Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Sol ve sağ beyin yarımkürelerini birbirine bağlayan ana sinir lifi demeti hangisidir?

  1. AKorpus kallozum
  2. Bİnternal kapsül
  3. CForniks
  4. DSerebral pedinkül
2.İnsan anatomisiZor

İnmeden sonra bir hasta akıcı konuşuyor, ancak anlamsız sözcükler kullanıyor ve konuşulanı anlayamıyor. Lezyon en olası nerededir?

  1. ASerebellar yarımküre
  2. BDominant yarımkürenin posterior superior temporal girusu
  3. CDominant yarımkürenin inferior frontal girusu
  4. DDominant olmayan yarımkürenin presantral girusu
3.İnsan fizyolojisiOrta

İskelet kasında kasılma için gereken kalsiyumun çoğu nereden gelir?

  1. AMitokondrilerden
  2. BHücre dışı sıvıdan
  3. CSarkoplazmik retikulumdan
  4. DÇekirdekten
4.İnsan fizyolojisiZor

Yüksek irtifada günler ile haftalar içinde hangi uyum gelişir?

  1. ABöbrekte artmış bikarbonat tutulumu
  2. BOksijen tasarrufu için daha düşük ventilasyon
  3. CHematokritte düşüş
  4. DDaha yüksek eritropoietin düzeyleri ve daha fazla alyuvar
5.MikrobiyolojiOrta

Tetanoz ve difteri aşıları toksoiddir. Bu ne anlama gelir?

  1. AHâlâ bağışıklık yanıtını tetikleyen inaktive bir toksin içerirler
  2. BToksine karşı pasif bağışıklık sağlayan hazır antikorlar içerirler
  3. CYalnızca bakteri DNA'sı içerirler
  4. DToksin üretemeyen canlı bakteriler içerirler
6.MikrobiyolojiZor

Bir gün önce pişirilip oda sıcaklığında bekletilen kızarmış pilavı yedikten birkaç saat sonra birkaç kişi kusuyor. Klasik neden hangi organizmadır?

  1. ABacillus cereus
  2. BSalmonella Typhi
  3. CListeria monocytogenes
  4. DClostridium botulinum
7.FarmakolojiOrta

Why is ketorolac given only for a short course?

  1. AGI bleeding and kidney injury become more likely with longer use
  2. BIt causes respiratory depression after a few days
  3. CIt quickly loses all its pain-relieving effect because of tolerance
  4. DIt is a strong opioid that causes addiction
8.FarmakolojiZor

Uzun etkili nitrat kullanan hastalara neden her gün birkaç saatlik nitratsız bir dönem önerilir?

  1. AKaraciğerin toksisiteden toparlanmasını sağlamak için
  2. BNitratın yağ dokusunda birikmesini önlemek için
  3. CNitrata toleransı önlemek için
  4. DKanama riskini azaltmak için
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 10 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 10 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,19PaCO₂mmHg354546HCO₃⁻mmol/L222617uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,19, PaCO₂ 46 mmHg (6,1 kPa), HCO₃⁻ 17 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,19PaCO₂ 46 mmHg (6,1 kPa)HCO₃⁻ 17 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Fridericia formülüyle hesaplayın: QTc = QT/∛RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu DII şeridi bir AV blok gösteriyor; bu nedenle atriyumlar ve ventriküller farklı hızlarda atıyor. QRS kompleksleri düzenli: ventriküler hız değerini dakikadaki atım sayısı olarak bulun (1500 yöntemi, tam sayı).

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
ventriküler hız = bpm
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olayolay yoktoplamtedavi134726860abkontrol247703950cd

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 860 hasta yeni bir tedavi, 950 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Tedaviyle olayın göreli riskini RR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

tedavi: 134/860kontrol: 247/950
RR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
testhastalık varhastalık yoktoplampozitiftir?negatiftirtoplam10 000

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %99 ve özgüllüğü %81 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %28. Toplamda kaç pozitif sonuç n₊ beklenir?

N = 10 000p = 28%Se = 99%Sp = 81%
n₊ =

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: A · Korpus kallozum

Cevap neden bu

Korpus kallozum en büyük komissürdür ve iki yarımkürenin karşılık gelen alanlarını bağlar. İnternal kapsül ise bunun yerine yukarı ve aşağı seyreden projeksiyon liflerini taşır.

Cevap

A · Korpus kallozum
2.İnsan anatomisi

Cevap: B · Dominant yarımkürenin posterior superior temporal girusu

Cevap neden bu

Bu, posterior superior temporal girustaki Wernicke alanının hasarından kaynaklanan Wernicke (reseptif) afazisidir. İnferior frontal girustaki Broca alanının hasarı akıcı olmayan afaziye yol açar.

