazmin
Cevap neden bu
Clostridium tetani'nin tetanospazmini, inhibitör ara nöronlardan GABA ve glisin salınımını engeller ve spastik felce yol açar. Botulinum toksini ise gevşek felce neden olur.
Cevap
C · İnhibitör nörotransmitterlerin salınımını engelleyen tetanospazmin
7.Farmakoloji
Cevap: D · Regular blood count, liver and kidney function tests
Cevap neden bu
Methotrexate can cause bone marrow suppression and liver damage, and poor kidney function raises its levels. Blood tests are regular, alcohol is limited and folic acid is usually given on another day.
Cevap
D · Regular blood count, liver and kidney function tests
8.Farmakoloji
Cevap: C · Raising sodium too fast can cause osmotic demyelination in the brain
Cevap neden bu
In chronic hyponatraemia the brain adapts to low osmolality. Correcting sodium too rapidly shrinks brain cells and can cause osmotic demyelination (central pontine myelinolysis), so sodium is checked often.
Cevap
C · Raising sodium too fast can cause osmotic demyelination in the brain
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 33,1 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|66 − 40| = 26 mmHg → 2,6 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 + 3,5·2,6 = 33,1 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 33,1 mmol/L
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 44,1 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
0,7·33 + 21 = 44,1 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 44,1 mmHg
Yükselişin bir sınırı vardır: PaCO₂ yalnızca kompansasyonla nadiren yaklaşık 55 mmHg’nin üstüne çıkar.
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: sinüs taşikardisi
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 13 küçük kare, 1500 ÷ 13 ≈ dakikada 115.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,52 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,14 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,06 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
sinüs taşikardisi
Cevap
sinüs taşikardisi
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ventriküler taşikardi
Ventriküler ritimler: ventriküler taşikardi, 100/dk’nın üzerinde, genellikle 150–250/dk hızında, düzenli, ilişkili P dalgası olmayan, art arda üç ya da daha fazla geniş (0,12 sn ve üzeri) kompleks dizisidir. Ventriküler fibrilasyon, tanımlanabilir P dalgası, QRS kompleksi ya da T dalgası ve sayılabilir hızı olmayan kaotik, düzensiz bir dalga biçimidir. Asistoli, ventriküler aktivitenin olmadığı neredeyse düz bir çizgidir; düz çizgi her zaman hastanın, elektrotların ve kazancın kontrol edilmesi ve ikinci bir derivasyon ile doğrulanır. Resüsitasyon kılavuzlarında VF ve nabızsız VT şok verilebilir ritimlerdir, asistoli değildir.
Beş adım
1. Hız: R–R = 10 küçük kare, 1500 ÷ 10 ≈ dakikada 150.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,40 sn.
3. P dalgaları: tanımlanabilir değil.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,16 sn, geniş (0,12 sn ve üzeri).
Yorum
ventriküler taşikardi
Cevap
ventriküler taşikardi
Resüsitasyon kılavuzlarında VF ve nabızsız VT şok verilebilir ritimlerdir. Bu yalnızca tanıma alıştırmasıdır.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: RRR = 50,4 %
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Olay hızları
EER = 25/210 = 0,119
CER = 156/650 = 0,24
Göreli risk azalması
ARR = 0,24 − 0,119 = 0,121
RRR = 0,121/0,24 = 0,504 ≈ 50,4%
Cevap
RRR = 50,4%
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: FP = 1309
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Hastalığı olanlar ve olmayanlar
10 000·0,23 = 2300
10 000 − 2300 = 7700
Yanlış pozitifler
FP = 7700·0,17 = 1309
Cevap
FP = 1309
3494 pozitiften yalnızca 2185 kişide hastalık var (PPD %62,5).