Cevap

B · Dominant yarımkürenin posterior superior temporal girusu
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: C · Sarkoplazmik retikulumdan

Cevap neden bu

T tübüllerin depolarizasyonu sarkoplazmik retikulumdaki riyanodin reseptörlerini açarak depolanmış kalsiyumu sitoplazmaya salar.

Cevap

C · Sarkoplazmik retikulumdan
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: D · Daha yüksek eritropoietin düzeyleri ve daha fazla alyuvar

Cevap neden bu

Hipoksi EPO'yu ve alyuvar üretimini uyararak oksijen taşıma kapasitesini artırır. Hiperventilasyon alkaloza neden olur; böbrekler bunu bikarbonat atarak telafi eder.

Cevap

D · Daha yüksek eritropoietin düzeyleri ve daha fazla alyuvar
5.Mikrobiyoloji

Cevap: A · Hâlâ bağışıklık yanıtını tetikleyen inaktive bir toksin içerirler

Cevap neden bu

Toksoid, zararsız ama hâlâ antijenik olacak şekilde (örneğin formaldehitle) işlenmiş bir toksindir. Bağışıklık sistemi gerçek toksini nötralize eden antikorlar üretir.

Cevap

A · Hâlâ bağışıklık yanıtını tetikleyen inaktive bir toksin içerirler
6.Mikrobiyoloji

Cevap: A · Bacillus cereus

Cevap neden bu

Bacillus cereus sporları kaynamaya dayanır. Pişmiş pirinç ılık bırakılırsa bakteriler ürer ve ısıya dayanıklı emetik bir toksin üretir; bu yüzden yeniden ısıtmak pirinci güvenli hâle getirmez.

Cevap

A · Bacillus cereus
7.Farmakoloji

Cevap: A · GI bleeding and kidney injury become more likely with longer use

Cevap neden bu

Ketorolac is a potent NSAID used for short-term moderate to severe pain. Its risks of GI bleeding, kidney injury and bleeding are high, so treatment is limited to a few days.

Cevap

A · GI bleeding and kidney injury become more likely with longer use
8.Farmakoloji

Cevap: C · Nitrata toleransı önlemek için

Cevap neden bu

Sabit düzeylerle nitratlara karşı tolerans hızla gelişir. Asimetrik bir dozlama şeması veya bantların gece çıkarılması etkinliklerini korur.

Cevap

C · Nitrata toleransı önlemek için
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 23 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Winter formülü

PaCO₂ = 1,5·10 + 8 = 23 mmHg
menzil: 21–25 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 23 mmHg
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: ek solunumsal asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·17 + 8 = 33,5 → 31,5–35,5 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 46 mmHg → ek solunumsal asidoz

Cevap

ek solunumsal asidoz
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QTc = 0,487 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QT = 12 × 0,04 = 0,48 s
RR = 24 × 0,04 = 0,96 s

Fridericia formülü

QTc = 0,48/∛0,96 = 0,48/0,9865 = 0,487 s

Cevap

QTc = 0,487 s

Hem erkekler (yaklaşık 0,45 sn) hem kadınlar (yaklaşık 0,46 sn) için olağan sınırların üzerinde: uzamış. (487 ms)

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: ventriküler hız = 38 bpm

AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.

Atriyal hız

P–P = 20 küçük kare = 0,80 sn → 1500 ÷ 20 = 75 ≈ dakikada 75

Ventriküler hız

R–R = 40 küçük kare = 1,60 sn → 1500 ÷ 40 = 37,5 ≈ dakikada 38

Cevap

ventriküler hız = 38 bpm

Cevap

ventriküler hız = 38 bpm

2:1 AV blok: her ikinci P dalgası iletilmez; bu nedenle atriyal hız ventriküler hızın iki katıdır.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: RR = 0,6

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Olay hızları

EER = 134/860 = 0,1558
CER = 247/950 = 0,26

Göreli risk

RR = 0,1558/0,26 = 0,5993 ≈ 0,6

Cevap

RR = 0,6
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: n₊ = 4140

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Hastalığı olanlar ve olmayanlar

10 000·0,28 = 2800
10 000 − 2800 = 7200

Tüm pozitif sonuçlar

TP = 2800·0,99 = 2772
FP = 7200·0,19 = 1368
n₊ = 2772 + 1368 = 4140

Cevap

n₊ = 4140

4140 pozitiften yalnızca 2772 kişide hastalık var (PPD %67).

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences